Ενας από τους σημαντικότερους λόγους που ανάγκασαν τον Ομπάμα να αναδιπλωθεί και να αποδεχτεί το ρωσικό σχέδιο για το χημικό οπλοστάσιο της Συρίας είναι η έλλειψη αξιόπιστης εναλλακτικής λύσης στο καθεστώς Ασαντ, η συνεχώς αυξανόμενη δύναμη των σκληροπυρηνικών ισλαμιστών στο αντάρτικο και γενικά η εξαιρετικά περίπλοκη κατάσταση στο εσωτερικό της Συρίας, που προκαλεί αποσταθεροποίηση στην ευρύτερη περιοχή και αποτελεί κίνδυνο για το Ισραήλ.
Τα προβλήματα αυτά προβάλλουν και επιχειρούν να αναλύσουν αμερικάνικα και άλλα δυτικά μίντια στον απόηχο της συμφωνίας ΗΠΑ-Ρωσίας για τα χημικά όπλα της Συρίας.
Το «Associated Press», για παράδειγμα, σε άρθρο με τίτλο «Η έλλειψη εναλλακτικής λύσης κρέμεται πάνω από τον πόλεμο στη Συρία», μεταξύ άλλων αναφέρει: «Η κρίση για τα χημικά όπλα στη Συρία υπογραμμίζει ένα κεντρικό δίλημμα για τη Δύση καθώς προσπαθεί να αντιμετωπίσει τον εμφύλιο πόλεμο στη χώρα, την έλλειψη ελκυστικής εναλλακτικής λύσης στον πρόεδρο Ασαντ.
Η αντιπολίτευση, που λειτουργεί κυρίως από την εξορία, με χαμηλή αξιοπιστία στο εσωτερικό, κατατρύχεται από φαγωμάρες. Μέσα στη Συρία οι αντάρτες είναι επίσης διασπασμένοι. Αυτοί που συνδέονται με την Αλ Κάιντα επικρατούν όλο και περισσότερο, παρόλο που οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους προσπαθούν να ενισχύσουν τους αντάρτες που θεωρούνται μετριοπαθείς με καλύτερη εκπαίδευση και εξοπλισμό. Αντάρτες και ισλαμιστές μαχητές που πολεμούν μαζί έχουν ήδη συγκρουστεί σε μερικές περιπτώσεις και οι διαφορές τους μπορούν να μετατραπούν σε μάχες χωρίς τον κοινό εχθρό, τον Ασαντ».
Οι «Times of Israel», σε άρθρο με τίτλο «Οι κοσμικοί αντάρτες της Συρίας εγκλωβισμένοι ανάμεσα στον Ασαντ και στους Ισλαμιστές», επισημαίνουν: «Ενα από τα προβλήματα του λαού της Συρίας και της διεθνούς κοινότητας είναι η απουσία μιας εναλλακτικής στον Ασαντ. Η ζοφερή πραγματικότητα μεταξύ των αντιπάλων του Ασαντ μέτρησε πολύ στην απόφαση του Ομπάμα να μην επέμβει στρατιωτικά. Η συριακή αντιπολίτευση συνεχίζει να είναι διασπασμένη, με τους τζιχαντιστές να επικρατούν όλο και περισσότερο. Υπάρχουν 20.000 ένοπλοι μαχητές σε διάφορες ομάδες που συνδέονται με την Αλ Κάιντα, σύμφωνα με ισραηλινές εκτιμήσεις.
Οι αντάρτες χάνουν γιατί είναι διασπασμένοι. Είναι διασκορπισμένοι σε πολύ μεγάλη έκταση. Δεν έχουν ενιαία στρατιωτική δύναμη ή ενιαίους στόχους και αιτήματα. Δεν έχουν κεντρική στρατιωτική διοικητική δομή ή σημαντική πολιτική ηγεσία, επεσήμανε ο ειδικός για τη Συρία Eyal Zisser, καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, σε συνδιάσκεψη που έγινε αυτή τη βδομάδα. Η εκτίμηση του Zisser για το μέλλον της Συρίας ήταν πολύ δυσοίωνη: Η σύγκρουση –είπε– είναι πιθανόν να συνεχιστεί για πολύ καιρό. Δεν μπορεί να λυθεί με διπλωματικές προσπάθειες ή σε μια αποφαστική μάχη. Και αν συνεχιστεί χωρίς καμιά αλλαγή ή σημαντική παρέμβαση, ο Ασαντ είναι απολύτως πιθανό να κερδίσει τον πόλεμο.
Και πράγματι, καμιά ριζική αλλαγή ή σημαντική παρέμβαση είναι τώρα προ των πυλών. Ετσι, η πρόβλεψη του Zisser φαίνεται απόλυτα λογική: Περισσότερες σφαγές από το καθεστώς, που φέρνουν περισσότερους τζιχαντιστές στη Συρία, που κάνουν τα πράγματα ακόμη χειρότερα».
Οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιώνονται πανηγυρικά από την τελευταία έκθεση για τη Συρία της HIS Jane’s (εταιρία παροχής υπηρεσιών σε κυβερνήσεις με πληροφορίες, αναλύσεις και προτάσεις για την άμυνα και την ασφάλεια), στοιχεία της οποίας δημοσιεύονται σε σχετικό ρεπορτάζ της βρετανικής εφημερίδας «Guardian» (15/9/13).
Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, οι ένοπλοι που πολεμούν τώρα το καθεστώς Ασαντ υπολογίζονται σε 100.000 περίπου, οι οποίοι όμως είναι διασπασμένοι σε 1.000 περίπου ομάδες. Οι Τζιχαντιστές, ανάμεσα στους οποίους υπάρχουν και ξένοι μαχητές, υπολογίζονται σε 10.000 περίπου. 30.000 – 35.000 είναι οι σκληροπυρηνικοί ισλαμιστές, οι οποίοι συμφωνούν σε πολλά σημεία με τις απόψεις των τζιχαντιστών, αλλά επικεντρώνονται στο συριακό πόλεμο και όχι σε ένα ευρύτερο διεθνή αγώνα. Υπάρχουν ακόμη τουλάχιστον 30.000 μετριοπαθείς μαχητές που ανήκουν σε ομάδες με ισλαμικό χαρακτήρα. Συνεπώς, μόνο ένα μικρό ποσοστό των ανταρτών συνδέονται με κοσμικές ή καθαρά εθνικιστικές ομάδες.
«Στην εξέγερση κυριαρχούν τώρα ομάδες οι οποίες έχουν τουλάχιστον ισλαμική άποψη για τη σύγκρουση. Η ιδέα ότι είναι κυρίως κοσμικές ομάδες που η-γούνται της εξέγερσης δεν επιβεβαιώνεται», δήλωσε ο Charles Lister, ένας από τους συντάκτες της έκθεσης. Και πρόσθεσε ότι δύο ομάδες που συνδέονται με την Αλ Κάιντα, το Μέτωπο Αλ Νούσρα και το Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ και στο Λεβάντε (ISIL) κυριαρχούν ανάμεσα στους «πιο εξτρεμιστές μαχητές» και ότι η επιρροή τους αυξήθηκε σημαντικά την περασμένη χρονιά.
Οι εκτιμήσεις αυτές συμφωνούν με τις αντίστοιχες δυτικών διπλωματών, όπως, για παράδειγμα, των Βρετανών, που υπολογίζουν το ποσοστό των αποκαλούμενων κοσμικών ανταρτών σε λιγότερο από το ένα τρίτο του συνολικού αριθμού ή των Αμερικάνων, που εκτιμούν ότι είναι ακόμη μικρότερο, γύρω στο 25%.
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι απειλές του Λευκού Οίκου περί στρατιωτικής επέμβασης στη Συρία όξυναν τις υπαρκτές διαφορές και αντιθέσεις ανάμεσα στις αποκαλούμενες κοσμικές ή μετριοπαθείς ομάδες ανταρτών και στους αποκαλούμενους Τζιχαντιστές και σκληροπυρηνικούς ισλαμιστές μαχητές, αυξάνοντας τη δυσπιστία και την καχυποψία των δεύτερων απέναντι στους πρώτους.
Το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο, το οποίο υποτίθεται ότι εκπροσωπεί και διοικεί τον θεωρούμενο ως κοσμικό Ελεύθερο Συριακό Στρατό, τάχθηκε απερίφραστα υπέρ της αμερικάνικης στρατιωτικής επέμβασης, ελπίζοντας ότι θα ανοίξει το δρόμο για την πτώση του καθεστώτος Ασαντ. Αντίθετα, οι σκληροπυρηνικοί ισλαμιστές μαχητές τάχθηκαν εναντίον της επέμβασης, έχοντας την εκτίμηση ότι στόχος των αμερικάνικων πυραύλων δε θα είναι μόνο οι στρατιωτικές θέσεις του καθεστώτος Ασαντ, αλλά και οι δικές τους δυνάμεις στις περιοχές που ελέγχουν, στο όνομα του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας», προκειμένου οι Αμερικάνοι να τσακίσουν ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στα σχέδιά τους. Εκτιμούν, επίσης, ότι ο Λευκός Οίκος επιχειρεί να εκπαιδεύσει ομάδες μετριοπαθών ανταρτών και να τους χρησιμοποιήσει εναντίον τους, κατά το πρότυπο των χρηματοδοτούμενων από τις ΗΠΑ «Αγρυπνούντων Συμβουλίων» στο Ιράκ, που χρησιμοποιήθηκαν για την καταστολή της εξέγερσης.
Στο πλαίσιο αυτό θεωρούν ότι εντάσσεται και το «Σχέδιο Τζάρμπα». Πρόκειται για μια πρόταση του Αχμάντ Τζάρμπα, ηγέτη του Συριακού Εθνικού Συνασπισμού της αντιπολίτευσης, ο οποίος ζήτησε να συγκροτηθεί ένας ισχυρός εθνικός στρατός 6.000 αντρών αρχικά για να συνενώσει τις εκατοντάδες ομάδες ανταρτών και να αντιμετωπίσει την επιρροή των τζιχαντιστών. «Θα είναι ένας εθνικός στρατός με στόχο να προστατεύει το συριακό λαό από αυτούς που τον σκοτώνουν, είτε είναι το καθεστώς Ασαντ είτε οποιοσδήποτε άλλος. Αν οι τζιχαντιστές θεωρούν ότι μπορούν να σκοτώνουν σύριους πολίτες, τότε αυτό θα είναι δικό τους πρόβλημα», δήλωσε στο Αλ Τζαζίρα ο εκπρόσωπος τύπου του Συνασπισμού, επιβεβαιώνοντας τις υποψίες των τζιχαντιστών. Ως αποτέλεσμα, σημειώνονται όλο και συχνότερα σοβαρές συγκρούσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές σε περιοχές που ελέγχονται από τους αντάρτες.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Αμερικάνοι επιδιώκουν και επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν το δυτικόφιλο κομμάτι της αντιπολίτευσης και δυνάμεις του Ελεύθερου Συριακού Στρατού για να αποδυναμώσουν και να τσακίσουν τους ισλαμιστές αντάρτες που μπαίνουν εμπόδιο στα σχέδιά τους. Ωστόσο, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι στις συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί έχουν πιθανότητες να το καταφέρουν.
