Ξεσάλωσε ο υπουργός Παιδείας ενάντια στο δημόσιο πανεπιστήμιο και υπέρ των ιδιωτικών πανεπιστημίων, σε εκδήλωση-δεξίωση προς τιμήν του προέδρου του πανεπιστημίου του Yale, Dr. Richard Levin. Η κυβέρνηση της ΝΔ και αυτός προσωπικά, το φέρουν βαρέως που μια από τις πιο ουσιαστικές πλευρές της αναθεωρητικής διαδικασίας του Συντάγματος, η αναθεώρηση του άρθρου 16, είναι τελικά απραγματοποίητη.
Εκεί μπροστά στο ακροατήριο των «δικών του» ανθρώπων (την εκδήλωση οργάνωσαν το ίδρυμα Fulbright και το ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στο πλαίσιο του προγράμματος Great Ideas), ο υπουργός Παιδείας, αισθάνθηκε την ανάγκη να τα πει έξω από τα δόντια, καθυβρίζοντας συλλήβδην πανεπιστημιακούς και φοιτητές που αντιτάχθηκαν στην αναθεώρηση του άρθρου 16 και ασκώντας εκβιαστικά διλήμματα στις διοικήσεις των ΑΕΙ.
Πικρόχολα σχολίασε: «όσες μεταβολές και αν γίνουν στο υφιστάμενο σύστημα δεν είναι αρκετές για να ανατρέψουν την προβληματική κατάσταση του ελληνικού δημοσίου πανεπιστημίου. Χρειάζεται ένα σοκ και αυτό δεν μπορεί να είναι άλλο από την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, ώστε να σπάσει το κρατικό μονοπώλιο και να μπορεί στην Ελλάδα να λειτουργήσει ελεύθερα και το μη κρατικό, μη κερδοσκοπικό ΑΕΙ». Με αυτοκρατορικό τρόπο, ο Στυλιανίδης ισοπέδωσε το δημόσιο πανεπιστήμιο και εφηύρε και τη «λύση», την αρεστή, βεβαίως, στο κεφάλαιο και τους πολιτικούς υπηρέτες του: το σοκ της αναθεώρησης του άρθρου 16, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την επέλαση των επιχειρήσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Εκφράζοντας βαθιά οργή, ο υπουργός Παιδείας, χαρακτήρισε τους πανεπιστημιακούς και τους φοιτητές που εναντιώθηκαν στην πολιτική της κυβέρνησης και κατόρθωσαν να χαλάσουν τα σχέδιά της, καθιστώντας την αναθεώρηση του άρθρου 16 «άταφο νεκρό», «δυνάμεις της αδράνειας, που παρότι μειοψηφούν συνεχίζουν να κρατούν καθηλωμένη την ελληνική εκπαίδευση σε ιδεοληψίες του παρελθόντος», «ακραίες μειοψηφίες», «βολεμένα κατεστημένα που φοβούνται μήπως και αποκαλυφθεί η επιστημονική τους γύμνια», αλλά και «ακραία μικροσύνολα».
Στρεφόμενος και ενάντια στις διοικήσεις των ΑΕΙ, τις οποίες εμμέσως απείλησε αν υποκύψουν στις πιέσεις των φοιτητών και των καθηγητών, ο Στυλιανίδης δήλωσε πως «όποιες πανεπιστημιακές ηγεσίες προτιμήσουν τη σιωπή, φοβούμενες αντιδράσεις, υπονομεύουν το ρόλο και την προοπτική των ιδρυμάτων τους». Πίσω από αυτά τα λόγια κρύβεται καθαρά η ασφυκτική πίεση προς τα πανεπιστήμια, να καταρτίσουν άμεσα, ως τις 30 Μαΐου τετραετείς προγραμματισμούς, από τη σύνταξη των οποίων εξαρτάται η χρηματοδότηση και η λειτουργία των ιδρυμάτων για την επόμενη χρονιά και εσωτερικούς κανονισμούς, μόλις δημοσιευτεί το ΠΔ με τον πρότυπο εσωτερικό κανονισμό, με αιχμές το ξεκαθάρισμα των «αιωνίων φοιτητών» και την εφαρμογή των διατάξεων για τα συγγράμματα και το άσυλο. Την πίεση αυτή φρόντισε να κάνει σαφή ο υπουργός Παιδείας και την προηγούμενη εβδομάδα, στέλνοντας επιστολή προς τις πρυτανικές αρχές, στην οποία αναφέρει την καταληκτική ημερομηνία για τους τετραετείς προγραμματισμούς, ενώ επισυνάπτει και το σχετικό υπόδειγμα.
Παράλληλα με τη σκληρή φραστική επίθεση και τους εκβιασμούς προς την πανεπιστημιακή κοινότητα, ο υπουργός Παιδείας με τους επιτελείς του, μεθοδικά στρώνει και πρακτικά το δρόμο προς τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και την ιδιωτικοποίηση του δημόσιου πανεπιστήμιου, μέσα από άλλες ατραπούς, μιας και η αναθεώρηση του άρθρου 16 δεν κατέστη εφικτή.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστήριου, στο οποίο προσέφυγε υποβάλλοντας προδικαστικό ερώτημα το ΣτΕ, για το εάν το κοινοτικό δίκαιο υπερισχύει του εθνικού. Σε περίπτωση που η απάντηση είναι θετική, η κυβέρνηση και το υπουργείο Παιδείας ευελπιστούν πως αποφεύγουν το σκόπελο του άρθρου 16 και κάνουν πράξη το όνειρό τους για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.
Οσονούπω αναμένεται και η ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της κοινοτικής οδηγίας 36/05, που μπάζει από το παράθυρο τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, εξομοιώνοντας τα «πτυχία» των Κέντρων Ελευθέρων Σπουδών, που συνεργάζονται με «πανεπιστήμια» του εξωτερικού με τα πτυχία των ελληνικών ΑΕΙ-ΤΕΙ. Προς τούτο ετοιμάζεται σχετικό ΠΔ, ενώ παράλληλα το υπουργείο «ντύνει» παραπλανητικά αυτή την πρωτοβουλία με την άσκηση «αυστηρού ελέγχου» στα «κολέγια», μέσω νομοθετικής ρύθμισης. Οι ενδιαφερόμενοι «νταβατζήδες» του είδους, εκπροσωπώντας τα συμφέροντα των χωρών τους (Γάλλοι, Αμερικανοί, Αγγλοι) άρχισαν ήδη τα σούρτα-φέρτα στην Ελλάδα.
Αλλά και την ιδιωτικοποίηση του δημόσιου πανεπιστήμιου προωθεί το υπουργείο Παιδείας. Ο νόμος για την έρευνα και τεχνολογία που πρόσφατα ψηφίστηκε και ο νόμος για τα μεταπτυχιακά που όπως διαμηνύει ο Στυλιανίδης τις προσεχείς μέρες κατατίθεται στη βουλή, κινούνται ακριβώς σ’ αυτή την κατεύθυνση. Με μοχλό την «αξιολόγηση» και μπαμπούλα το κόψιμο της χρηματοδότησης από κρατικά και ευρωπαϊκά κονδύλια, οι εταιρίες εφορμούν στα ιδρύματα και αναλαμβάνουν τη χρηματοδότηση προγραμμάτων, ενώ θεσμοθετούνται και δίδακτρα για τις μεταπτυχιακές σπουδές «για όποιο πανεπιστήμιο το επιθυμεί» (sic).
Το υπουργείο δηλώνει την πλήρη και σταθερή αφοσίωσή του στη διαδικασία της Λισαβόνα για τη σύνδεση του πανεπιστήμιου με την καπιταλιστική αγορά και τη συμφωνία της Μπολόνια και παίρνει γι’ αυτό όλα τα απαραίτητα μέτρα, αποτιμώντας τις πανεπιστημιακές σπουδές σε πιστωτικές μονάδες, που θα μπο- ρούν να συλλέγονται (στο επόμενο βήμα) και από δομές εκτός αυτών της τυπικής εκπαίδευσης.
Καθιστώντας σαφείς τις προθέσεις τους, κυβέρνηση και ΥΠΕΠΘ, έκαναν τις προάλλες μια εξόχως σημαντική πράξη, σε επίπεδο συμβολισμού, αλλά και ουσίας: Κατέστησαν επίσημους συνδιαμορφωτές της εκπαιδευτικής πολιτικής και του περιεχομένου της εκπαίδευσης 8 καπιταλιστικά ιδρύματα, που φέρουν τον ευγενή τίτλο των «κοινωφελών ιδρυμάτων» (Μποδοσάκη, Σταύρου Νιάρχου, Λαμπράκη, Ωνάση, Ευγενίδου, Κωστόπουλου, Λεβέντη, Εθνικής Τράπεζας), υπογράφοντας μαζί τους Μνημόνιο Συνεργασίας.
Τα παραπάνω δεν αφήνουν καμιά αμφιβολία ότι το αμέσως επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για την τύχη του δημόσιου πανεπιστήμιου. Ο Στυλιανίδης εζήλωσε τη δόξα της Μαριέττας, της οποίας επιθυμεί να γίνει πιστό αντίγραφο. Η πανεπιστημιακή κοινότητα δεν έχει άλλο δρόμο από αυτόν του αγώνα. Η ΠΟΣΔΕΠ κήρυξε ήδη μια 48ωρη (20, 21 Μαΐου) και μια 3ήμερη (28, 29 και 30 Μαΐου) απεργία, που φρόντισε να συμπέσει με τις πρυτανικές εκλογές στο Πολυτεχνείο Κρήτης, στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (οι εκλογές σηματοδοτούν εφαρμογή των διατάξεων του νέου νόμου-πλαισίου), ενώ επανεκτίμηση της κατάστασης θα γίνει στις 31 Μαΐου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο της κλιμάκωσης. Το κύριο και ουσιαστικό βάρος όμως πέφτει στις πλάτες των φοιτητών. Γενικές συνελεύσεις άρχισαν ήδη από αυτή την εβδομάδα και συνεχίζονται και την επόμενη. Ενα ρωμαλέο, δυναμικό, μαζικό κίνημα καταλήψεων, διαδηλώσεων, μαχητικών ενεργειών πρέπει να ξαναβγεί στο προσκήνιο. Το σοκ πρέπει να το πάθει ο Στυλιανίδης.
Γιούλα Γκεσούλη
