Μετά την ψήφιση του Μνημόνιου-4 με χέρια και πόδια από τον κυβερνητικό λόχο, το υπουργείο Παιδείας έδωσε στη δημοσιότητα το τριετές σχέδιό του για την Πρωτοβάθμια, Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Το τριετές σχέδιο κινείται στο πλαίσιο που ορίζουν οι δεσμεύσεις των Μνημονίων 3 και 4, ενώ αναμένεται και η έκθεση του ΟΟΣΑ, που θα υποδείξει τρόπους υλοποίησης των δεσμεύσεων.
Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ θα δημοσιευτεί τον Οκτώβρη του 2017 και μεταξύ άλλων, «θα περιλαμβάνει: α) την εκπόνηση ενός νέου μοντέλου αποκεντρωμένης εκπαίδευσης για την Ελλάδα, β) μεθόδους για την εφαρμογή της σχολικής αυτό-αξιολόγησης, γ) βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας του εκπαιδευτικού συστήματος, δ) βελτίωση της διακυβέρνησης και της εδραίωσης του δικτύου των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ε) βελτίωση της συνάφειας των μαθησιακών αποτελεσμάτων με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες και απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, στ) γενικές μεθόδους αποτίμησης των ανθρώπινων και υλικών πόρων καθώς και της χρηματοδότησης που αφιερώνεται στην εκπαίδευση στην Ελλάδα μέσα στα όρια του μεσοπρόθεσμου προγράμματος».
Θα περιλαμβάνει, δηλαδή, ένα σχέδιο για το πώς θα πραγματοποιηθεί η «αποκέντρωση» της εκπαίδευσης, με μεταφορά στους χρεοκοπημένους δήμους και νέων αρμοδιοτήτων, ώστε να απαλλαγεί το αστικό κράτος από τις υποχρεώσεις του έναντι της δημόσιας εκπαίδευσης. Τούτο θα οδηγήσει σε νέες μορφές ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης και σε πρόσθετα «ανταποδοτικά τέλη» για τους δημότες. Για το πώς θα εφαρμοστεί η «αυτοαξιολόγηση» των εκπαιδευτικών και των σχολικών μονάδων και στη συνέχεια η αξιολόγησή τους, ώστε να βελτιωθεί η «αποτελεσματικότητα» του εκπαιδευτικού συστήματος. Για το πώς τα «μαθησιακά αποτελέσματα» θα συνδεθούν ακόμα πιο στενά με τις περιστασιακές ανάγκες της καπιταλιστικής αγοράς εργασίας.
Πρόταγμα είναι το σχολείο της απόλυτης εξειδίκευσης, το σχολείο της κατάρτισης, ενώ κάθε εναπομείναν ψήγμα μόρφωσης πετιέται στον κάλαθο των αχρήστων (στο Μνημόνιο-3 αναφέρεται η εξέταση της υλοποίησης του «Νέου Σχολείου» της Διαμαντοπούλου). Για το πώς θα δημιουργηθεί το ενιαίο δίκτυο των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (αξιολόγηση, συγχωνεύσεις, καταργήσεις, αναβάθμιση και υποβάθμιση Τμημάτων, Σχολών, κ.λπ). Για το πώς θα αποτιμάται ο αριθμός του διδακτικού προσωπικού της εκπαίδευσης και η χρηματοδότησή της «μέσα στα όρια του μεσοπρόθεσμου προγράμματος». Κοντολογίς, θα ελέγχονται αυστηρά οι δαπάνες και οι διορισμοί εκπαιδευτικών (προφανώς αναπληρωτών, για μόνιμους διορισμούς ούτε λόγος) από τους ιμπεριαλιστές δανειστές.
Τριετές σχέδιο
Τα ωραία λόγια, οι «στρογγυλές» εκφράσεις, οι γενικότητες, οι αποσιωπήσεις δεν μπορούν να κρύψουν τη σκληρή πραγματικότητα.
Ο τριετής προγραμματισμός του υπουργείου Παιδείας περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:
♦ «Εκτίμηση της ενδεχόμενης ανάγκης επέκτασης της προσχολικής αγωγής με την προσθήκη ενός ακόμη έτους φοίτησης».
Το υπουργείο Παιδείας κάνει τη μια «κωλοτούμπα» μετά την άλλη. Μετά την εξαγγελία για θεσμοθέτηση της δίχρονης υποχρεωτικής προσχολικής αγωγής, πέρασε στην αναφορά για θεσμοθέτησή της στο τέλος της τριετίας και τώρα θέτει υπό αίρεση ακόμα και αυτήν τη θεσμοθέτηση, αφού μιλάει για «εκτίμηση της ενδεχόμενης ανάγκης επέκτασής της».
♦ «Σχεδιασμός του θεσμικού πλαισίου για την επέκταση του ενιαίου, ολοήμερου προγράμματος σε άλλα περίπου 700 σχολεία, μονοθέσια, διθέσια και τριθέσια (θα σχεδιαστεί το εκπαιδευτικό έτος 2016-2017 και θα εφαρμοστεί το 2017-2018)».
Πρόκειται για τον Ενιαίο Τύπο Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου, βάσει του οποίου μειώθηκαν περαιτέρω οι δαπάνες (εξοικονόμηση προσωπικού με μειώσεις ωρών λειτουργίας πρωινής ζώνης, κάλυψη απογευματινής ζώνης με «περισσευούμενες» ώρες εκπαιδευτικών από την πρωινή λειτουργία, κατάργηση υπεύθυνου δάσκαλου για το Ολοήμερο, αυστηροποίηση των όρων εγγραφής στο Ολοήμερο).
♦ «Αξιολόγηση του πεδίου εφαρμογής ενός προγράμματος σχολικών συγχωνεύσεων προκειμένου να διευκολυνθεί η σταδιακή μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τάξη».
Πάμε σε νέο γύρο συγχωνεύσεων-καταργήσεων τμημάτων και σχολείων, ώστε τα τμήματα με λίγους μαθητές (κυρίως των ακριτικών περιοχών, κ.λπ), συγχωνευόμενα με τα υπόλοιπα και σε συνδυασμό με την αύξηση της υπογεννητικότητας στα χρόνια της κρίσης, να δώσουν τον μαγικό αριθμό των 22 μαθητών (Τσίπρας στο υπουργείο Παιδείας) στο τέλος της τριετίας.
♦ Αξιολόγηση σε όλα τα επίπεδα από τον Σεπτέμβρη του 2017.
«Αναβάθμιση των επιτροπών αξιολόγησης για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης».
«Εισαγωγή διαδικασιών αξιολόγησης των διευθυντών και των στελεχών εκπαίδευσης».
«Εισαγωγή της αυτοαξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου και των εκπαιδευτικών δομών το σχολικό έτος 2017-2018, με στόχο να δημιουργηθεί μια κουλτούρα συνεργατικού προγραμματισμού, αναστοχασμού και αποτίμησης των εκπαιδευτικών δράσεων που εφαρμόστηκαν, στην κατεύθυνση της βελτίωσης της ποιότητάς τους. Οριστικοποίηση των δεικτών προστιθέμενης αξίας κατά το σχολικό έτος 2018-2019».
«Δημιουργία Κεντρικής Υποστηρικτικής Δομής της Εκπαιδευτικής Κοινότητας, η οποία θα προβαίνει σε ετήσιο προγραμματισμό, αποτίμηση των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους και της εφαρμογής τους στο τέλος της σχολικής χρονιάς, καθώς και της ορθολογικής στελέχωσης των σχολείων».
Η αυτοαξιολόγηση είναι ο προθάλαμος της αξιολόγησης. Πρώτα οι εκπαιδευτικοί πρέπει να αποκτήσουν «κουλτούρα αξιολόγησης». Σε αυτό θα βοηθήσουν τα σχέδια για καμουφλαρισμένη αξιολόγηση των ίδιων και των σχολείων, με τη συμμετοχή του συλλόγου διδασκόντων. Στη συνέχεια θα γίνει πράξη η πραγματική επιδίωξη της κυβέρνησης και των ιμπεριαλιστών δανειστών. Σε περιόδους «κινεζοποίησης» της εργαζόμενης κοινωνίας, σκληρής λιτότητας και απώλειας εργασιακών δικαιωμάτων, απαιτείται η επιβολή του μπαμπούλα της αξιολόγησης για τον απόλυτο έλεγχο των πάντων. Οι υποταγμένοι εκπαιδευτικοί είναι εγγύηση για την προώθηση των «μεταρρυθίσεων» στο δημόσιο σχολείο του ανταγωνισμού και της κατάρτισης. Σύμφωνα με το Μνημόνιο-3 «Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και των σχολικών µονάδων θα συνάδει µε το γενικό σύστηµα αξιολόγησης της δηµόσιας διοίκησης».
♦ «Συνένωση των ειδικοτήτων / τομέων των εκπαιδευτικών» μέχρι το τέλος του Νοέμβρη του 2017.
Ο σχεδιασμός γίνεται για τον «εξορθολογισμό της διαχείρισης του διδακτικού προσωπικού».
Οι δεύτερες και τρίτες αναθέσεις μαθημάτων, που θα γίνουν «νόμιμες» με τη συνένωση ειδικοτήτων και τομέων έχουν στόχο τη μείωση των δαπανών για νέες προσλήψεις. Στόχος επίσης είναι η διευκόλυνση της υλοποίησης των διαδικασιών αξιολόγησης στη σχολική μονάδα, αφού οι εκπαιδευτικοί αυτοί δεν θα μετακινούνται σε πολλά σχολεία για την κάλυψη του διδακτικού ωραρίου. Θα αποκτούν έτσι την «αίσθηση του ‘’συνανήκειν’’, γεγονός που αποτελεί προϋπόθεση για την ενεργό συμμετοχή τους στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση της εκπαιδευτικής εργασίας».
♦ «Παιδαγωγική και διοικητική αυτονομία των σχολείων». Διαδικασίες βελτίωσης των μαθησιακών αποτελεσμάτων μέσω αυτοαξιολόγησης.
Η παιδαγωγική και διοικητική «αυτονομία» των σχολικών μονάδων, καθώς και η οικονομική που εδώ δεν ομολογείται για προφανείς λόγους, αποτελούν στόχους του πορίσματος της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής (Επιτροπή Γαβρόγλου), στο πλαίσιο του «εθνικού διαλόγου» για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.
Η «αυτονομία» συνδέεται με την αυτοαξιολόγηση-αξιολόγηση, όπως το νύχι με το κρέας. Τα «καινοτόμα προγράμματα» που αναλαμβάνει μια σχολική μονάδα, ο τρόπος διοίκησής της, η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού της και των πόρων της από τον διευθυντή, η εξασφάλιση νέων πηγών χρηματοδότησης από τις τσέπες των γονιών ή και διάφορων ιδιωτών «χορηγών», τα «μαθησιακά αποτελέσματα» που παράγει είναι στοιχεία που αναδεικνύουν την «αυτονομία» της και ταυτόχρονα κριτήρια αξιολόγησής της.
Το αποτέλεσμα θα είναι ο άγριος ανταγωνισμός των σχολικών μονάδων και η κατηγοριοποίηση σχολείων και εκπαιδευτικών.
♦ Νέα δομή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και νέος τρόπος εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Η σταδιακή εφαρμογή θα ξεκινήσει τον Σεπτέμβρη του 2017.
Η περίφημη «αναβάθμιση» του Λυκείου, ειδικά των δύο τελευταίων τάξεών του, παραπέμπει σε ένα ελιτίστικο σχολείο, ένα αριστοκρατικό Λύκειο για λίγους κι εκλεκτούς, με λίγα μαθήματα κορμού και πολλά μαθήματα επιλογής, σε ένα σχολείο απόλυτης εξειδίκευσης, σκληρών ταξικών φραγμών, απόλυτα υποταγμένου στην προσπάθεια εισαγωγής στα Πανεπιστήμια, παρά τις περί του αντιθέτου ψεύτικες διακηρύξεις. Αυτό προκύπτει καθαρά απ’ όλα τα πορίσματα του «διαλόγου».
«Ελεύθερη πρόσβαση» στα Πανεπιστήμια δεν θα υπάρξει, αφού οι εισαγωγικές εξετάσεις θα διατηρηθούν, απλά δεν θα γίνονται «όπως ισχύουν αυτή την στιγμή». Η εισαγωγή στα ΑΕΙ θα γίνεται με βάση την επίδοση στο Λύκειο. Το «αναβαθμισμένο» Εθνικό Απολυτήριο προϋποθέτει πανελλαδικές εξετάσεις και πολλαπλές αξιολογικές κρίσεις. Η εφαρμογή αυτής της μεταρρύθμισης προϋποθέτει ριζικές αλλαγές στα ΑΕΙ, που θα πρέπει να προγραμματιστούν παράλληλα με τις αλλαγές στο Λύκειο.
Η κατάληξη της «μεταρρύθμισης» στο Λύκειο και τον τρόπο εισαγωγής είναι αμφίβολη, αφού «θα πρέπει να έχουν αναλυθεί διεξοδικά τα προβλήματα της σημερινής κατάστασης, να έχουν αποτιμηθεί οι προτάσεις του Εθνικού και Κοινωνικού Διαλόγου για την Παιδεία καθώς και η σχετική ευρωπαϊκή εμπειρία». Επίσης «θα πρέπει να υπάρξει όσο το δυνατόν ευρύτερη κοινωνική και πολιτική συναίνεση καθώς και μια μεταβατική περίοδος μέχρι την πλήρη ανάπτυξη της μεταρρύθμισης». Το έργο αυτό το έχει αναλάβει η Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής.
♦ Προϋπόθεση για την επιτυχία της «μεταρρύθμισης» στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση αποτελεί η ενίσχυση της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης. Το εκ νέου φτιασίδωμά της, δηλαδή, ώστε να υλοποιηθεί ο στόχος της μεγαλύτερης προσέλκυσης μαθητών, προερχόμενων από την εργατική τάξη και τα φτωχά λαϊκά στρώματα και να χτυπηθεί με αυτόν τον τρόπο η τάση της ελληνικής εργαζόμενης κοινωνίας για πανεπιστημιακή μόρφωση. Εξ ου και η διαφήμιση των ΕΠΑΛ από το υπουργείο Παιδείας στα τηλεοπτικά Μέσα.
Το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο για την Επαγγελματική Εκπαίδευση ορίζει ότι το υπάρχον σύστημα πρέπει να βελτιωθεί σε όλα τα επίπεδα. Αμεσα μέτρα είναι:
• Η καθιέρωση ενός νέου συστήματος για την επαγγελματική εκπαίδευση. Η εθνική και τεχνική επιτροπή που προβλέπεται στο πρόγραμμα-πλαίσιο θα τεθεί σε εφαρμογή το 2017.
• Εναρξη του πιλοτικού προγράμματος «Μια νέα αρχή για το ΕΠΑΛ» τον Σεπτέμβριο του 2017.
• Δημιουργία νέων θέσεων μαθητείας για αποφοίτους ΕΠΑΛ (20% μέχρι το 2017-2018 και στόχος 33% μέχρι το 2019-2020).
• Σχεδιασμός της αυτοχρηματοδοτούμενης επέκτασης των προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων, σε συνεργασία με τους δήμους, τα Πανεπιστήμια και τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, τους κοινωνικούς εταίρους και τις κοινωφελείς οργανώσεις (έως το Δεκέμβριο του 2017).
♦ Η αξιολόγηση και ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Διαμόρφωση του Ενιαίου Χώρου Εκπαίδευσης και Ερευνας, συμπεριλαμβανομένης της διοικητικής δομής των ιδρυμάτων. Η προγραμματική ενοποίηση και η βελτιστοποίηση ιδρυμάτων.
Πρόκειται για νέο «σχέδιο Αθηνά», που θα περιλαμβάνει συγχωνεύσεις-καταργήσεις Τμημάτων, Σχολών Πανεπιστημίων και ΤΕΙ κατόπιν αξιολόγησης. Κάποια Τμήματα ΤΕΙ θα συγχωνευτούν με Πανεπιστήμια και άλλα θα υποβιβαστούν σε διετείς σπουδές τεχνικής εκπαίδευσης.
Το σχέδιο θα επιβλέπουν τα Περιφερειακά Ακαδημαϊκά Συμβούλια που θα ιδρυθούν, η Αρχή της Διασφάλισης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση, της οποίας ο ρόλος θα ενισχυθεί και ο υπουργός Παιδείας.
Στο σχέδιο τονίζεται χαρακτηριστικά ότι: «Στο τέλος της διετίας, τα αποτελέσματα αυτών των αξιολογήσεων θα αποτελέσουν τη βάση για περαιτέρω σχεδιασμό της συνολικής αναδιοργάνωσης των Ιδρυμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να επιδιωχθούν συνεργασίες εντός και μεταξύ των Ιδρυμάτων, έτσι ώστε, σε επόμενες φάσεις, να πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια για την αναβάθμισή τους περισσότερα Τμήματα. Εάν υπάρχουν Τμήματα στα οποία δεν υπάρχουν ευκαιρίες για σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τα προγράμματα σπουδών θα πρέπει να προσαρμοστούν στην απαιτούμενη διάρκεια σπουδών και τον τύπο του πτυχίου που παρέχεται».
Γίνεται λόγος επίσης για την «καλύτερη αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» (σ.σ. ξεπούλημα με όρους μνημονίων) και για το ότι «θα πρέπει σε όλες τις περιπτώσεις να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των Ιδρυμάτων».
Γιούλα Γκεσούλη
