Περιδιαβαίνουν τα ραδιοκάναλα οι συριζαίοι, με επικεφαλής τον ίδιο τον Τσίπρα, κάνοντας μια φτηνιάρικη προπαγάνδα υπέρ των κρατικοποιήσεων ενεργειακών εταιριών σε ευρωπαϊκές χώρες, για να κατηγορήσουν τον Μητσοτάκη που δεν κρατικοποιεί τη ΔΕΗ και να δεσμευτούν ότι θα το κάνουν αυτοί μόλις ξαναπάρουν την κυβερνητική εξουσία.
Ελεγε ο Τσίπρας προ ημερών στο πρωινάδικο του Παπαδάκη: «Σε όλη την Ευρώπη βλέπουμε ότι έχουμε ένα κύμα κρατικοποιήσεων των ενεργειακών εταιριών. Πρώτος το ξεκίνησε ο Μακρόν που κρατικοποίησε πλήρως τη γαλλική ΔΕΗ. Είχαμε πριν από 20 μέρες την κρατικοποίηση, την εθνικοποίηση του ενεργειακού κολοσσού στη Γερμανία. Βγήκε προχθές ο αρχηγός της αντιπολίτευσης στη Βρετανία και είπε ότι αν εκλεγούμε θα δημιουργήσουμε εκ νέου, από την αρχή, μια δημόσια επιχείρηση ηλεκτρισμού. Παντού στην Ευρώπη έχουμε ένα τέτοιο κύμα κρατικοποιήσεων για να στηρίξουμε την κοινή ωφέλεια».
Καταρχάς, δε θ’ αφήσουμε ασχολίαστη τη «δέσμευση» του ΣΥΡΙΖΑ για κρατικοποίηση της ΔΕΗ. Πρώτα θα θυμίσουμε ότι επί ΣΥΡΙΖΑ πωλήθηκαν πακέτα μετοχών της διασπασμένης σε τρεις εταιρίες (παραγωγή, δίκτυο χαμηλής και μέσης τάσης, δίκτυο υψηλής τάσης) ΔΕΗ και υπήρξε δέσμευση για πώληση και περαιτέρω πακέτων μετοχών, ώστε το κράτος να χάσει την πλειοψηφία.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι πως επί ΣΥΡΙΖΑ το ποσοστό του κράτους στη ΔΕΗ πέρασε στο περιβόητο Υπερταμείο (Ιδιωτικοποιήσεων και Ξεπουλήματος Κρατικής Περιουσίας). Καμιά κυβέρνηση δεν μπορεί να αποφασίσει μόνη της για τη μετοχική σύνθεση της ΔΕΗ. Μόνο το Υπερταμείο μπορεί να αποφασίσει. Ο Τσίπρας λέει ότι θα ξαναπεράσει στο κράτος την πλειοψηφία των μετοχών της ΔΕΗ, μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου. Δεν λέει, όμως, ότι αυτό είναι απλά πρόθεση δική του και της μελλοντικής κυβέρνησής του, αλλά την απόφαση θα την πάρει το ΔΣ του Υπερταμείου. Στο οποίο πλειοψηφούν οι εκπρόσωποι των ιμπεριαλιστών δανειστών, για να μην ξεχνιόμαστε.
Οι οποίοι ενέκριναν την πώληση του κρατικού ποσοστού από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, μέσω χρηματιστήριου, δεν είναι όμως καθόλου βέβαιο ότι θα εγκρίνουν μια αύξηση μετοχικού κεφαλαίου που θα την αγοράσει το ελληνικό κράτος για να πάρει την πλειοψηφία των μετοχών, αν υποθέσουμε ότι μια αυριανή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ & ΣΙΑ θα καταθέσει τέτοια πρόταση. Εκτός αν οι ιδιώτες μέτοχοι της ΔΕΗ, για λόγους που αυτή τη στιγμή δεν διαφαίνονται, θελήσουν να την κάνουν με ελαφρά πηδηματάκια, κατά το κοινώς λεγόμενο, από τη ΔΕΗ, φορτώνοντας τη χασούρα στο κράτος.
Ομως, το παραμύθι του ΣΥΡΙΖΑ επεκτείνεται και στις κρατικοποιήσεις που γίνονται σε ιμπεριαλιστικές χώρες της Ευρώπης, σκορπίζοντας σύγχυση για το φαινόμενο, που συνίσταται σε καθαρά κρατικομονοπωλιακές ρυθμίσεις. Παρουσιάζουν αυτές τις κρατικομονοπωλιακές ρυθμίσεις σαν τάχα να γίνονται «για την κοινή ωφέλεια», ενώ συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Υλικό στην καλλιέργεια της σύγχυσης ρίχνουν και κάποιοι κυβερνητικοί, σαν τον ακροδεξιό τηλεπλασιέ-τηλεμαϊντανό-υπουργό Ανάπτυξης, που απεφάνθη ότι ο Σολτς είναι… σοσιαλιστής και γι’ αυτό κρατικοποίησε τη Uniper! Λες και οι χριστιανοδημοκράτες της Γερμανίας ή οι φιλελεύθεροι (που έχουν και το υπουργείο Οικονομικών στην τρικομματική κυβέρνηση Σολτς) ή οι εκπρόσωποι των γερμανικών μονοπωλίων είχαν αντίθετη άποψη και κατηγόρησαν τον Σολτς για… σοσιαλμανία.
Η Uniper είναι κάτι σαν την ελληνική ΔΕΠΑ (πολλές φορές μεγαλύτερη σε κύκλο εργασιών, φυσικά). Διαχειρίζεται τις γερμανικές εισαγωγές αερίου μέσω αγωγών και κάνει τη διανομή, με συμβόλαια, στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο και στις εταιρίες κοινής ωφέλειας που τροφοδοτούν νοικοκυριά και δήμους.
Οταν περιορίστηκαν οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου από τους αγωγούς, η Uniper δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στα συμβόλαιά της και αναγκάστηκε να βγει στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), αγοράζοντας σε τρέχουσες (spot) τιμές. Αυτές οι τιμές, όμως, ήταν και είναι πολλές φορές ψηλότερες από τις τιμές που η Uniper αγόραζε αέριο από τους ρωσικούς αγωγούς, με αποτέλεσμα ο οικονομικός σχεδιασμός της να τιναχτεί στον αέρα, διότι τα συμβόλαια προς τους πελάτες της ήταν φιξαρισμένα. Η πανίσχυρη Uniper από μια άκρως κερδοφόρα επιχείρηση έγινε ζημιογόνα. Μιλάμε για δισεκατομμύρια ευρώ ζημιά.
Σ’ αυτές τις συνθήκες έπρεπε να παρέμβει το γερμανικό κράτος, ως συλλογικός καπιταλιστής. Να απαλλάξει τους μετόχους της Uniper από τη συσσώρευση ζημιάς και να μεταφέρει τη ζημιά στον κρατικό προϋπολογισμό. Αν δεν γινόταν αυτή η κίνηση από το γερμανικό ιμπεριαλιστικό κράτος, οι μέτοχοι της Uniper θα έβαζαν λουκέτο στην εταιρία και ο γερμανικός καπιταλισμός θα είχε τεράστιο πρόβλημα στην τροφοδοσία του με φυσικό αέριο.
Ηδη, μέχρι το καλοκαίρι είχαν δοθεί στην Uniper 19 δισ. ευρώ, ως πακέτο διάθεσης. Τα 15 δισ. ήταν κατευθείαν από τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ τα 4 δισ. ήταν δάνειο από την Κρατική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Οι ιδιώτες καπιταλιστές, όμως, δεν ήταν διατεθειμένοι να φορτωθούν με χρέη. «Τα χειρότερα έρχονται» έλεγε το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτέμβρη ο Κλάους Ντίτερ Μάουμπαχ, CEO της Uniper, προετοιμάζοντας το έδαφος για την «τελική λύση», που πρέπει ήδη να είχε αποφασιστεί. Γερμανοί τραπεζίτες και χρηματιστές χτυπούσαν καμπανάκι κινδύνου για φαινόμενο ντόμινο τύπου Lehman Brothers, αν η Uniper αφηνόταν να καταρρεύσει.
Η κρατικοποίηση δεν ήταν… σοσιαλιστική επιλογή, αλλά μια κρατικομονοπωλιακή ρύθμιση που ήταν μονόδρομος για το γερμανικό κράτος. Αλλωστε, ο ίδιος ο Σολτς δήλωσε πως όταν αποκατασταθεί η ηρεμία στην αγορά φυσικού αερίου, η Uniper θα δοθεί και πάλι σε ιδιώτες. Το κράτος φορτώνεται τις ζημιές, οι ιδιώτες καπιταλιστές συσσωρεύουν τα κέρδη.
Να θυμίσουμε εδώ ότι και στην Ελλάδα του μέσου επιπέδου καπιταλιστικής ανάπτυξης, είχαμε παρόμοιο φαινόμενο τη δεκαετία του 1980 με τις περιβόητες «προβληματικές επιχειρήσεις». Οι καπιταλιστές ιδιοκτήτες τους συσσώρευσαν τεράστια κέρδη, κατέκλεψαν τα νομικά πρόσωπα των επιχειρήσεών τους και μετά παράτησαν τις επιχειρήσεις στα χέρια του κράτους. Το οποίο, αφού ξεζούμισε τους εργάτες, καλλιεργώντας τους (με τη βοήθεια της ξεπουλημένης συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας) την αντίληψη των… συνιδιοκτητών, πούλησε είτε κερδοφόρα τμήματα είτε ολόκληρες επιχειρήσεις σε ιδιώτες καπιταλιστές (που τις πήραν «μπιρ παρά» και απαλλαγμένες από χρέη και οφειλές για ασφαλιστικές εισφορές, που διαγράφτηκαν!), ενώ σε άλλες έβαλε λουκέτο, στέλνοντας σε όλες τις περιπτώσεις τους εργάτες σε μαζική ανεργία. Η ΛΑΡΚΟ είναι τέτοιο παράδειγμα.
Ιδια στην ουσία, αλλά διαφορετική ως προς τα δεδομένα, είναι και η κρατικοποίηση της γαλλικής EDF. Εν προκειμένω δεν θα έπρεπε να μιλάμε για κρατικοποίηση, όπως κάνει ο κουτοπόνηρος Τσίπρας, γιατί το γαλλικό κράτος κατείχε ήδη το 84% της EDF. Εκείνο που έκανε ο Μακρόν ήταν να αποκτήσει από το χρηματιστήριο και το υπόλοιπο 16%.
Η EDF είναι πολύ ισχυρότερη από την Uniper. Ενα μονοπώλιο στην παραγωγή ενέργειας (και όχι στη διανομή αερίου, όπως η Uniper), με πολλές θυγατρικές, στις οποίες συμμετέχουν και ιδιώτες καπιταλιστές. Τα τελευταία χρόνια, η EDF είχε ως βασική επιχειρηματική αποστολή τη μετάβαση από τα παλιά στα νέα πυρηνικά εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρενέργειας.
Το γαλλικό ιμπεριαλιστικό κράτος, χρησιμοποιώντας την ισχύ του, κατάφερε να περάσει από τα λεγόμενα θεσμικά όργανα της ΕΕ την αναγνώριση της πυρηνικής ενέργειας ως… «πράσινης» ενέργειας. Η κατασκευή νέων πυρηνικών αντιδραστήρων απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σταθερού κεφαλαίου, που οι ιδιώτες καπιταλιστές δεν τις επιλέγουν, γιατί απαιτούν χρόνο για να αποδώσουν, ενώ ενισχύουν την πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους. Τα ανοίγματα της EDF αυτή τη στιγμή ξεπερνούν τα 50 δισ. ευρώ και θα μεγαλώσουν, καθώς η ενεργειακή κρίση αυξάνει την πίεση για πιο γρήγορη ολοκλήρωση του προγράμματος κατασκευής νέων πυρηνικών αντιδραστήρων.
Αυτό το «κεφαλαιοβόρο» πρόγραμμα μπορεί να το αναλάβει μόνο ο συλλογικός καπιταλιστής, το γαλλικό ιμπεριαλιστικό κράτος, γι’ αυτό και η κυβέρνηση Μακρόν αποφάσισε –με τις ευλογίες της γαλλικής μονοπωλιακής αστικής τάξης- να αγοράσει από το χρηματιστήριο και το μικρό ποσοστό μετοχών της EDF που κατείχαν ιδιώτες. Οι ιδιώτες καπιταλιστές πήραν ζεστό χρήμα για να το τοποθετήσουν σε κερδοφόρες δραστηριότητες, ενώ το γαλλικό κράτος θα φορτωθεί τη ζημία κατά τη μεταβατική περίοδο της ανανέωσης της πυρηνικής ενεργειακής βάσης της Γαλλίας. Δεν πρέπει να υποτιμηθεί το γεγονός ότι το γαλλικό ιμπεριαλιστικό κράτος, χρησιμοποιώντας την ισχύ του, έχει τη δυνατότητα να πάρει κοινοτικά κονδύλια που προορίζονται για την… «πράσινη» ενέργεια.
Στην Ελλάδα το κεφάλαιο δεν έχει ανάγκη αυτή τη στιγμή να βάλει τον συλλογικό καπιταλιστή, το κράτος, σε μια διαδικασία κρατικοποίησης της ΔΕΗ. Τη ΔΕΗ, όπως είδαμε παραπάνω, την έχουν κόψει σε κομμάτια. Στην παραγωγή έχουν μπει και τρεις ιδιωτικές καπιταλιστικές επιχειρήσεις, οι οποίες χρησιμοποιούν -«αντί πινακίου φακής»- το δίκτυο της πρώην ενιαίας ΔΕΗ. Από τη ΔΕΗ αφαιρέθηκε το φτηνό καύσιμο, ο λιγνίτης, ενώ ο καθορισμός της τιμής πώλησης από το χρηματιστήριο ενέργειας της Ολλανδίας, που χρησιμοποιεί ως μονάδα αναφοράς το φυσικό αέριο, επιτρέπει στους ιδιώτες παραγωγούς (και στη ΔΕΗ) να βγάζουν υπερκέρδη κατά την περίοδο της ενεργειακής κρίσης (δεν έχει σημασία αν τα βγάζουν από την περιβόητη «ρήτρα αναπροσαρμογής» ή αν τα βάζουν στην τιμή, όπως γίνεται από τον περασμένο Αύγουστο).
Τα χρέη της ΔΕΗ φορτώθηκαν στον ελληνικό λαό, με την ακύρωση της προγραμματισμένης μείωσης τιμής το 2019 επί Χατζηδάκη. Γι’ αυτό το λόγο έσπευσαν να μπουν στη ΔΕΗ και ιδιώτες καπιταλιστές (ξένα funds). Οσο το ελληνικό κράτος επιδοτεί μέρος της αυξημένης τιμής πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας και στις πλάτες του ελληνικού λαού φορτώνεται το υπόλοιπο κόστος, δεν έχουν κανένα λόγο να βάλουν το κράτος να ξαναπάρει τον έλεγχο τη ΔΕΗ.
ΥΓ. Γαλλία και Γερμανία έκαναν τις συγκεκριμένες κρατικομονοπωλιακού τύπου ρυθμίσεις, όμως ο γερμανικός μονοπωλιακός καπιταλισμός είναι πιο ισχυρός. Ο Σολτς ανακοίνωσε ένα κρατικό πρόγραμμα ύψους 200 δισ. ευρώ για τη στήριξη των τιμών της ενέργειας. Και για τα νοικοκυριά (για να μην αναγκαστούν να δώσουν αυξήσεις στους εργάτες οι γερμανοί καπιταλιστές) και για την ενεργειακή κατανάλωση των καπιταλιστικών επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, σαμποτάρει τις προσπάθειες για από κοινού αγορά φυσικού αέριου σε επίπεδο ΕΕ, μέσω της επιβολής πλαφόν.
«Η Γερμανία έδειξε στην υπόλοιπη Ευρώπη ένα τεράστιο δάχτυλο», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Αν δεν υπάρχει διαβούλευση, αν δεν υπάρχει αλληλεγγύη, αν δεν υπάρχει σεβασμός για ίσους όρους ανταγωνισμού, κινδυνεύουμε με κατακερματισμό της ευρωζώνης», δήλωσε ο γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρινό Λε Μερ. «Δεν μπορούμε να διχαστούμε ανάλογα με τα δημοσιονομικά μας περιθώρια, χρειαζόμαστε αλληλεγγύη», συνέχισε την κλαψούρα ο Μάριο Ντράγκι.
Ολοι τους ξέρουν καλά πως έτσι παίζεται το παιχνίδι. Ο μονοπωλιακός καπιταλισμός έχει ως βάση εξόρμησης το ιμπεριαλιστικό κράτος. Και ιμπεριαλιστικό κράτος που να το λένε Ευρωλάνδη δεν υπάρχει. Υπάρχουν Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία κτλ. Μπορεί να έχουν διαμορφώσει μια κοινή βάση στην ΕΕ, αυτή η βάση όμως δεν κατάργησε τα εθνικά σύνορα, ούτε ήρε τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα μονοπώλιά τους. Οι συμφωνίες τους θα καθορίζονται πάντοτε από την αρχή της μείζονος ισχύος. Τα περί «αλληλεγγύης» και «ίσων όρων ανταγωνισμού» είναι προπαγάνδα για αφελείς (από πολιτικούς απατεώνες).
