Οταν ξέσπασε η οικονομική κρίση και ο ελληνικός καπιταλισμός μπήκε στη μνημονιακή του περίοδο, οι καπιταλιστές και τα τσιράκια τους στα ΜΜΕ, τα πανεπιστήμια και τις διάφορες «δεξαμενές σκέψης» δεν άργησαν να πλασάρουν το δόγμα τους: «η κρίση μπορεί να αποδειχτεί ευκαιρία».
Πολύ σύντομα η εργατική τάξη κατάλαβε στο πετσί της τι εννοούσαν μ’ αυτό το δόγμα. Ενώ στην αρχή έλεγαν ότι πρόκειται για μια «κρίση χρέους», η οποία απαιτεί μόνο «συμμόρφωση των δημόσιων οικονομικών» (δηλαδή μείωση δαπανών, μεταξύ των οποίων οι μισθοί των εργαζόμενων στο δημόσιο τομέα και οι συντάξεις, και αύξηση εσόδων με την επιβολή υψηλότερης φορολογίας), αφήνοντας ανέγγιχτο τον ιδιωτικό τομέα, πολύ σύντομα άρχισαν τις επιθέσεις σε όλο το φάσμα της εργατικής τάξης, τις οποίες βάφτισαν «μεταρρυθμίσεις». Στο πρώτο κιόλας Μνημόνιο είχε διατυπωθεί ο στρατηγικός στόχος του κεφαλαίου: σε μισθούς και συντάξεις η Ελλάδα πρέπει να είναι «ανταγωνιστική» με τις χώρες της ΝΑ Ευρώπης.
Ξέρουμε πολύ καλά τι ακολούθησε. Μια βίαιη διαδικασία «εσωτερικής υποτίμησης», η οποία σάρωσε μισθούς και συντάξεις (με τη δύναμη της κρατικής καταστολής, στην οποία προστέθηκε η «αόρατη» δύναμη της μαζικής ανεργίας) και πλήρους αποσάθρωσης των εργασιακών σχέσεων. Ενώ τα φορολογικά μέτρα παρουσιάζονταν ως «έκτακτα», οι αντεργατικές «μεταρρυθμίσεις» παρουσιάζονταν ως ιστορικά αναγκαίες, ως η «μεγάλη αναμόρφωση», η οποία θα βάλει την Ελλάδα στο δρόμο της ορμητικής προόδου.
Στη διάρκεια της μνημονιακής δεκαετίας επιβεβαιώθηκε μια μεγάλη αλήθεια του μαρξισμού: στη διάρκεια των κρίσεων, όσο καταστροφικές κι αν είναι αυτές, η αστική τάξη ως σύνολο βγαίνει κερδισμένη. Ο ελληνικός καπιταλισμός κατάφερε μέσα σε λίγα χρόνια να ολοκληρώσει τη συντηρητική του ανασυγκρότηση, την οποία επιχειρούσε να προωθήσει από τα μέσα της δεκαετίας του ’80.
Ιδια ακριβώς είναι η στρατηγική της κεφαλαιοκρατίας και ενόψει της νέας κρίσης, την οποία ως καταλύτης επιτάχυνε η πανδημίου του κορωναϊού SARS-COV-2. Επιχειρεί «να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία». Κι αυτό φάνηκε από τα πρώτα κιόλας μέτρα που πήρε η κυβέρνηση Μητσοτάκη, για να διαχειριστεί την περίοδο της καραντίνας: ενίσχυση των καπιταλιστικών επιχειρήσεων από τη μια, παραπέρα αποσάθρωση των εργασιακών δικαιωμάτων από την άλλη.
Στις 2 Απρίλη, ο Μητσοτάκης από το βήμα της Βουλής διακήρυξε: «Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, τα όπλα τα οποία σήμερα επιστρατεύουμε στην πρώτη γραμμή του πολέμου κατά το κορωνοϊού δεν θα σιγήσουν την επόμενη ημέρα. Ολα τα εργαλεία τα οποία αναπτύσσουμε για τη θωράκιση της χώρας θα γίνουν τα μέσα για την ανοικοδόμηση του αύριο».
Σαν έτοιμοι από καιρό οι καπιταλιστές (που βρίσκονται σε ανοιχτή γραμμή με τον Μητσοτάκη, το δεξί χέρι του οποίου, ο Σκέρτσος, υπήρξε επί σειρά ετών στέλεχος του ΣΕΒ), έριξαν τις πρώτες τροχιοδεικτικές βολές με άρθρο στην ιστοσελίδα του ΣΕΒ, που προτείνει τη μετατροπή των εργατών σε δούλους-πράγματα, που ο ένας καπιταλιστής θα μπορεί να δανείζει στον άλλο. Κι αυτό είναι μόνο η αρχή, όπως σαφώς συνάγεται από το άρθρο.
Τους καπιταλιστές τους έπιασε ξαφνικά ο… πόνος για τους εργάτες και σημειώνουν εισαγωγικά: «Κορυφαία πρόκληση για την οικονομία είναι η διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερων θέσεων εργασίας που κινδυνεύουν λόγω της μείωσης της οικονομικής δραστηριότητας». Αμέσως μετά τον… πόνο, έρχεται το δόγμα: «Είναι κρίσιμο να είμαστε ανοιχτοί σε νέες προσεγγίσεις, εργαλεία και πρακτικές και απαιτούνται δράσεις, άμεσες και σε πραγματικό χρόνο, που ξεπερνούν την πεπατημένη ή κινούνται εκτός του συνηθισμένου πλαισίου (thinking outside the box)».
«Εκτός του συνηθισμένου πλαισίου» σημαίνει εκτός της εργατικής νομοθεσίας (των υπολειμμάτων της, μετά από τις μεγάλες αντεργατικές ανατροπές της μνημονιακής δεκαετίας), η οποία είναι αποτέλεσμα της μακράς πορείας της ταξικής πάλης και είναι γραμμένη με το αίμα των εργατών.
Αφού φέρνουν το παράδειγμα της τηλεργασίας (η οποία, βέβαια, δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην παραγωγή και στη διανομή των αγαθών), σημειώνουν: «Καθώς οι προκλήσεις αυξάνουν, καλούμαστε να εξετάσουμε κάθε νέα, καινοτόμο πρακτική που θα συμβάλει στη διατήρηση των θέσεων εργασίας».
Ποια είναι η πρώτη… καινοτόμος πρακτική που σκέφτηκαν; «Η συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων για τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη των κενών, αμβλύνοντας παράλληλα και τη μείωση της απασχόλησης. Οι κενές θέσεις σε ειδικότητες που, λόγω της συγκυρίας, εμφανίζουν αύξηση σε ορισμένες επιχειρήσεις, θα μπορούσαν να καλυφθούν άμεσα από το ανάλογο προσωπικό κάποιων επιχειρήσεων πελατών/προμηθευτών τους που εμφανίζουν μείωση εργασιών».
Οι εργάτες θα εξισωθούν με τα μέσα παραγωγής. Θα τους δανείζει η μια επιχείρηση στην άλλη, κατά το δοκούν. Ανάλογα με τις ανάγκες, ένας εργάτης θα μπορεί να δουλεύει σε πολλά επαγγέλματα και σε πολλούς εργοδότες. Ακόμα και στη διάρκεια μιας εργάσιμης μέρας. Δυο ώρες το πρωί στη φόρτωση εμπορευμάτων σε φορτηγά σε μια αποθήκη εταιρίας logistics, μετά τρεις ώρες στον καθαρισμό ενός εργοστάσιου και στο κλείσιμο ένα τρίωρο στον τόρνο, που είναι η ειδικότητά του.
Και βέβαια, δε θα πρέπει να έχει την απαίτηση να πληρώνεται και να ασφαλίζεται ως τορναδόρος, όταν τις περισσότερες ώρες εργάστηκε ως φορτοεκφορτωτής και καθαριστής. Ο κατώτατος μισθός και ασφάλιση επ’ αυτού (και όχι επί του ασφαλιστέου μισθού, όπως ορίζει η ισχύουσα σήμερα ασφαλιστική νομοθεσία) θα είναι ιδανικά γι’ αυτόν. Θα πρέπει να αισθάνεται και ευχαριστημένος αν έχει κάθε μέρα ένα γεμάτο οχτάωρο. Γιατί θα υπάρξουν και μέρες που θα «εξασφαλιστεί» γι’ αυτόν μόνο ένα πεντάωρο ή ένα τετράωρο ή ένα τρίωρο.
Ξέρουμε πολύ καλά τι συνέβη στον κλάδο της καθαριότητας, όταν αυτή παραδόθηκε στη μαφία των εργολάβων. Ξέρουμε πολύ καλά τι συμβαίνει με τους ενοικιαζόμενους εργαζόμενους. Εδώ ο πανίσχυρος ΟΤΕ έφτιαξε δική του θυγατρική, η οποία ενοικιάζει εργαζόμενους στη μητρική. Οι εργάτες με τους ικανοποιητικούς μισθούς αποτελούν πλέον είδος εν ανεπαρκεία στον γερμανικής ιδιοκτησίας ΟΤΕ (όσοι απέμειναν από το παρελθόν, που βαθμιαία συνταξιοδοτούνται).
Στη θέση του εργάτη που έχει θέση εργασίας, ειδικότητα, μισθό βάσει συλλογικής σύμβασης, ασφάλιση επί του ασφαλιστέου μισθού και κατοχυρωμένα κάποια δικαιώματα, θέλουν τον ενοικιαζόμενο-περιφερόμενο εργάτη, χωρίς θέση εργασίας, χωρίς ειδικότητα, με τον κατώτατο μισθό και ασφάλιση επ’ αυτού. Tον εργάτη-δούλο, που δε θα διανοείται να συνδικαλιστεί και να διεκδικήσει, γιατί η απόλυσή του δε θα κοστίζει τίποτα στην καπιταλιστική-δουλεμπορική εταιρία.
Αυτό που εμφανίζουν τάχα ως αποτέλεσμα ενδιαφέροντος για να μη χαθούν θέσεις εργασίας δεν είναι παρά ο ακόρεστος πόθος τους για υψηλότερο ποσοστό κέρδους, που θα προέλθει από την εφαρμογή των πιο ιδροκοπικών μοντέλων εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης.
Γι’ αυτό επιμένουμε: Στις έκτακτες συνθήκες που είμαστε αναγκασμένοι να ζήσουμε, οφείλουμε να χτίσουμε τις προϋποθέσεις ώστε η «επόμενη μέρα» να μας βρει σ’ ένα μέτωπο αντίστασης στην πανδημία των αντεργατικών και αντιλαϊκών μέτρων, που θα διατηρηθούν και θα πολλαπλασιαστούν, προκειμένου το κεφάλαιο να φορτώσει τα βάρη της οικονομικής κρίσης στις πλάτες των εργατών και των εργαζόμενων.
ΥΓ. Μετά το θόρυβο που προκλήθηκε, η πουλημένη εργατοπατερία του «κοινωνικού εταιρισμού» ήταν αναγκασμένη να πει κάτι. Τοποθετήθηκε, λοιπόν, η ΓΣΕΕ με ανακοίνωσή της ενάντια στο «ακραίο ιδεολογικά πυροτέχνημα του ΣΕΒ περί ανταλλαγής εργαζομένων και δανεισμού εργαζομένων για την δήθεν διασφάλιση των θέσεων εργασίας», το οποίο απέδωσε «στις σκοπιμότητες, τα συμφέροντα και τις φαντασιώσεις της όποιαςκοινωνικά ανάλγητης μερίδας επιχειρηματικότητας» (βλέπετε υπάρχουν και… κοινωνικά ευαίσθητοι καπιταλιστές, να μην τους… ισοπεδώνουμε), αντιπροτείνοντας «με σοβαρότητα και πραγματισμό να αντιμετωπίσουμε την νέα κατάσταση που θα διαμορφωθεί»! Ξέρουμε τι σημαίνει ο όρος «πραγματισμός» για την αστικοποιημένη συνδικαλιστική γραφειοκρατία: «να πάμε σε… ενδιάμεσες λύσεις, όχι σε ακραίες». «Το κόστος θα πρέπει να το αναλάβουμε όλοι», όπως δήλωνε ο Παναγόπουλος στην υπό τον Βρούτση σύσκεψη των «κοινωνικών εταίρων» στις 10 του Μάρτη.
Μια μικρή γεύση «πραγματισμού» από την αντιπρόταση της ΓΣΕΕ στην πρόταση του ΣΕΒ: «Στήριξη της απασχόλησης με την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων και της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για την στήριξη των επιχειρήσεων και των θέσεων εργασίας όπως και για και την περαιτέρω ποσοτική επέκταση των προγραμμάτων απασχόλησης». Οι «εκπρόσωποι των εργατών» ζητούν στήριξη των καπιταλιστικών επιχειρήσεων και για τους εργάτες «προγράμματα απασχόλησης», που είναι προγράμματα εξασφάλισης τζάμπα εργατικής δύναμης για τους καπιταλιστές, με πρόσχημα τη μείωση της ανεργίας (πράγματα γνωστά εδώ και χρόνια)! Αξιος ο μισθός τους…
