Στα τέλη του Ιούλη του 1992, η κυβέρνηση του πατρός Μητσοτάκη (γνωστού και ως Δρακουμέλ) βάζει σε εφαρμογή το σχέδιο της «εξυγίανσης» της ΕΑΣ (Επιχείρηση Αστικών Συγκοινωνιών), του κρατικού φορέα αστικών λεωφορείων Αθήνας και Πειραιά. 700 εργάτες απολύονται άμεσα και 1.200 μπαίνουν σε διαθεσιμότητα με την προοπτική της απόλυσης. Ο Μητσοτάκης διαλύει την κρατική ΕΑΣ και δίνει τα λεωφορεία σε ιδιώτες, στους «νοικοκυραίους» όπως τους έλεγε.
Οι εργάτες αντιδρούν άμεσα, παρότι καλοκαίρι. Τρεις χιλιάδες εργάτες αποφασίζουν σε μια μαχητική συνέλευση ότι δεν θα δεχτούν ούτε μια απόλυση. Επί 15 μήνες δίνουν έναν σκληρό αγώνα. Πέρασαν από δεκάδες συμπληγάδες πέτρες, αντιμετωπίζοντας άγρια καταστολή, μηχανισμούς απεργοσπασίας, τις τρικλοποδιές που τους έβαζαν οι αστογραφειοκράτες συνδικαλιστές, τα τερτίπια που επινόησε η κυβέρνηση, αλλά και άσπονδοι «φίλοι» με σκοπό να κάμψουν το φρόνημα και τον αγώνα τους.
Δεν υποχώρησαν. Πάλεψαν λυσσασμένα, με πείσμα, έχοντας τεράστιο προσωπικό κόστος, πέτυχαν, όμως, να έχουν στο πλευρό τους τη συντριπτική πλειοψηφία της εργαζόμενης κοινωνίας, που εκείνη την περίοδο πληττόταν βαριά, καθώς η συντηρητική ανασυγκρότηση του ελληνικού καπιταλισμού είχε ανάψει στο φουλ τις μηχανές της. Χιλιάδες εργαζόμενοι κατέβαιναν μαζί με τους εργάτες της ΕΑΣ στις ατέλειωτες μακρινές τους διαδηλώσεις, όχι μόνο για να στηρίξουν τις θέσεις εργασίας και τα δικαιώματα των εργατών της ΕΑΣ, αλλά και επειδή είχαν καταλάβει ότι η παράδοση των αστικών συγκοινωνιών στους ιδιώτες θα έφερνε αναπόφευκτα διαρκώς αυξανόμενο κόστος εισιτηρίου, αλλά και ελλείμματα που φυσικά θα τα πλήρωναν οι ίδιοι μέσω της φορολογίας.
Για δεκαπέντε μήνες οι εργάτες ήταν στο δρόμο, ακόμη και μέσα στην προεκλογική περίοδο, χωρίς να παραμυθιαστούν από τις προεκλογικές υποσχέσεις. Το αποτέλεσμα ήταν η επόμενη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, να μην μπορεί να δραπετεύσει από την πίεση που της ασκούσαν. Αναγκάστηκε να κρατικοποιήσει πάλι τις αστικές συγκοινωνίες και να επαναπροσλάβει όλους τους εργάτες της πρώην ΕΑΣ.
Ηταν μια περιφανής νίκη των εργατών της ΕΑΣ, την οποία, δυστυχώς, δεν μπόρεσαν να πιστώσουν στον εαυτό τους και εργάτες από άλλες επιχειρήσεις που εκείνη την περίοδο απεργούσαν, ακριβώς γιατί υποχώρησαν.
Τη νίκη τους πιστώθηκε και όλη η εργαζόμενη κοινωνία, αφού 29 χρόνια αργότερα οι αστικές συγκοινωνίες εξακολουθούν να είναι κρατικές, χώρια τα μηνύματα που εξέπεμψε ο αγώνας των εργατών της ΕΑΣ προς κάθε καταπιεζόμενο.
Γιατί διηγηθήκαμε αυτήν την ιστορία;
Γιατί αξίζει να θυμηθούμε το παράδειγμα των εργατών της ΕΑΣ. Αξίζει να το επικοινωνήσουμε και σε ένα άλλο κομμάτι εργαζομένων, τους καλλιτέχνες, που δίνουν 50 μέρες τώρα τον δικό τους αγώνα κατά του κατάπτυστου ΠΔ 85/2022, που εξομοιώνει τα πτυχία τους με το απολυτήριο Λυκείου (δες εδώ και εδώ). Είναι ο μοναδικός αγώνας εργαζομένων αυτήν την περίοδο που έχει ένταση, διάρκεια, μαζικότητα και έχει πετύχει να συγκινήσει το συντριπτικά μεγαλύτερο κομμάτι της εργαζόμενης κοινωνίας, στο κεφάλι της οποίας έχει πέσει βαρύς ο πέλεκυς της αντιλαϊκής πολιτικής.
Ως τώρα, οι καλλιτέχνες πέτυχαν να δώσουν ένταση στις κινητοποιήσεις τους, όχι μόνο με τις συνεχείς μαζικές τους διαδηλώσεις, αλλά και απλώνοντας τις καταλήψεις σε δεκάδες δραματικές σχολές, στην ΚΣΟΤ, αλλά και στην κεντρική σκηνή του Εθνικού (κτίριο Τσίλερ) και στο Rex, στο ΚΘΒΕ, στο Δημοτικό Θέατρο Απόλλων της Πάτρας, στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Ναυπλίου. Το δίκιο του αγώνα τους συμπαρέσυρε σε μια γενναία κίνηση και τους καθηγητές της Δραματικής Σχολής του Εθνικού και του ΚΘΒΕ, που υπέβαλαν σύσσωμοι τις παραιτήσεις τους, δίνοντας ισχυρά ραπίσματα στην κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Το γεγονός ότι ο αγώνας δείχνει να μην υποχωρεί και να διεξάγεται μάλιστα μέσα σε μια προεκλογική περίοδο άρχισε να φουντώνει ήδη τις ανησυχίες στο αντίπαλο στρατόπεδο. Η κυβέρνηση έστησε στο πόδι τις περιβόητες επιτροπές, με τα περισσότερα μέλη διορισμένα από το υπουργείο, για να εξετάσουν, λέει, το… μέλλον της πανεπιστημιοποίησης των παραστατικών τεχνών, χωρίς να παίρνει εδώ και τώρα πίσω το ΠΔ 85/2022.
Και οι «φίλοι», όπως καλή ώρα το ΔΣ του Εθνικού Θεάτρου, χωρίς να μπορούν να αποσιωπήσουν το δίκιο του αγώνα και τις «μη επαρκείς λύσεις» της κυβέρνησης, κάνουν ήδη λόγο για «αποκλιμάκωση της φόρτισης» και για «διάλογο», ενώ εκτοξεύουν και έμμεσες απειλές ότι μπορεί να μπουν στη διαδικασία να καλέσουν ακόμη και τις δυνάμεις καταστολής, όσο η κατάληψη τραβάει σε μάκρος: «Οσο η μορφή της παραμένει ειρηνική (σ.σ. της κατάληψης), το Εθνικό Θέατρο κρίνει ορθό να μην διαρρήξει την ενότητα της θεατρικής κοινότητας με οποιαδήποτε ενέργεια» (ανακοίνωση ΔΣ Εθνικού Θεάτρου).
Την ανακοίνωση του ΔΣ του Εθνικού έσπευσαν να χειροκροτήσουν δεόντως όλα τα συριζαίικα Μέσα (αλλά και άλλα που δεν είναι ακραιφνώς φιλοκυβερνητικά). Γιατί; Γιατί οι συριζαίοι νοιάζονται μόνο για τις εκλογές και γιατί δεν θέλουν να τους «χαλάσουν» την προεκλογική καμπάνια κινητοποιήσεις και δη μαχητικές και ανυποχώρητες κινητοποιήσεις. Εμποδίζουν την προσέγγιση με τους ΟΦΑ (όπου φυσάει ο άνεμος) «νοικοκυραίους» και με τον κόσμο του κεφαλαίου. Αλλά και γιατί αισθάνονται πίεση, που μπορεί να τους δεσμεύσει για άμεση ικανοποίηση των αιτημάτων του καλλιτεχνικού κόσμου, έτσι και πετύχουν να κερδίσουν τις εκλογές.
Οι καλλιτέχνες ας προβληματιστούν από τον αγώνα των εργατών της ΕΑΣ και τη νικηφόρα έκβασή του. Συνεχίζοντας αταλάντευτα τη μάχη, κλείνοντας τ’ αυτιά στις σειρήνες των καλοθελητών, ευρισκόμενοι συνέχεια στο δρόμο καθόλη την προεκλογική περίοδο, έχουν ελπίδες να πετύχουν αυτά που δικαιούνται και οραματίζονται, από μια επόμενη κυβέρνηση, όποια και αν είναι αυτή.
Για να μη μιλήσουμε για το μήνυμα που θα στείλουν σε όλη την εργαζόμενη κοινωνία που θα είναι ανεκτίμητο.
