Ενα νέο Λύκειο αυστηρά προσηλωμένο στην ειδίκευση -ειδικά η τελευταία τάξη του- με τη Γ΄ Λυκείου πλήρως υποταγμένη στην προσπάθεια πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και ένα σύστημα πρόσβασης ισχυρών ταξικών φραγμών περιέχει το προσχέδιο που έδωσε στη δημοσιότητα το υπουργείο Παιδείας, έπειτα από τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, στο οποίο ο Γαβρόγλου παρουσίασε τις εν λόγω αλλαγές.
Η πρόταση για τη μεταρρύθμιση στο Λύκειο και το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια έχει ως βάση την πρόταση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) και θα τεθεί σε διαβούλευση με τη μορφή νομοσχέδιου σύντομα.
Καταρχάς διευκρινίζουμε ότι διατηρούνται οι δυο τύποι Λυκείου, το ΓΕΛ για τους λίγους κι εκλεκτούς που θα αντέξουν τους νέους σκληρούς ταξικούς φραγμούς και το ΕΠΑΛ για τα παιδιά «ενός κατώτερου θεού», τα παιδιά της εργατικής τάξης.
Η «ενιαία αντιμετώπιση του Λυκείου», κατά τους συριζαίους, βασίζεται σε μια καρικατούρα, στον «αλληλο-δανεισμό» μαθημάτων μεταξύ ΓΕΛ και ΕΠΑΛ (δια ζώσης στην περίπτωση που τα δύο σχολεία συστεγάζονται, διαφορετικά εξ αποστάσεως, μέσω ειδικής πλατφόρμας). Με αυτόν τον τρόπο στηρίζουν και την «εγκαθίδρυση της πολυκλαδικότητας».
♦ Σύμφωνα με το προσχέδιο η Α΄ Τάξη για το ΓΕΛ και το ΕΠΑΛ θεωρείται τάξη γενικής παιδείας, αφού «σχεδόν όλα τα μαθήματα είναι υποχρεωτικά για όλους/ες».
♦ Από τη Β΄ τάξη αρχίζει η στροφή στην ειδίκευση. Τα μαθήματα επιλογής είναι περισσότερα από τα υποχρεωτικά για όλους μαθήματα. Η δικαιολογία που επιστρατεύεται από τους συριζαίους είναι ότι αυτό γίνεται για να «δοκιμάσουν οι μαθητές τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντά τους (στο ΓΕΛ με τη μορφή επιλογών εμβάθυνσης, στο ΕΠΑΛ με τη μορφή μαθημάτων τομέα)».
Η Β΄ τάξη χαρακτηρίζεται «μεταβατική».
♦ Η αποθέωση της ειδίκευσης συντελείται στη Γ΄ τάξη. Οι μαθητές «διαμορφώνουν το προσωπικό τους ωρολόγιο πρόγραμμα, με λίγες διδακτικές ώρες αφιερωμένες στα κοινά για όλους μαθήματα».
Η προσωπική διαδρομή του μαθητή διαμορφώνεται με βάση τις προτιμήσεις του για τις σχολές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η τάξη αυτή του Λυκείου προσανατολίζεται απόλυτα στην πρόσβαση στα ΑΕΙ-ΤΕΙ. Το προσχέδιο αναφέρει χαρακτηριστικά: η Γ΄ τάξη «είναι τάξη προπαρασκευαστική είτε για τα ΑΕΙ είτε για την επαγγελματική ζωή μετά το λύκειο».
Ο περίφημος «αυτόνομος μορφωτικός χαρακτήρας» του Λυκείου πετιέται στα σκουπίδια. Το σχολείο που θα προσφέρει σε όλους τα ίδια μορφωτικά εφόδια είναι κάλπικη διακήρυξη, που αποτελεί μάλιστα παρελθόν. Τώρα στόχος τάχα είναι η «έμφαση στα ενδιαφέροντα των μαθητών».
Η Γ’ Λυκείου είναι μια τάξη-φροντιστήριο, με το αποκλειστικό ενδιαφέρον του μαθητή να είναι στραμμένο στην είσοδο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Το υπουργείο Παιδείας ισχυρίζεται ότι το νέο σύστημα θα μειώσει την ανάγκη «εξωσχολικής υποστήριξης» και ο μαθητής θα δείχνει περισσότερο ενδιαφέρον για το σχολείο του. Ο ισχυρισμός αυτός είναι καθαρά παραπλανητικός. Το σχολείο που είναι προσανατολισμένο στον τρόπο πρόσβασης στα ΑΕΙ-ΤΕΙ αποτελεί την ικανή συνθήκη για το φούντωμα της παραπαιδείας.
♦ Στη νέα δομή του Λυκείου μειώνονται τα μαθήματα.
α) Στη Β΄ ΓΕΛ θα υπάρχουν 10 μαθήματα (7 υποχρεωτικά και 3 επιλογής σε 34 ώρες διδασκαλίας) από τα 18 που υπάρχουν σήμερα.
β) Στη Γ΄ ΓΕΛ θα υπάρχουν 7 μαθήματα (3 υποχρεωτικά και 4 επιλογής σε 29 ώρες) από τα 15 που είναι σήμερα.
♦ Επιδιώκεται αύξηση των ωρών ανά μάθημα. Στη Β΄ ΓΕΛ τα περισσότερα μαθήματα θα είναι 4/ωρα και στη Γ΄ ΓΕΛ είναι 6/ωρα.
Ολα τα εξάωρα μαθήματα είναι μαθήματα που μετράνε στον βαθμό πρόσβασης στα ΑΕΙ (παρότι άλλα μετράνε περισσότερο και άλλα λιγότερο).
♦ Αν κάποιος μαθητής δεν προτίθεται να συνεχίσει σπουδές στην τριτοβάθμια, επιλέγει μαθήματα που «δίνουν εφόδια για την επαγγελματική ζωή του», εφόδια δηλαδή που επιβάλλει σήμερα η καπιταλιστική αγορά εργασίας ακόμη και για τις κατώτερες θέσεις, εάν κάποιος σταθεί τυχερός και δεν περάσει κατευθείαν στη μακρόχρονη ανεργία (ξένες γλώσσες, πληροφορική, πρακτική λογιστική…).
♦ Οι συριζαίοι θέλοντας να κερδίσουν πόντους, αφού σε όλα τα άλλα μέτωπα πάνε κατά διαόλου, ανακοίνωσαν επίσης τη «σταδιακή επέκταση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης».
Το προσχέδιο αναφέρει: «Επί δεκαετίες η υποχρεωτική εκπαίδευση έχει καθηλωθεί με όριο το 15ο έτος. Επεκτείνουμε την υποχρεωτική εκπαίδευση έως το 18ο έτος για τη γενιά που ξεκινά το σχ. έτος 2017-8 την Α΄ Λυκείου».
Η υποχρεωτικότητα δεν αποκλείει, βεβαίως, τη μαθητική διαρροή στο σκληρό και απάνθρωπο καπιταλιστικό σύστημα. Αυτό συμβαίνει και σήμερα που ισχύει η 9χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση. Χρειάζεται εκ βάθρων ανατροπή του καπιταλισμού και απαγόρευση της εργασίας ως τα 18 χρόνια για να γίνει πράξη αυτός ο στόχος.
Στο προσχέδιο επίσης δεν διευκρινίζεται εάν το μέτρο της υποχρεωτικότητας ως το 18ο έτος αφορά και το ΕΠΑΛ ή μόνο το ΓΕΛ.
Το απολυτήριο της Γ΄ Λυκείου προκύπτει
Οι βαθμοί των τετραμήνων λαμβάνουν υπόψη τη συνολική συμμετοχή στην τάξη, καθώς και
1. το διαγώνισμα 1ου τετραμήνου το οποίο διεξάγεται σε όλα τα σχολεία συγκεκριμένη μέρα για κάθε μάθημα, με θέματα που καταθέτουν σε ειδική πλατφόρμα τα χαράματα της ίδιας μέρας επιτροπές έμπειρων εκπαιδευτικών από όλες τις περιφέρειες και με αυτόματη διόρθωση των απαντήσεων (ηλεκτρονικό σύστημα),
2. μια εκτενή εργασία που πραγματοποιείται για κάθε μάθημα εντός του σχολείου υπό την καθοδήγηση και την επίβλεψη του/της εκπαιδευτικού του μαθήματος, που κατατίθεται σε ειδική πλατφόρμα όπου ελέγχεται για την περίπτωση αντιγραφής και που βαθμολογείται ανώνυμα από αξιολογητές ειδικού μητρώου.
Εχουμε, δηλαδή εξετάσεις στο τέλος του πρώτου τετραμήνου (Ιανουάριο) πανελλαδικού χαρακτήρα με τη συμμετοχή εξωτερικών αξιολογητών και την εκπόνηση «εκτενούς εργασίας» που κρίνεται επίσης από εξωτερικούς αξιολογητές. Κοντολογίς, έχουμε αξιολογικές διαδικασίες πανελλαδικού χαρακτήρα σε όλη τη διάρκεια της Γ΄ Λυκείου. Και φυσικά υπάρχουν και η συμμετοχή στο μάθημα (προφορικά), τα συνεχή τεστ, κ.λπ.
Στο τέλος της Γ΄ Λυκείου διεξάγονται πανελλαδικές εξετάσεις («κεντρικά οργανωμένες εξετάσεις») σε τέσσερα (4) μαθήματα.
Εχουμε συνεπώς ένταση και προσθήκη νέων ισχυρών ταξικών φραγμών (πανελλαδικού χαρακτήρα εξετάσεις Ιανουαρίου, «εκτενής εργασία» κρινόμενη από εξωτερικούς αξιολογητές, «κεντρικά οργανωμένες εξετάσεις» σε 4 μαθήματα τον Ιούνιο). Το Λύκειο καθίσταται δύσβατο για τα παιδιά χωρίς κοινωνικά-οικονομικά-πολιστικά εφόδια από το οικογενειακό τους περιβάλλον.
Τα ποσοστά που αφορούν το βαθμό του απολυτήριου και τις «κεντρικά οργανωμένες εξετάσεις» στα 4 μαθήματα αντιστρέφονται όταν πρόκειται για τον υπολογισμό του βαθμού πρόσβασης.
Ο βαθμός πρόσβασης προκύπτει
Α) από τις κεντρικά οργανωμένες εξετάσεις στα 4 μαθήματα (90%) και
Β) από τον βαθμό του απολυτήριου (10%).
Το προσχέδιο αναφέρει ότι «Τα διαγωνίσματα του Ιανουαρίου θα συμμετέχουν στον βαθμό πρόσβασης με ένα ποσοστό μόνον αν βελτιώνουν τον βαθμό του Ιουνίου, αλλιώς δεν θα μετράνε», δίνοντας ένα «πολύ σημαντικό ‘’μπόνους’’ στους μαθητές». Αυτό, όμως, δεν ισχύει καθώς ο βαθμός πρόσβασης συνδιαμορφώνεται από το απολυτήριο και τις «κεντρικά οργανωμένες εξετάσεις» στα 4 μαθήματα, ενώ με τη σειρά του ο βαθμός του απολυτήριου προκύπτει και από τον συνυπολογισμό των εξετάσεων του Ιανουαρίου.
Θέλοντας να παραπέμψουν στο παραπλανητικό προεκλογικό τους σύνθημα της «ελεύθερης πρόσβασης», οι συριζαίοι παίζουν το προπαγανδιστικό χαρτί της σταδιακής αύξησης της συμμετοχής του απολυτήριου στο βαθμό πρόσβασης. Κι έτσι, όμως, να έχουν τα πράγματα, δεν πρόκειται για ελεύθερη πρόσβαση, αφού, όπως προκύπτει από τα παραπάνω, το απολυτήριο του Λυκείου θα αποκτάται έπειτα από συνεχείς αξιολογικές διαδικασίες, μεταξύ των οποίων τρεις πανελλαδικού χαρακτήρα.
Το προσχέδιο σημειώνει: «Την πρώτη χρονιά εφαρμογής η συμμετοχή του απολυτηρίου στον βαθμό πρόσβασης θα είναι περιορισμένη (μέγιστο 20%) και σταδιακά θα αυξάνεται, καθώς θα εμπεδώνεται η εμπιστοσύνη στην ενδοσχολική αξιολόγηση».
♦ «Οι κεντρικά οργανωμένες εξετάσεις του Ιουνίου αφορούν τέσσερα (4) μαθήματα. Πλην της Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας, που είναι μάθημα κοινό για όλους, τα υπόλοιπα τρία είναι μαθήματα εμβάθυνσης που επιλέγει κάθε μαθητής/τρια. Εφόσον επιδιώκει την εισαγωγή του/της στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, επιλέγει ζεύγος μαθημάτων που δίνει πρόσβαση σε συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο. Ως 3ο μάθημα εμβάθυνσης
• είτε επιλέγει μάθημα που συνδυάζεται με κάποιο μάθημα του αρχικού ζεύγους δημιουργώντας νέο ζεύγος, που δίνει πρόσβαση και σε άλλο επιστημονικό πεδίο,
• είτε επιλέγει μάθημα που προαπαιτείται για συγκεκριμένα τμήματα (σε συνδυασμό με το ζεύγος που επέλεξε), δηλ. σχέδιο, ξένες γλώσσες, μουσική,
• είτε απλώς επιλέγει ένα μάθημα που τον ενδιαφέρει».
Το προσχέδιο αναφέρει ότι θα γίνουν αλλαγές στο περιεχόμενο των μαθημάτων και στις πρακτικές διδασκαλίας και αξιολόγησης. Σε αυτή την κατεύθυνση σχεδιάζεται συστηματική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.
Το υπουργείο Παιδείας ισχυρίζεται ότι ο «προπαρασκευαστικός χαρακτήρας της Γ΄ Λυκείου» παρόλ’ αυτά «υπηρετεί τους γενικότερους στόχους της εκπαίδευσης». Γι’ αυτό και ετοιμάζεται «ανανέωση» του θεσμού των μαθητικών κοινοτήτων.
Είναι γελοίο να ισχυριζόμαστε ότι οι μαθητές που θα έχουν ζευτεί στο άρμα μιας απίστευτα σκληρής και ανταγωνιστικής διαδικασίας (τουλάχιστον από τη Β΄ Λυκείου) θα έχουν το κουράγιο και το μυαλό να ασχοληθούν με ευρύτερα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, ώστε να διαμορφωθούν σε «δημοκρατικούς, ενεργούς, σκεπτόμενους, δημιουργικούς πολίτες». Ρομποτάκια, πειθήνια όργανα της καπιταλιστικής μηχανής προετοιμάζονται να γίνουν.
Και βεβαίως αποτελεί μυστήριο το τί θα περιλαμβάνει αυτή η «ανανέωση» των μαθητικών κοινοτήτων. Τα μνημόνια, ο εξανδραποδισμός της εργατικής τάξης και των εργαζόμενων συνηγορούν σε σφιχτότερες μορφές και διαδικασίες.
Γιούλα Γκεσούλη
