Τις τελευταίες μέρες ζούμε μια αντιπαράθεση ανάμεσα σε ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ για τα σχολικά γεύματα, που αποφεύγει σαν ο διάβολος το λιβάνι την ουσία, που είναι αυτή καθαυτή η ποσότητα και ποιότητα των γευμάτων που δίνονται στους μαθητές.
ΣΥΡΙΖΑ vs ΝΔ
Η αντιπαράθεση -για λόγους εντυπώσεων, θα πούμε εμείς- έχει να κάνει με τη μοιρασιά της πίτας ανάμεσα στους επιχειρηματίες-αναδόχους που θα πάρουν τις σχετικές συμβάσεις.
Ο ΣΥΡΙΖΑ κατηγορεί την κυβέρνηση, και συγκεκριμένα την υφυπουργό Δόμνα, ότι στον διαγωνισμό για τα σχολικά γεύματα, το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων περιέλαβε για πρώτη φορά όρο που ευνοούσε τις μεγάλες επιχειρήσεις εις βάρος των μικρομεσαίων, με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος των συμβάσεων να ανατεθούν σε λιγότερους από πέντε αναδόχους. Γι’ αυτόν το λόγο το Ελεγκτικό Συνέδριο σταμάτησε την υπογραφή των συμβάσεων, λόγω «αθέμιτου ανταγωνισμού».
Κατηγορεί επίσης την κυβέρνηση ότι για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα κατέθεσε στο σχέδιο νόμου για τις Σχολές Οδηγών τροπολογία, επικαλούμενη το δημόσιο συμφέρον, ώστε με διαδικασίες «κατά παρέκκλιση» να προχωρήσει στην απευθείας διαπραγμάτευση.
Και προτείνει, με δική του τροπολογία, να παραταθούν οι συμβάσεις που είχαν συναφθεί με τους ανάδοχους της προηγούμενης σχολικής χρονιάς, μέχρι να ολοκληρωθεί ο νέος διαγωνισμός και να αναδειχθούν οι ανάδοχοι για το 2021-22.
Από την πλευρά της, η Δόμνα Μιχαηλίδου ισχυρίζεται ότι έως ότου ολοκληρωθεί η διαγωνιστική διαδικασία από τον αρμόδιο Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ) με την υπογραφή των σχετικών συμβάσεων, θα γίνουν αναθέσεις βάσει της τροπολογίας της ΝΔ, ώστε να μην υπάρξουν καθυστερήσεις στη σίτιση των παιδιών. Θα απευθυνθεί δε, «στις εταιρίες οι οποίες συμμετέχουν ούτως ή άλλως στο διαγωνισμό, οι οποίες είναι σχεδόν οι ίδιες με αυτές που συμμετείχαν στη διανομή των σχολικών γευμάτων πέρυσι…».
Η «κόντρα» των δύο αστικών κομμάτων, όσον αφορά την ευνοϊκή μεταχείριση των μεγάλων καπιταλιστών, είναι άνευ ουσίας και αντικειμένου. Και τα δύο ευνόησαν και ευνοούν το μεγάλο κεφάλαιο, τους ισχυρούς επιχειρηματίες, η διαφορά είναι κάθε φορά στα πρόσωπα, σε αυτούς που τη δεδομένη χρονική στιγμή αποτελούν τους «ημετέρους». Με πρόσχημα δε την παρατεταμένη υγειονομική και οικονομική κρίση ή την πανδημία, οι «κατά παρέκκλιση» διαδικασίες αναθέσεων, προμηθειών, έργων, κ.ά. έδιναν και δίνουν και παίρνουν και από τους δύο «μονομάχους».
Μια ιστορική αναδρομή που αναδεικνύει την ουσία
Καταρχάς, να σημειώσουμε ότι όλες οι ρυθμίσεις για τα σχολικά γεύματα και από τον ΣΥΡΙΖΑ και από τη ΝΔ έγιναν με τροπολογίες της στιγμής σε άσχετους νόμους. Δεν υπάρχει δηλαδή σταθερή και μόνιμη πρόθεση για εφαρμογή, ενίσχυση και επέκταση του θεσμού σε όλα τα σχολεία και τους μαθητές, με προβλεπόμενα ποσά στους ετήσιους κρατικούς προϋπολογισμούς. Απλώς, περιστασιακά κρίνεται η εφαρμογή και έκταση του μέτρου, ενώ η οικονομική κρίση, η φτωχοποίηση της εργαζόμενης κοινωνίας, η υγειονομική κρίση, η οποία ενέτεινε δραματικά τη φτώχεια, την ανασφάλεια και την ανεργία, είναι συνθήκες μακράς χρονικής διάρκειας.
- Εικόνες σαν αυτές παιδιών που λιποθυμούσαν στα σχολεία από αδυναμία και ασιτία υποχρέωσαν την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ το 2017 να φέρει τροπολογία για διανομή σχολικών γευμάτων, η οποία ενσωματώθηκε στο νόμο 4455/2017 ως άρθρο 12.
Στην έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που συνόδευε την τροπολογία αναφέρεται ότι εκτιμάται αναμενόμενη δαπάνη 875.000 ευρώ για τη συμμετοχή 10.000 μαθητών προς 2,5 ευρώ το γεύμα!
Μιλούμε για εξευτελιστικό ποσό (2,5 ευρώ/γεύμα), που υποδηλώνει καθαρά το μέγεθος της ποσότητας και το είδος της ποιότητας του προσφερόμενου γεύματος, ειδικά αν υπολογίσουμε ότι σε αυτό το ποσό εμπεριέχεται και το κέρδος του καπιταλιστή-επιχειρηματία που έχει αναλάβει την παρασκευή και διανομή των γευμάτων.
- Το 2018, ο ΣΥΡΙΖΑ, επανέρχεται με νέα τροπολογία, που ενσωματώνεται ως άρθρο 40 στο νόμο 4521/2018, που δεν αύξησε ούτε την δαπάνη, ούτε τον αριθμό των γευμάτων των 2,5 ευρώ την ημέρα!
Ιδού η έκθεση του ΓΛΚ:
- Μιλώντας στη Βουλή η τότε αρμόδια υπουργός του ΣΥΡΙΖΑ Θεανώ Φωτίου, στις 22 Νοέμβρη του 2018, αναφέρει ότι τα σχολικά γεύματα που είναι 153.000/ημέρα και διανέμονται μόνο στα Δημοτικά Σχολεία, επεκτείνονται και στα Εσπερινά Γυμνάσια και Λύκεια των περιοχών που έχουν ανάγκη, διότι υπάρχει «ο δημοσιονομικός χώρος»: «Ορίστε, κυρία Υπουργέ, έχετε τον λόγο.
ΘΕΑΝΩ ΦΩΤΙΟΥ (Αναπληρώτρια Υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Στη μία τροπολογία υπάρχει ένα άρθρο, «Ρυθμίσεις για την επέκταση του Προγράμματος ‘’Σχολικά Γεύματα’’». Οπως ξέρετε, τα σχολικά γεύματα σήμερα είναι μόνο στα δημοτικά σχολεία. Είναι εκατόν πενήντα τρείς χιλιάδες την ημέρα. Το επεκτείνουμε και στα εσπερινά γυμνάσια και λύκεια. Νομίζω ότι είναι προφανής ο λόγος. Εχουμε τον δημοσιονομικό χώρο για να το κάνουμε και είναι εξαιρετικό αυτό».
Ο «δημοσιονομικός χώρος» είναι το αδιάθετο χρηματικό ποσό που απέμεινε μετά τη λήξη του προγράμματος της «Κάρτας Αλληλεγγύης», που υλοποιήθηκε με «Σύμβαση Συνεργασίας» μεταξύ του υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και της Τράπεζας της Ελλάδας, και το οποίο ποσό μεταφέρθηκε στον ΟΠΕΚΑ για το πρόγραμμα «σχολικά γεύματα».
Πουθενά δεν αναφέρεται συγκεκριμένα, ούτε στη γενικόλογη τοποθέτηση της Φωτίου, αλλά ούτε στη σχετική τροπολογία που ενσωματώθηκε ως άρθρο 41 στο νόμο 4578/2018, ο αριθμός των σχολικών γευμάτων που θα διατεθούν στα Εσπερινά Γυμνάσια και Λύκεια, και το ύψος της δαπάνης (το αδιάθετο ποσό). Στη συνέχεια, επίσης δεν γίνεται καμία αναφορά αν συνεχίστηκαν τα σχολικά γεύματα στα Εσπερινά Γυμνάσια και Λύκεια.
Παραθέτουμε το σχετικό απόσπασμα από την εν λόγω τροπολογία:
- Τη σκυτάλη, τώρα, παίρνει η κυβέρνηση της ΝΔ. Το 2020 η κυβέρνηση Μητσοτάκη καταθέτει τροπολογία για τα σχολικά γεύματα, η οποία ενσωματώνεται ως άρθρο 77 στο νόμο 4756/2020. Στη σχετική έκθεση του ΓΛΚ, που συνοδεύει την τροπολογία, δεν προβλέπεται δαπάνη. Αρα δεν έχουμε αύξηση ούτε στα γεύματα, ούτε στην τιμή του γεύματος, που παραμένει εξοργιστικά χαμηλή.
Ιδού το σχετικό απόσπασμα από την έκθεση του ΓΛΚ:
«Β. Από τις προτεινόμενες διατάξεις δεν προκαλούνται δημοσιονομικές επιπτώσεις επί του κρατικού προϋπολογισμού και των προϋπολογισμών των λοιπών φορέων της Γενικής κυβέρνησης».
- Ετσι φθάνουμε στο 2021, που διαδραματίζονται τα γεγονότα και οι διαξιφισμοί που αναφέραμε στην εισαγωγή. Στις 4 Νοέμβρη του 2021, κατά τη διάρκεια συζήτησης στη Βουλή επί νομοσχεδίου του υπουργείου Μεταφορών, διεξάγεται και η συζήτηση επί της σχετικής τροπολογίας της ΝΔ, που αφορά αποκλειστικά τη διαδικασία που θα γίνονται οι διαγωνισμοί για τα σχολικά γεύματα. Η τροπολογία ενσωματώνεται ως άρθρο 84 στο νόμο αυτό, που δεν έχει πάρει ακόμη αριθμό:
«Αρθρο 84
Για λόγους επιτακτικού δηµοσίου συµφέροντος, οι οποίοι συνδέονται µε την κατεπείγουσα ανάγκη εξυπηρέτησης των αναγκών σίτισης µαθητών σχολικών µονάδων της πρωτοβάθµιας δηµόσιας εκπαίδευσης, στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράµµατος «Σχολικά Γεύµατα» του άρθρου 12 του ν. 4455/2017 (Α΄ 22) για το σχολικό έτος 2021-2022, ο Οργανισµός Προνοιακών Επιδοµάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ο.Π.Ε.Κ.Α.) δύναται να συνάπτει έως την 31η.12.2021 δηµόσιες συµβάσεις για την παροχή υπηρεσιών παρασκευής, συσκευασίας και διανοµής ζεστών γευµάτων, σε εφαρµογή της διαδικασίας του άρθρου 32 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147), κατά παρέκκλιση των εθνικών διατάξεων περί δηµοσίων συµβάσεων και το αργότερο έως την ολοκλήρωση της εν εξελίξει διαγωνιστικής διαδικασίας».
Κατά τη συζήτηση, η υφυπουργός Δόμνα, ισχυρίστηκε ότι επεκτείνει τα σχολικά γεύματα σε 26 δήμους παραπάνω και αυτό σημαίνει 268 παραπάνω σχολεία, 25.000 γεύματα παραπάνω και 25% υψηλότερο προϋπολογισμό.
Ολα τούτα, βέβαια, είναι λόγια του αέρα, λέγονται χάριν εντυπωσιασμού και δημαγωγίας, και αυτό γιατί η έκθεση του ΓΛΚ που συνοδεύει την τροπολογία αναφέρεται σε «ενδεχόμενη δαπάνη», ενώ η κοινή λογική λέει ότι όταν έχεις το σύνολο των δήμων, των σχολείων, των σχολικών γευμάτων, τότε έχεις και το ακριβές ποσό του προϋπολογισμού που απαιτείται για την εφαρμογή του προγράμματος:
«2. Ενδεχόμενη δαπάνη από (…)
– δυνατότητα του Οργανισμού Προνοιακών Επιδομάτων Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ο.Π.Ε.Κ.Α.) να συνάπτει, έως 3Γ.12.2021, διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, δημόσιες συμβάσεις για παροχή υπηρεσιών παρασκευής, συσκευασίας και διανομής γευμάτων, για εξυπηρέτηση αναγκών σίτισης μαθητών σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας δημόσιας εκπαίδευσης, πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος ‘’Σχολικά Γεύματα’’ για σχολικό 2021-2022».
Κοντολογίς, ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ, είναι «δυο γάιδαροι που μαλώνουνε στον ίδιο αχυρώνα», αφήνοντας ανέγγιχτη την ουσία: το εξευτελιστικό ποσό με το οποίο τιμάται κάθε σχολικό γεύμα, υπονομεύοντας την ποσότητα και ποιότητα των υλικών από τα οποία παρασκευάζεται, καθώς και το γεγονός ότι τα σχολικά γεύματα αντιμετωπίζονται ως φιλανθρωπικό βοήθημα και όχι ως αναγκαιότητα στήριξης της εργατικής τάξης και της εργαζόμενης κοινωνίας, ειδικά σε περιόδους ισχυρής καπιταλιστικής κρίσης.
Γιούλα Γκεσούλη
