Με Μαριέττα ή όχι η επίθεση θα συνεχιστεί σκληρή στο χώρο της Παιδείας. Η επαύριο δε θα είναι ρόδινη για κανένα, μαθητή, εκπαιδευτικό, φοιτητή, γονιό.
Το πολιτικό πρόγραμμα της ΝΔ, η πρακτική της όλα αυτά τα τρεισήμισι χρόνια και οι δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι του ντόπιου κεφαλαίου και της ΕΕ, δεσμεύσεις που λανσάρονται ως «μεταρρυθμίσεις», προδιαγράφουν μια ακόμη σκληρή τετραετία. Από το διάγγελμά του, άλλωστε, τη βραδιά των εκλογών, ο Καραμανλής φρόντισε να κάνει γνωστές τις προθέσεις του να συνεχίσει απαρέγκλιτα τις «μεταρρυθμίσεις».
Η νέα κυβέρνηση θα προσπαθήσει να εμπεδώσει τις αντιδραστικές αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, προωθώντας καταρχήν την εφαρμογή του νόμου πλαισίου. Με το βλέμμα στο 2010, το χρονικό ορίζοντα μέσα στον οποίο θα πρέπει να ολοκληρώσει τις διαδικασίες που επιτάσσει η Διακήρυξη της Μπολόνια και ο σχηματισμός του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης, η νέα πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΠΘ θα προσπαθήσει να πιέσει τα Πανεπιστήμια να εφαρμόσουν την αξιολόγηση, κουνώντας ως μπαμπούλα την «υποχρέωση» των τετραετών συμφωνιών με το κράτος και τη χρηματοδότηση υπό προϋποθέσεις.
Αυτά τα δυο ζητήματα –αξιολόγηση και τετραετείς συμφωνίες, συνδεδεμένα με τη χρηματοδότηση- είναι οι δυο βασικές προϋποθέσεις πάνω στις οποίες στηρίζεται ολόκληρη η αναδιάρθρωση του Πανεπιστήμιου σύμφωνα με τους κανόνες λειτουργίας του Επιχειρηματικού Πανεπιστήμιου. Οι «αιώνιοι φοιτητές», η κατάργηση κάθε ψήγματος δωρεάν Παιδείας (συγγράμματα, σίτιση), τα ανταποδοτικά δάνεια, κ.λπ., είναι επί μέρους πτυχές αυτών των βασικών ζητημάτων.
Τη νέα αντίληψη για το άσυλο, η κυβέρνηση της ΝΔ, φρόντισε να την κάνει γνωστή στα γνωστά γεγονότα της Διεθνούς Εκθεσης της Θεσσαλονίκης. Η ανάγκη να καλύψει προεκλογικά τους ψηφοφόρους της που αλληθώριζαν προς τον Καρατζαφέρη, πάτησε επάνω σ’ αυτή ακριβώς τη νέα αντίληψη κατάλυσης κάθε ασύλου, που έγινε νόμος με το γνωστό νόμο πλαίσιο. Η καθυστέρηση απάντησης από το φοιτητικό κίνημα, είναι σαν αεράκι που δίνει ώθηση στα πανιά της προσπάθειας επιβολής καθεστώτος πλήρους ανελευθερίας και τρόμου στα Πανεπιστήμια.
Η επίθεση στο Δημόσιο Δωρεάν Πανεπιστήμιο θα ολοκληρωθεί με τα δυο νομοσχέδια για την έρευνα και τα μεταπτυχιακά, που δεν πρόλαβαν να ψηφιστούν πριν τις εκλογές. Ανεξάρτητα από τις πιθανές αλλαγές που είναι δυνατόν να υιοθετήσει ο νέος υπουργός Παιδείας (είναι γνωστή η αντίθεση και στα δυο νομοσχέδια της πανεπιστημιακής κοινότητας), αλλαγές που θα έχουν να κάνουν με την τακτική που αυτός θα χαράξει, εδραιώνοντας τη θέση του στο ΥΠΕΠΘ, η κατεύθυνση θα παραμείνει η ίδια: παράδοση της έρευνας στο κεφάλαιο και τους ιδιώτες, μέσω των ερευνητικών κέντρων και μεταπτυχιακές σπουδές, στις οποίες θα μεταφερθεί κομμάτι των βασικών σπουδών, για μια περιορισμένη ελίτ και γερά πορτοφόλια.
Η βεντάλια της αντιδραστικής επίθεσης θα ανοίξει κι άλλο και θα απλωθεί στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Σύμφωνα με τη δέσμευση της απερχόμενης κυβέρνησης, θα ξεκινήσει «διάλογος» για το νέο εξεταστικό σύστημα.
Το σίγουρο είναι ότι θα καταβληθεί προσπάθεια να ρετουσαριστεί το γερασμένο και αποκρουστικό του πρόσωπο, ώστε να ξαναβγεί στον αφρό «αψεγάδιαστο». Επιλογές δεν υπάρχουν πολλές, εφόσον διακηρυγμένη αρχή παραμένει η καθιέρωση της «αριστείας» σε όλα τα επίπεδα (ένα πιο αυστηρό και ελιτίστικο σύστημα δηλαδή, που θα αποκλείει όλο και πιο πολλούς), η επιλογή των «άξιων» για σπουδές και χαλί η λυσσασμένη προσπάθεια ολόκληρου του συστήματος να ανακόψει την τάση της ελληνικής εργαζόμενης κοινωνίας για πανεπιστημιακή μόρφωση. Το ανακάτεμα της τράπουλας θα δώσει ένα άλλο εξεταστικό σύστημα, με πλαφόν και συντελεστές –αυτή φαίνεται να είναι η τάση- που θα κρατά δέσμιο και υποταγμένο το Λύκειο (αυτό θα γίνεται εσαεί όσο υπάρχουν εξετάσεις), σε άνθιση τα φροντιστήρια και σε απόγνωση τα λαϊκά στρώματα, που θα καλούνται να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη για τις σπουδές των παιδιών τους.
Τα δρομολογηθέντα από την προηγούμενη πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, περιελάμβαναν γενικότερες αλλαγές στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, με έμφαση στην αξιολόγηση του μαθητή, του εκπαιδευτικού και των σχολικών μονάδων. Το φάντασμα του επιθεωρητισμού, της κατηγοριοποίησης, παντρεμένο με τη σταθερή υποχρηματοδότηση, πλανιέται πάνω απ’ την εκπαίδευση και αποτελεί καημό και στοίχημα της ΝΔ (οι σχετικοί νόμοι έχουν ήδη ψηφιστεί από τις προηγούμενες κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ).
Παράλληλα, η προσπάθεια να απαλλαγεί το αστικό κράτος από την υποχρέωσή του να παρέχει δημόσια, δωρεάν Παιδεία σε όλους συνεχίζεται και με μορφές πέραν της γνωστής μεθόδου του αποκλεισμού των παιδιών δια των εξετάσεων. Η «αποκέντρωση», διανθισμένη με μπόλικη σάλτσα για ενίσχυση της δημοκρατίας και των τοπικών κοινωνιών, πάταξη της γραφειοκρατίας και του υδροκεφαλισμού του κράτους και της κεντρικής εξουσίας, μπορεί να αποτελεί αγαπημένο σλόγκαν του «σοσιαλιστικού» ΠΑΣΟΚ, δεν παύει όμως να χρησιμοποιείται και από τη ΝΔ, που βρήκε σε αυτή το μονοπάτι για να μεταφέρει τα βάρη από τις πλάτες του κράτους στις πλάτες της εργαζόμενης κοινωνίας. Πρώτο τρανταχτό παράδειγμα αποτελούν οι εξελίξεις στο Νηπιαγωγείο, με την παράδοση της προσχολικής εκπαίδευσης στους δήμους και τους ιδιώτες.
Δεν αμφιβάλλει κανείς, βέβαια, ότι στο ίδιο μήκος κύματος με το προηγούμενο διάστημα, θα κυμανθούν οι δαπάνες για την Παιδεία (οι φωτιές και η «εθνική ανάγκη» που γέννησαν θα αποτελέσουν μιας πρώτης τάξεως δικαιολογία) και οι εξευτελιστικοί μισθοί των εκπαιδευτικών.
Διαφαίνεται, λοιπόν, ένα μέλλον γκρίζο και ζοφερό για το σύνολο της εκπαίδευσης, που θα έχει αντανάκλαση σε όλη την εργαζόμενη κοινωνία.
Το να αφήσει αυτή την τύχη της, όπως έπραξε ως τώρα, να τη διαφεντεύουν οι επίδοξοι σωτήρες της, είναι ολέθριο λάθος, που δε βάζει φρένο στον κατήφορο.
Το έτερο κόμμα εξουσίας, το ΠΑΣΟΚ, όταν συνέλθει απ’ το πατατράκ της ήττας του και ανεξάρτητα απ’ τον αντιπολιτευτικό λόγο που θα υιοθετήσει, προκειμένου να ξαναζαλίσει τους ψηφοφόρους του, ώστε να ξαναρπάξει την κουτάλα της εξουσίας, είναι σίγουρο ότι θα πορευτεί στα χνάρια που του επιβάλλουν οι επιλογές του ντόπιου και ξένου κεφαλαίου. Τούτο είναι ξεκάθαρο ακόμα και από το προεκλογικό του πρόγραμμα, όπου παρόλα τα στρογγυλέματα και τις αόριστες φράσεις, η αλήθεια προβάλλει γυμνή. Η ταύτιση με τη ΝΔ είναι απόλυτη σε όλα τα κύρια ζητήματα και προφανώς τούτο δεν είναι θέμα αρχηγού, αλλά πολιτικής γραμμής.
Παραθέτουμε κάποια από αυτά, ώστε να γίνει κατανοητό αυτό που ισχυριζόμαστε:
1) Προγραμματικές συμφωνίες Πανεπιστημίων με την Πολιτεία. Συμφωνίες Πανεπιστημίων με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την Περιφέρεια. Ιδρύματα που χρηματοδοτούνται με διαφάνεια και βάσει των αποτελεσμάτων της λειτουργίας τους σε στόχους που έχουν θέσει τα ίδια και έχουν συμφωνηθεί με την Πολιτεία. Αξιολόγηση και κοινωνική λογοδοσία. Κάθε Πανεπιστήμιο θα αξιολογείται με βάση τους στόχους που το ίδιο έχει δημοσιοποιήσει και έχει συμφωνήσει με την Πολιτεία.
Οικονομική στήριξη των φοιτητών που έχουν ανάγκη (σ.σ. και όχι δωρεάν σπουδές για όλους). Η Πολιτεία θα εξασφαλίζει άτοκα δάνεια για φοιτητές. Φτηνή φοιτητική στέγη σε περισσότερους φοιτητές.
Δυνατότητες μεταπτυχιακών σπουδών με την παροχή κρατικών υποτροφιών στους φοιτητές με ικανότητες και ανάγκη.
2) Δια Βίου Μάθηση. Εκπαίδευση εξ αποστάσεως. Ιδρυση δεύτερου Ανοιχτού Πανεπιστημίου. Κίνητρο στις επιχειρήσεις για τη συνεχή κατάρτιση των εργαζομένων.
Δηλαδή, μερική εκπαίδευση, μερική κατάρτιση, ώστε οι εργαζόμενοι να είναι αναλώσιμοι από το κεφάλαιο και σε διαρκή αναζήτηση και ανασφάλεια. Υποβάθμιση των πανεπιστημιακών σπουδών. Δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων, με λανθάνουσα μορφή (Ανοιχτό Πανεπιστήμιο).
3) Αλλαγή του εξεταστικού συστήματος. Εξάλειψη της ανάγκης φροντιστηριακής προετοιμασίας και αποστήθισης. Αυτοδύναμο Λύκειο με Εθνικό Απολυτήριο, το οποίο θα δίνεται μετά από γενικές και αντικειμενικές εξετάσεις σε επιλεγμένο αριθμό μαθημάτων.
Δηλαδή μια παραλλαγή της «μεταρρύθμισης Αρσένη». Οι εξετάσεις παραμένουν και εφόσον συμβαίνει αυτό, το Λύκειο χάνει την αυτονομία του. Τα περί κατάργησης των φροντιστηρίων και της αποστήθισης είναι φυσικά ψευδή.
4) Ολοήμερο σχολείο σε όλη της Ελλάδα. Ελεύθερος χρόνος για όλους τους μαθητές. Η τσάντα μένει στο σχολείο. Εδώ βέβαια γελάμε. Το «η τσάντα μένει στο σχολείο» απαιτεί εκ βάθρων αναδιάρθρωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, προσανατολισμό σε παιδαγωγική αντίληψη και κριτήρια διαμόρφωσης άλλου τύπου ανθρώπου με άλλες προτεραιότητες και κριτική σκέψη, πράγμα αδύνατο για το σχολείο, προθάλαμο της παραγωγής στον καπιταλισμό. Και βέβαια τεράστιους πόρους για ουσιαστικό εκπαιδευτικό έργο και όχι καρικατούρες. Εκείνο που μένει απ’ όλα αυτά είναι το ολοήμερο παιδοφυλακτήριο, με επιμήκυνση του χρόνου παραμονής των παιδιών στις γκρίζες αίθουσες, εκπαιδευτικούς αλλοτριωμένους και γονείς σφιχτά δεμένους στις σύγχρονες γαλέρες του κεφαλαίου.
5) Προσχολική εκπαίδευση για όλα τα παιδιά των τριών ετών.
Πέρα από αυτή την ξερή φράση, το προεκλογικό πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ αποφεύγει να πει περισσότερα. «Οι 15 δεσμεύσεις (του) για την Παιδεία», όμως, που είχαν δοθεί πρόσφατα στη δημοσιότητα, μας δίνουν το κλειδί να ερμηνεύσουμε την πραγματοποίηση και αυτής της δέσμευσης. Το παρακάτω απόσπασμα είναι εξόχως αποκαλυπτικό: «Το ΠΑΣΟΚ εγγυάται την προσχολική εκπαίδευση για όλα τα παιδιά άνω των 3 ετών στηρίζοντας την ανάπτυξη των δημόσιων νηπιαγωγείων ή ακόμα και συμπληρώνοντας ένα σημαντικό μέρος του κόστους που πληρώνει η ελληνική οικογένεια σήμερα σε ιδιωτικά νηπιαγωγεία».
Δηλαδή όχι δημόσια δωρεάν προσχολική εκπαίδευση για όλα τα παιδιά, προνήπια, νήπια, αποκλειστικά μέσα από τα δημόσια νηπιαγωγεία. Αλλά δικαίωμα παροχής της και από άλλες δομές (δημοτικοί και ιδιωτικοί παιδικοί σταθμοί) και κάλυψη μόνο ενός μέρους των δαπανών που καταβάλλει ο γονιός στα «νηπιαγωγεία» αυτών των δομών.
Γιούλα Γκεσούλη
