Αλλαγή τακτικής από την κυβέρνηση και τον «ήπιο» Στυλιανίδη. Περνούν σε μετωπική επίθεση ενάντια στα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ, απαιτώντας να προχωρήσουν άμεσα στην εφαρμογή του σκληρού πυρήνα του νόμου πλαισίου της Μαριέττας Γιαννάκου. «Πιστόλι στον κρόταφο» των ιδρυμάτων είναι η απειλή της μη χρηματοδότησής τους, που διαπερνά σαν κόκκινη κλωστή όλο το πακέτο των θεσμικών παρεμβάσεων, με το οποίο εξειδικεύεται ο νόμος-πλαίσιο και συμπληρώνεται ο κύκλος των «μεταρρυθμίσεων» στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το πακέτο αυτό, αποτελούμενο από τον νόμο για την έρευνα και τεχνολογία, που ψηφίστηκε πρόσφατα, τον πρότυπο εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας των ιδρυμάτων, το υπόδειγμα σύνταξης των τετραετών ακαδημαϊκών-αναπτυξιακών προγραμμάτων και το σχέδιο νόμου για τα μεταπτυχιακά, παρέδωσε ο υπουργός Παιδείας στους πρυτάνεις, κατά την 57η σύνοδό τους στην Κομοτηνή.
Ο Στυλιανίδης απέρριψε όλες τις ενστάσεις των πρυτάνεων, που εστιάζονταν κυρίως σε ζητήματα συντεχνιακού χαρακτήρα (προβληματισμός για την καθολική συμμετοχή των φοιτητών στις πρυτανικές εκλογές, συμμετοχή στα εκλεκτορικά σώματα για την εκλογή μελών ΔΕΠ εξωτερικών κριτών κατά το 1/3) και στον τρόπο διανομής των συγγραμμάτων, ζητώντας παράταση της εφαρμογής της σχετικής διάταξης για ένα χρόνο, ώστε να προετοιμαστούν κατάλληλα τα πανεπιστήμια. Ο υπουργός Παιδείας απαίτησε την άμεση εφαρμογή του νόμου σε όλες του τις διαστάσεις και κατέστησε σαφές ότι το όποιο ενδεχόμενο αλλαγών θα τεθεί σε συζήτηση αφού περάσει ένα εύλογο διάστημα εφαρμογής των νέων ρυθμίσεων.
Τέρμα, λοιπόν, η πολιτική του καρότου και αρχίζει η πολιτική του μαστίγιου. «Οι διοικήσεις των αυτόνομων (sic) πλέον ιδρυμάτων οφείλουν να αναλάβουν και τις δικές τους ευθύνες και η ακαδημαϊκή κοινότητα στο σύνολό της, προκειμένου η μεταρρύθμιση να τεθεί σε πλήρη λειτουργία», είπε ο Στυλιανίδης, δηλώνοντας ότι «συνεχίζουμε ανυποχώρητα τις μεταρρυθμίσεις».
Αναλυτικότερα το πακέτο των νέων θεσμικών παρεμβάσεων, που εξειδικεύουν το νόμο-πλαίσιο και αφορά στον πρότυπο εσωτερικό κανονισμό και τον τετραετή ακαδημαϊκό-αναπτυξιακό προγραμματισμό περιλαμβάνει:
♦ Πρότυπος εσωτερικός κανονισμός
Σύμφωνα με το νόμο-πλαίσιο τα ιδρύματα είναι υποχρεωμένα να συντάξουν το δικό τους εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας, ο οποίος πρέπει να συμφωνεί με τον πρότυπο εσωτερικό κανονισμό. Ο πρότυπος εσωτερικός κανονισμός ισχύει εν όλω ή συμπληρωματικά μέχρι κάθε ίδρυμα να καταρτίσει δικό του εσωτερικό κανονισμό ή να προσαρμόσει αυτόν που ήδη έχει στις ρυθμίσεις του νόμου-πλαισίου, ενώ σε περίπτωση που αρνηθεί να συμμορφωθεί τιμωρείται με απαγόρευση έκδοσης κάθε διοικητικής πράξης για διορισμούς προσωπικού, με την απαγόρευση άλλων κανονιστικών πράξεων ή αποφάσεων ζωτικού ενδιαφέροντος.
Η σύνδεση του εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας (άρθρα 58 και 59 του πρότυπου εσωτερικού κανονισμού) με τους τετραετείς αναπτυξιακούς προγραμματισμούς, προεξοφλεί την άμεση κατάρτιση από τα ΑΕΙ των σχετικών εσωτερικών κανονισμών, δεδομένου ότι φέτος είναι η τελευταία χρονιά που τα ιδρύματα λειτουργούν με ετήσιο οικονομικό προγραμματισμό και η χρηματοδότησή τους εξαρτάται απόλυτα στο άμεσο μέλλον, όταν θα λήξει δηλαδή αυτός ο ετήσιος κύκλος, από τη σύνταξη του τετραετούς προγραμματισμού.
Στον πρότυπο εσωτερικό κανονισμό αποτυπώνονται όλες οι αντιδραστικές αλλαγές που προωθήθηκαν με το νόμο-πλαίσιο.
• Ως προμετωπίδα τίθεται η «διαρκής αξιολόγηση» (εσωτερική και εξωτερική) και στη συνέχεια καθορίζεται και το όργανο που θα τη φέρνει εις πέρας, όπως είναι η Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας, η οποία αποτελεί και το συνδετικό κρίκο στην πυραμίδα της αξιολόγησης μεταξύ του ιδρύματος και της Αρχής Διασφάλισης της Ποιότητας.
• Μεγάλο μέρος του πρότυπου εσωτερικού κανονισμού είναι αναφορές στα πειθαρχικά αδικήματα και παραπτώματα εκπαιδευτικού προσωπικού και φοιτητών, στις πειθαρχικές κυρώσεις, στα πειθαρχικά συμβούλια και στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις φοιτητών και προσωπικού ΑΕΙ, δείγμα της έντασης του αυταρχισμού και της επιβολής σιγής νεκροταφείου.
Η κυβέρνηση κουνά απειλητικά το δάκτυλο στα μέλη του εκπαιδευτικού προσωπικού και τα εκβιάζει με την παραπομπή στα πειθαρχικά όργανα αν παραβιάσουν τις κείμενες διατάξεις, τις διατάξεις της νομοθεσίας για τα ΑΕΙ και τις αποφάσεις των οργάνων του ιδρύματος. Πειθαρχικό παράπτωμα θεωρείται επίσης και η παράβαση των κανόνων συμπεριφοράς που πρέπει να επιδεικνύουν τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, ώστε «να μην διαταράσσεται η λειτουργία και να μη θίγεται το κύρος του Πανεπιστημίου και των λειτουργιών του». Την απειλή για παραβίαση της κείμενης νομοθεσίας εισπράττουν και οι φοιτητές. Μια πολυήμερη απεργία, λοιπόν, του εκπαιδευτικού προσωπικού, μια συγκέντρωση μέσα στα πανεπιστήμια, μια κατάληψη από τους φοιτητές, μπορούν να θεωρηθούν παραβίαση της κείμενης νομοθεσίας, αφού παρεμποδίζεται η λειτουργία του ιδρύματος και να αποτελέσει αιτία για παραπομπή στα πειθαρχικά όργανα. Ιδιο πνεύμα ακολουθεί και τους κανόνες δεοντολογίας, που ορίζουν ότι τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας δεσμεύονται να μην «παρακωλύουν αμέσως ή εμμέσως άλλα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας από την άσκηση των ακαδημαϊκών ελευθεριών, δικαιωμάτων και αρμοδιοτήτων τους» και να μη «χρησιμοποιούν κάθε είδους χώρους, εγκαταστάσεις και υποδομές του ιδρύματος με τρόπο αντίθετο προς τον προορισμό τους και τους κανονισμούς που διέπουν τη λειτουργία τους». Το «λαγό» για δραστικότερα μέτρα ανέλαβαν να παίξουν κάποιοι καλοθελητές πρυτάνεις, που ενοχλούνται σφόδρα από τις παρεμβάσεις μαχητικών φοιτητικών ομάδων, που υλοποιούν αυτό που αποφάσισε το μεγαλειώδες φοιτητικό κίνημα στο κλείσιμό του, να ακυρώσουν δηλαδή το νόμο-πλαίσιο στην πράξη. Ο Στυλιανίδης όμως έριξε και πάλι το μπαλάκι στις διοικήσεις των πανεπιστημίων, τις οποίες κατέστησε αποκλειστικά υπεύθυνες, αφού, όπως είπε «οι δημοκρατικές ελευθερίες και τα δικαιώματα θα πρέπει να προστατευθούν πια όχι μόνο από την Πολιτεία, αλλά και από τις διοικήσεις των ίδιων των αυτόνομων πλέον ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, που σύμφωνα με τον γενικό εσωτερικό κανονισμό και με την κείμενη νομοθεσία, αλλά και με τις διατάξεις του Συντάγματος, έχουν κι αυτές την ευθύνη για την εύρυθμη λειτουργία της ακαδημαϊκής κοινότητας και των ιδρυμάτων». Κοντολογίς, καλούνται τα ιδρύματα να ορίσουν άμεσα τους χώρους στους οποίους εκτείνεται το πανεπιστημιακό άσυλο και να πάρουν δραστικά μέτρα εναντίον των «ακραίων ομάδων» που χαλάν τη σούπα της εφαρμογής του νόμου.
♦ Ο πρότυπος εσωτερικός κανονισμός καλεί τα πανεπιστήμια να τελειώνουν μια κι έξω με τους λεγόμενους «αιώνιους φοιτητές».
Θεωρεί ότι ο χρόνος τρέχει από την έναρξη εφαρμογής του νόμου 3549/2007 (νόμος πλαίσιο) και ότι οι φοιτητές που έχουν υπερβεί την ανώτατη διάρκεια φοίτησης (2ν, όπου ν τα κανονικά έτη σπουδών) κατά την έναρξη ισχύος του και έχουν δηλώσει εγγράφως προς το οικείο ΑΕΙ ότι επιθυμούν τη συνέχιση των σπουδών τους, μπορούν να συνεχίσουν επί 5 ακόμη ακαδημαϊκά έτη, αρχόμενα από το τρέχον ακαδημαϊκό έτος. Οι δηλώσεις υποβάλλονται στη διάρκεια του τρέχοντος ακαδημαϊκού έτους (με δημόσια πρόσκληση, ατομική ειδοποίηση κ.λπ.) και εάν αυτό δεν έχει γίνει ως τώρα πρέπει να γίνει μέχρι τη λήξη του τρέχοντος ακαδημαϊκού έτους, εάν ο φοιτητής επικαλείται λόγους που δικαιολογούν την καθυστέρηση στην υποβολή της δήλωσης. Τα παραπάνω ασκούν πίεση στα πανεπιστήμια να προχωρήσουν άμεσα στην εκκαθάριση των μητρώων τους και μέχρι τη λήξη του ακαδημαϊκού έτους να έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία, ώστε να είναι σε θέση να διαγράψουν από τη δύναμή τους τους «αιώνιους φοιτητές».
Οι φοιτητές που κατά την έναρξη ισχύος του νόμου-πλαισίου δεν είχαν συμπληρώσει ακόμη τον ελάχιστο αριθμό εξαμήνων που απαιτούνται για τη λήψη του πτυχίου, μπορούν να συνεχίσουν μέχρι τη συμπλήρωση του ελαχίστου αυτού αριθμού εξαμήνων και για 5 επιπλέον έτη.
• Τα μαθήματα διακρίνονται σε υποχρεωτικά και επιλεγόμενα και ο αριθμός των επιλεγόμενων δεν επιτρέπεται να είναι σε καμιά περίπτωση μεγαλύτερος του διπλάσιου αριθμού των υποχρεωτικών μαθημάτων. Η δήλωση μαθημάτων στην αρχή κάθε εξαμήνου γίνεται με τους περιορισμούς που έχει καθορίσει το Τμήμα για τα υποχρεωτικά μαθήματα κατωτέρων εξαμήνων η γνώση των οποίων είναι απαραίτητη για την παρακολούθηση και επιτυχή εξέταση υποχρεωτικών μαθημάτων ανωτέρων εξαμήνων (προαπαιτούμενα). Ολα αυτά, σε συνδυασμό με τον ορισμό ανώτατης διάρκειας φοίτησης, καθιστούν τις σπουδές δυσκολότερες, πιο σφιχτές και συνηγορούν στη δημιουργία «αιωνίων φοιτητών», που κινδυνεύουν να διαγραφούν από τα πανεπιστήμια.
• Οι σπουδές, κατά το πρότυπο της Μπολόνια, αποτιμώνται σε διδακτικές μονάδες, που καθορίζονται με απόφαση της ΓΣ της Σχολής ή Τμήματος και κάθε εκπαιδευτικό συστατικό στοιχείο (μάθημα, πρακτική άσκηση, πτυχιακή ή διπλωματική εργασία κ.λπ.) αποτυπώνεται με πιστωτικές μονάδες, που εκφράζουν το χρόνο τον οποίο υπολογίζεται ότι χρειάζεται να δαπανήσει κατά μέσο όρο ο φοιτητής για να επιτύχει τους στόχους που αυτό θέτει. Διασπάται, λοιπόν, η εσωτερική ενότητα της επιστήμης και οι σπουδές ευτελίζονται και υποβιβάζονται, μετατρεπόμενες σε άθροισμα πιστωτικών μονάδων, που μπορεί να είναι διαφορετικές ανάμεσα στους φοιτητές του ιδίου επιστημονικού αντικειμένου. Το επόμενο βήμα θα είναι (Διακήρυξη Μπολόνιας) οι πιστωτικές μονάδες να συλλέγονται και από δομές εκτός του πλαισίου των τυπικών μορφών εκπαίδευσης (π.χ. Κέντρα Ελευθέρων Σπουδών, δομές δια βίου μάθησης).
Για να διασφαλίζεται ο τρόπος αυτός οργάνωσης των σπουδών τοποθετούνται στα ιδρύματα οι Συντονιστές Συστήματος Μεταφοράς και Συσσώρευσης Πιστωτικών Μονάδων.
• Στους φοιτητές, σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό κάθε ΑΕΙ, χορηγούνται ανταποδοτικές υποτροφίες, με υποχρέωση από τη μεριά τους να προσφέρουν υπηρεσίες με μερική απασχόληση για περιορισμένο αριθμό ωρών (40 το ανώτερο μηνιαίως) και δάνεια (στους οικονομικά ασθενείς) που η αποπληρωμή τους γίνεται μετά από πενταετή άσκηση του επαγγέλματος και σε κάθε περίπτωση σε 15 έτη από τη λήψη του συνολικού ποσού του δανείου. Τα δάνεια δίνονται υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς εξέτασης σε όλα τα υποχρεωτικά μαθήματα του προηγούμενου εξαμήνου και ότι δεν υπάρχει υπέρβαση της ανώτατης διάρκειας φοίτησης. Το ποσό δίνεται τμηματικά σε δόσεις, ανάλογα με την πρόοδο των σπουδών ανά εξάμηνο. Συνεπώς, από την έννοια της δωρεάν Παιδείας για όλους, περνάμε στην ενίσχυση κάποιων και μάλιστα σε σύνδεση με την «απόδοσή» τους.
• Για τα συγγράμματα προβλέπεται ό,τι ακριβώς αναφέρει ο νόμος πλαίσιο. Δηλαδή οι ΓΣ των Τμημάτων των ΑΕΙ συντάσσουν κάθε έτος κατάλογο συγγραμμάτων ανά υποχρεωτικό ή επιλεγόμενο μάθημα και με προεδρικό διάταγμα καθορίζεται ο «τρόπος» με τον οποίο παρέχεται στους φοιτητές το δικαίωμα να πάρουν από τον κατάλογο αυτό δωρεάν τόσα συγγράμματα όσα και ο αριθμός των υποχρεωτικών και επιλεγόμενων μαθημάτων. Η δωρεάν διανομή συγγραμμάτων σε όλους τους φοιτητές ανεξαιρέτως και ανεξάρτητα από αριθμό (μπορούσαν να ήταν και παραπάνω από ένα για κάθε μάθημα) καταργείται και την υπόθεση παίρνει στα χέρια του το υπουργείο Παιδείας που ρυθμίζει εν λευκώ (ΠΔ) τον «τρόπο» που θα διανέμεται δωρεάν ένα σύγγραμμα ανά μάθημα. Αυτό είναι το περίφημο «πολλαπλό σύγγραμμα» του ΥΠΕΠΘ!
• Με τον πρότυπο εσωτερικό κανονισμό καθορίζεται τι θα περιλαμβάνει το στρατηγικό σχέδιο κάθε ΑΕΙ, που εξειδικεύει την αποστολή και την επιδιωκόμενη εξέλιξη του ιδρύματος ως προς την οργανωτική του δομή, τη στρατηγική των προσλήψεων και διαχείρισης του προσωπικού όλων των κατηγοριών, τους τομείς έμφασης της έρευνας και διδασκαλίας, τα προγράμματα σπουδών, τις υποδομές, τις υπηρεσίες, τις επενδύσεις, τις συνεργασίες και εν γένει την οικονομική του ανάπτυξη. Περιλαμβάνει ανάλυση της υπάρχουσας κατάστασης, τα μέτρα που πρέπει να πάρει το ΑΕΙ (σε επίπεδο ακαδημαϊκών, εκπαιδευτικών, ερευνητικών δραστηριοτήτων), ώστε να συγκλίνει με αντίστοιχες εξελίξεις σε ΑΕΙ της αλλοδαπής και ιδιαίτερα με τις εξελίξεις που επιβάλλει ο Ευρωπαϊκός Χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης (Μπολόνια), τα μέτρα ώστε να γίνει το ίδρυμα πιο «ελκυστικό» για τους φοιτητές, ιδίως της αλλοδαπής (δηλαδή εξασφάλιση «κινητικότητας» μέσω διδακτικών μονάδων, προγράμματα προσαρμοσμένα στις ανάγκες της αγοράς, κ.λπ.), τα μέτρα για τη διασφάλιση της αξιολόγησης, τα μέτρα για την χρηματοδότηση από «άλλες πηγές» (δηλαδή την αγορά, τους καπιταλιστές, που θα γίνουν «χορηγοί» αποσκοπώντας στην ενίσχυση ιδίων συμφερόντων) κ.λπ.
Στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδιασμού συντάσσεται και το τετραετές ακαδημαϊκό-αναπτυξιακό πρόγραμμα που οφείλει να κινηθεί στο πλαίσιο των ορίων του κρατικού προϋπολογισμού και του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων. Το τετραετές πρόγραμμα προσδιορίζει την ιεράρχηση των στόχων, την ανάπτυξη της υποδομής και του εξοπλισμού, την προσαρμογή στα ευρωπαϊκά δεδομένα της διακήρυξης της Μπολόνια, εξειδικεύεται στις λειτουργικές δαπάνες, τις επενδύσεις, στο προσωπικό κάθε κατηγορίας, στην καταγραφή της περιουσίας του ιδρύματος, στον προγραμματισμό της χρηματοδότησης από «άλλες πηγές» κ.λπ. Συνδέεται άμεσα και άρρηκτα με την αξιολόγηση, αφού για την έγκρισή του, ως προς το οικονομικό σκέλος από τους αρμόδιους υπουργούς Οικονομίας και Παιδείας, απαιτείται η συνεκτίμηση των αποτελεσμάτων της εξωτερικής αξιολόγησης.
• Το πανεπιστήμιο-επιχείρηση, που λειτουργεί με τους νόμους της αγοράς απαιτεί και manager, ο οποίος αποκαλείται κομψά Γραμματέας του ΑΕΙ. Ο Γραμματέας έχει τη διοικητική εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών και διοικητικών υπηρεσιών, την ευθύνη για την εύρυθμη λειτουργία τους, τη μέριμνα για την εκτέλεση των αποφάσεων και την τήρηση του εσωτερικού κανονισμού και βεβαίως βεβαίως την «εξεύρεση εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης». Είναι ισόβιος και δεν επιτρέπεται η πρόωρη λήξη της θητείας του παρά μόνο για «σπουδαίο λόγο» και με «αιτιολογημένη απόφαση» της Συγκλήτου.
♦ Υπόδειγμα τετραετών αναπτυξιακών προγραμμάτων
Το υπόδειγμα που προτείνει το υπουργείο Παιδείας στο πλαίσιο του τετραετούς προγραμματισμού φέρνει τα πάνω κάτω στα πανεπιστήμια. Τα ιδρύματα κατηγοριοπούνται σε ιδρύματα και σχολές υψηλού και χαμηλού κόστους, βάσει του οποίου γίνεται και η χρηματοδότησή τους. Το υπουργείο θέτει ως κριτήρια χρηματοδότησης τον αριθμό των ενεργών φοιτητών (είναι οι προπτυχιακοί φοιτητές που είναι εγγεγραμμένοι σε κανονικό έτος σπουδών σύμφωνα με το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος, δηλαδή 4,5,6 έτη. Δεν υπολογίζονται δηλαδή οι φοιτητές που έχουν υπερβεί τα κανονικά έτη σπουδών), το επιστημονικό αντικείμενο του τμήματος, τα μέλη του διδακτικού προσωπικού, προσωπικού εργαστηρίων και διοικητικό προσωπικό και την πολυεδρικότητα του ιδρύματος.
Το υπουργείο θεωρεί ότι διαφορετικά επιστημονικά αντικείμενα έχουν διαφορετικό κόστος σπουδών και παίρνει τα φώτα για τη θέσπιση συντελεστών – «δεικτών κόστους σπουδών» από την Αγγλία, της οποίας πολλά πανεπιστήμια είχαν ως γνωστόν, δραματική κατάληξη μετά την εφαρμογή αυτού του «εμπνευσμένου» σχεδίου χρηματοδότησης.
Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, οι δείκτες κόστους σπουδών προσδιορίζονται ως εξής:
Α: Δείκτης κόστους σπουδών 4 για τα Τμήματα που εντάσσονται στις Επιστήμες Υγείας.
Β: Δείκτης κόστους σπουδών 1,7 για τα Τμήματα που εντάσσονται στις Επιστήμες Μηχανικών, στις Γεωπονικές Επιστήμες (εκτός Γεωγραφίας), στις επιστήμες Χημείας, Φυσικής, Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, Υλικών.
Γ: Δείκτης κόστους σπουδών 1,3 για τα Τμήματα που εντάσσονται στις επιστήμες Μαθηματικών, Γεωγραφίας, Φυσικής Αγωγής, Αθλητισμού και στις Καλές Τέχνες.
Δ: Δείκτης σπουδών 1 για τα Τμήματα που εντάσσονται στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες, Νομικές, Πολιτικές και Κοινωνικές Επιστήμες, Οικονομικές Επιστήμες και Διοί-κηση Επιχειρήσεων.
Επίσης θεσπίζεται συντελεστής πολυεδρικότητας, που αφορά στη γεωγραφική διασπορά των υποδομών των ΑΕΙ.
Προτείνονται οι δείκτες 1,20 για το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 1,10 για το Πανεπιστήμιο Θράκης, Ιονίου, Πελοποννήσου, Δυτικής Μακεδονίας και Στερεάς Ελλάδας και 1,0 για τα υπόλοιπα.
Τη μερίδα του λέοντος λοιπόν παίρνουν οι ιατρικές σχολές, σε μεγάλη απόσταση ακολουθούν τα πολυτεχνεία, έπονται οι θετικές σχολές και στον πάτο, από τα περισσεύματα παίρνουν οι σχολές των ανθρωπιστικών σπουδών, που δεν έχουν άμεση σύνδεση με την αγορά.
Σύμφωνα με τα παραπάνω, διαφοροποιούνται σημαντικά οι χρηματοδοτήσεις που προβλέπονταν ως σήμερα για τα ιδρύματα. Ετσι 9 πανεπιστήμια θα πάρουν λιγότερα χρήματα από όσα ελάμβαναν. Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου φέρεται να έλαβε πέρυσι χρηματοδότηση κατά 92,3% υψηλότερη από αυτή που έπρεπε! Τα πανεπιστήμια που έχουν μικρό αριθμό φοιτητών ή είναι νέα ιδρύματα, καθώς και αυτά που έχουν σχολές χαμηλού κόστους θα βρεθούν στο «κόκκινο» και θα κινδυνεύσουν άμεσα. Ειδικά αυτά που απαρτίζονται από σχολές ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών θα πάθουν πανωλεθρία, καθώς δε μπορούν να προσφύγουν σε αυτό που εξαναγκάζει το υπουργείο τα υπόλοιπα, στις «άλλες πηγές» χρηματοδότησης δηλαδή.
Τα ιδρύματα, στο πλαίσιο του αναπτυξιακού προγράμματος πρέπει να καταγράψουν τα στοιχεία για τα τελευταία τέσσερα ακαδημαϊκά έτη και να συντάξουν τον προγραμματισμό για τα επόμενα τέσσερα. Στο υπόδειγμα επαναλαμβάνονται όλα τα σημεία που προσδιορίζονται και στον πρότυπο εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας.
♦ Νομοσχέδιο για τα μεταπτυχιακά
Εκεί, όμως, που ξεσάλωσε ο Στυλιανίδης και είπε τα πράγματα με το όνομά τους ήταν στην παρουσίαση του νομοσχεδίου για τα μεταπτυχιακά. Ο υπουργός Παιδείας συνέδεσε ευθέως τη χρηματοδότηση των μεταπτυχιακών σπουδών με την αξιολόγηση των πανεπιστημίων και ξεκαθάρισε ότι στο εξής θα προηγούνται στη χρηματοδότηση όσα πανεπιστήμια έχουν προβεί σε διαδικασίες αξιολόγησης. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η χρηματοδότηση προέρχεται από το κράτος, τα ευρωπαϊκά κονδύλια και από ιδιωτικές πηγές (αγορά, καπιταλιστικές επιχειρήσεις). Ο Στυλιανίδης δήλωσε ορθά κοφτά πως τα «δυο πρώτα τα εξαρτώμε αν θα τα δώσουμε από την αξιολόγηση, από το αν δηλαδή έχει ολοκληρώσει (το ίδρυμα) τη διαδικασία εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης». Μάλιστα συνέδεσε την ιστορία της χρηματοδότησης των μεταπτυχιακών με την άσκηση πίεσης στα πανεπιστήμια να ολοκληρώσουν τη διαδικασία της αξιολόγησης. Σημειωτέον, ότι σύμφωνα με τον υπουργό Παιδείας, σήμερα έχουν αξιολογηθεί με εσωτερική αξιολόγηση ή βρίσκονται στην πορεία αυτής της διαδικασίας 109 Τμήματα (από τα 450 περίπου Τμήματα ΑΕΙ-ΤΕΙ) και σε κανένα από αυτά δεν έχει αρχίσει η εξωτερική αξιολόγηση. Θυμίζουμε ότι σε κεντρικά πανεπιστήμια, η διαδικασία συγκρότησης των αξιολογικών οργάνων μπλοκαρίστηκε από τη δυναμική παρέμβαση των φοιτητών.
• Στο νομοσχέδιο δίνεται η δυνατότητα στα ΤΕΙ να οργανώνουν μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν συνυποβάλει την έκθεση της εσωτερικής αξιολόγησης, που πιστοποιεί ότι έχουν τις απαραίτητες δυνατότητες και προϋποθέσεις. Με υπουργική απόφαση καθορίζονται οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις και τα κριτήρια για την έγκριση των μεταπτυχιακών προγραμμάτων από τα ΤΕΙ. Με την πράξη αυτή, το υπουργείο φέρνει πιο κοντά την πανεπιστημιακή εκπαίδευση στον πρώτο (προπτυχιακό) τριετή κύκλο σπουδών της Μπολόνια. Τα «ανωτατοποιημένα» ΤΕΙ είναι το όχημα γι’ αυτή την εξέλιξη.
• Δίνεται επίσης η δυνατότητα ευελιξίας στην απόκτηση Διδακτορικού Διπλώματος και κάθε Τμήμα πανεπιστημίου έχει τη δυνατότητα να καθορίζει το ίδιο τον τρόπο κτήσης του. Ο οργανωμένος κύκλος μαθημάτων μαζί με την εκπόνηση της διδακτορικής διατριβής ή η εκπόνηση διδακτορικής διατριβής και η θέσπιση της τριετίας ως ελάχιστου χρόνου, είναι στην ουσία η καθιέρωση του δεύτερου κύκλου σπουδών, στον οποίο θα έχουν πρόσβαση λίγοι και εκλεκτοί φοιτητές.
Ο υπουργός Παιδείας ξεκαθάρισε ότι μετά τις παρατηρήσεις των πρυτάνεων, στο επόμενο διάστημα, το νομοσχέδιο θα κατατεθεί στη βουλή.
♦ Λιγότεροι φοιτητές
Ο Στυλιανίδης δέχθηκε και προτάσεις για την κατάργηση των μετεγγραφών των φοιτητών. Αρκέστηκε όμως να δηλώσει ότι και φέτος οι θέσεις των εισακτέων στα κεντρικά πανεπιστήμια θα μειωθούν και θα αυξηθούν στα περιφερειακά ΑΕΙ.
Στην πραγματικότητα, η δήλωση αυτή παραπέμπει στη μείωση συνολικά των εισακτέων, αφού η αύξηση των θέσεων στην περιφέρεια είναι στην ουσία κενή περιεχομένου. Η βάση του 10 πετσοκόβει τα παιδιά και αφήνει κενές τις προσφερόμενες θέσεις (κυρίως θέσεις ΤΕΙ, που προορίζονται για χαμηλές επιδόσεις) και το πενιχρό βαλάντιο των λαϊκών οικογενειών λειτουργεί απαγορευτικά για την εγγραφή των παιδιών τους στα Τμήματα της περιφέρειας που πέτυχαν, που όμως βρίσκονται μακριά από τον τόπο κατοικίας. Τα πρόσφατα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, επιβεβαιώνουν τη σταθερή μείωση που παρουσιάζει ο αριθμός των πρωτοεγγραφέντων φοιτητών τα τελευταία επτά χρόνια.
Οι εξελίξεις αυτές στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι αιτία ενός τρίτου γύρου πολέμου από τους φοιτητές. Η κατάργηση στην πράξη δεν αρκεί πια, αφού η επίθεση από την πλευρά της κυβέρνησης απαιτεί τη μέγιστη συγκρότηση των δυνάμεων του κινήματος. Οι ενέργειες τοπικού χαρακτήρα ακύρωσης του νόμου στην πράξη, αφήνουν ακάλυπτα πολλά πανεπιστήμια, κυρίως της περιφέρειας, όπου δεν υπάρχει ισχυρός πυρήνας μαχητικής αντίστασης των φοιτητών (παράδειγμα τα 109 Τμήματα που έχουν προχωρήσει στην εσωτερική αξιολόγηση) και τελικά ροκανίζεται το έδαφος για την ολοκληρωτική εφαρμογή του νόμου.
Γιούλα Γκεσούλη
