Την τελευταία μέρα του Αυγούστου, του πιο πολύνεκρου μήνα για τον αμερικάνικο στρατό στο Αφγανιστάν από το 2001, ο αμερικάνος διοικητής στο Αφγανιστάν στρατηγός Στάνλεϊ Μακρίσταλ παρέδωσε στο Πεντάγωνο και στο ΝΑΤΟ την πολυαναμενόμενη έκθεσή του για την εξέλιξη του πολέμου.
Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές η έκθεση δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα, όμως, σύμφωνα με δηλώσεις αμερικάνων αξιωματούχων, ο Μακρίσταλ χαρακτηρίζει την κατάσταση στο Αφγανιστάν «σοβαρή» και προτείνει αναθεώρηση της παρούσας στρατηγικής, η οποία, σημειωτέον, εκπονήθηκε μόλις πριν από πέντε μήνες από το επιτελείο του Ομπάμα και παρουσιάστηκε ως η «νέα μετά-Μπους στρατηγική» για να αντικαταστήσει την προηγούμενη «νέα στρατηγική». Επίσης προτείνει να δοθεί ιδιαίτερο βάρος στην εκπαίδευση και στο διπλασιασμό του αφγανικού στρατού και της αστυνομίας –από 160.000 σήμερα να φτάσουν τουλάχιστον στις 300.000– και να ενισχυθούν τα αμερικάνικα στρατεύματα στο Αφγανιστάν. Παραδέχεται δηλαδή ότι η περιβόητη «νέα στρατηγική» του Ομπάμα αποδείχτηκε αναποτελεσματική και ότι ούτε η αλλαγή της αμερικάνικης στρατιωτικής ηγεσίας στο Αφγανιστάν ούτε η αποστολή 20.000 επιπλέον αμερικάνικων στρατευμάτων είναι σε θέση να αλλάξουν τη ροή των πραγμάτων. Παραδέχεται, με άλλα λόγια, το πανθομολογούμενο πλήρες αδιέξοδο της αμερικάνικης στρατηγικής στο Αφγανιστάν.
Ο αμερικάνικος Τύπος βρίθει δημοσιευμάτων που δίνουν φυσικά μόνο μια αμυδρή εικόνα της ζοφερής πραγματικότητας που αντιμετωπίζουν οι Αμερικάνοι στο Αφγανιστάν, αφού οι όποιες εκτιμήσεις και πληροφορίες προέρχονται από νατοϊκές πηγές και από ενσωματωμένους στα νατοϊκά στρατεύματα δημοσιογράφους.
Για παράδειγμα, το «Associated Press», σε άρθρο του με τίτλο «Οι Ταλιμπάν καταπλήσσουν τις αμερικάνικες δυνάμεις με τις βελτιώσεις στην τακτική τους» (2/9/09), αναφέρει μεταξύ άλλων:
«Οι Ταλιμπάν έχουν γίνει ένας πολύ ισχυρός αντίπαλος στο Αφγανιστάν βελτιώνοντας την τακτική τους και ανακαλύπτοντας τα κενά στην αμερικάνικη στρατιωτική τακτική, σύμφωνα με αμερικάνους ανώτερους αξιωματικούς, που ομολο- γούν ότι η ενίσχυση του εχθρού αυτή τη χρονιά τους έχει καταπλήξει.
Οι αμερικάνικοι κανόνες εμπλοκής, που περιορίζουν τη χρήση αεροπορικής δύναμης και επιθετικής δράσης εναντίον πολιτών έχουν ανοίξει επίσης νέο πεδίο για τους αντάρτες. Τα δυτικά έργα ανάπτυξης, όπως οι νέοι δρόμοι, τα σχολεία και οι αστυνομικοί σταθμοί, προσφέρουν νέους στόχους για τις βόμβες και τις επιθέσεις αυτοκτονίας των Ταλιμπάν. Η αδυναμία του αυξανόμενου αριθμού αμερικάνικων στρατευμάτων να προστατέψουν τους αφγανούς πολίτες έχει αυξήσει τη δυσαρέσκεια για τη δυτική παρουσία και τη διαφθορά για την αφγανική κυβέρνηση που συνεργάζεται μαζί της.
Καθώς ο πρόεδρος Ο-μπάμα βρίσκεται αντιμέτωπος με κρίσιμες αποφάσεις για την πολεμική στρατηγική του και φθίνουσα υποστήριξη της κοινής γνώμης στο εσωτερικό, κυβερνητικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι εξετάζουν τις αιτίες για τις οποίες οι Ταλιμπάν φαίνεται, προς το παρόν τουλάχιστον, να κερδίζουν….
Πολλοί αμερικάνοι αξιωματούχοι και νατοϊκοί σύμμαχοί τους αισθάνονται ότι κάνουν αγώνα δρόμου ενάντια στο χρόνο και την αποφασιστικότητα ενός εμπειροπόλεμου εχθρού, που έχει μάθει από τα δικά του λάθη και τα λάθη των αμερικάνικων και νατοϊκών δυνάμεων στα οχτώ σχεδόν χρόνια πολέμου…
Αρκετοί στρατιωτικοί αξιωματού-χοι στην Ουάσιγκτον και σε περιφερειακές στρατιωτικές διοικήσεις εδώ και στο εξωτερικό συζήτησαν (με το ΑP) για τις ικανότητες των Ταλιμπάν και τις τάσεις στο πεδίο της μάχης, με την προϋπόθεση της ανωνυμίας. Οι περισσότεροι εξέφρασαν αισιοδοξία ότι με τον καιρό η αμερικάνικη στρατηγική θα υπερισχύσει, ωστόσο παραδέχτηκαν ότι οι Ταλιμπάν έχουν κερδίσει ψυχολογικό καθώς και πραγματικό έδαφος….
Οι αμερικάνοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι διαφέρουν στις εκτιμήσεις τους σχετικά με την έκταση της επιτυχίας των Ταλιμπάν και τις αιτίες γι’ αυτήν. Ανώτεροι αμερικανοί διοικητές στο ανατολικό Αφγανιστάν, όπου κυριαρχεί το δίκτυο του πολέμαρχου Τζαλαλουντίν Χακανί, είπαν ότι η πολυπλοκότητα των επιθέσεων των ανταρτών έχει αυξηθεί σημαντικά. Σε πολλούς Αμερικάνους φαίνεται σαν οι αντάρτες να έχουν παρακολουθήσει κάτι ανάλογο με τη σχολή Ρέιντζερ του αμερικάνικου στρατού, που διδάσκει τους στρατιώτες να πολεμούν σε μικρές ομάδες σε σκληρό περιβάλλον»…
Σε άρθρο του εκδοτικού ομίλου «MaClatchy Newspapers» (28/8/09), με τίτλο «Η ανάπτυξη των Ταλιμπάν στο βόρειο Αφγανιστάν απειλεί να επεκτείνει τον πόλεμο», αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι οι Ταλιμπάν έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους τρεις περιοχές, που κατοικούνται κυρίως από Παστούν, σε δύο βόρειες επαρχίες, στην Κουντούζ και στην Μπαγκχλάν-Ι-Τζαντίντ, που θεωρούνταν μέχρι πρότινος ασφαλείς.
Τους τελευταίους μήνες κλιμακώνουν τις επιθέσεις του τύπου «χτυπάμε και φεύγουμε» καθώς και τις επιθέσεις με βόμβες και ρουκέτες εναντίον των γερμανικών, βελγικών και ουγγρικών στρατευμάτων που σταθμεύουν στις επαρχίες αυτές. Παράλληλα, πραγματοποιούν επιθέσεις και στήνουν σημεία ελέγχου τη νύχτα κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου από το Τατζικιστάν, απειλώντας να διακόψουν τον νέο δρόμο ανεφοδιασμού από την Κεντρική Ασία και να επεκτείνουν τον πόλεμο που είναι περιορισμένος μέχρι τώρα στο νοτιανατολικό Αφγανιστάν.
Το πρακτορείο «Reuters» (31/8/09) σε άρθρο του, με τίτλο «Ετοιμοι οι Ταλιμπάν αν η αφγανική κυβέρνηση αποτύχει», παραθέτει δηλώσεις του Αυστραλού Ντέιβιντ Κιλκούλεν, στρατιωτικού συμβούλου της Κοντολίζα Ράις και τώρα του στρατηγού Στάνλεϊ Μακρίσταλ, ο οποίος, μεταξύ άλλων, υποστηρίζει ότι η αφγανική κυβέρνηση πρέπει να πολεμήσει τη διαφθορά και να προσφέρει υπηρεσίες στους Αφγανούς, γιατί οι Ταλιμπάν καλύπτουν τα κενά και κερδίζουν υποστήριξη για την υπόθεσή τους. Λειτουργούν δικαστήρια, νοσοκομεία, ακόμη και γραφείο παραπόνων παράλληλα με την κυβέρνηση, δείχνοντας τη διαφορά στον ντόπιο πληθυσμό.
Η αφγανική κυβέρνηση δεν κατάφερε να διατηρήσει την επαφή με τον ντόπιο πληθυσμό, που τώρα στρέφεται στους Ταλιμπάν για δικαστικές υποθέσεις, εκπαίδευση, ακόμη και για τον καθορισμό δίκαιας φορολογίας. Ενα δίκτυο 15 δικαστηρίων της Σαρία στον κυριαρχούμενο από τους Ταλιμπάν νότο απασχολείται σχετικά λίγο χρόνο με θρησκευτικές υποθέσεις, αλλά, αντίθετα απ’ ό,τι πιστεύουν οι δυτικοί, ασχολείται κατά 95% με κτηματικές και κληρονομικές διαφορές. Ο ντόπιος πληθυσμός θα γελούσε με την ιδέα ότι θα μπορούσε να πάει στην αστυνομία αν κλαπεί ένα μοτοποδήλατο ή ένα πρόβατο, αφού οι Ταλιμπάν έχουν δημιουργήσει ένα γραφείο παραπόνων, όπου μπορεί να υποβάλλει την καταγγελία του. Αν κάποιος Ταλιμπάν κάνει κάτι που δυσαρεστήσει ή προσβάλλει κάποιο πολίτη, μπορεί να το καταγγείλει στο γραφείο παραπόνων, θα ακούσουν την υπόθεση και μερικές φορές απολύουν ή ακόμη και εκτε- λούν διοικητές Ταλιμπάν, που παραβιάζουν τον κώδικα διοίκησης. «Πρόκειται για άμεση πρόκληση προς τις διεθνείς δυνάμεις ασφάλειας», κατέληξε ο Ντέιβιντ Κιλ-κούλεν.
Το αδιέξοδο στα πολεμικά μέτωπα επισφραγίζεται από το φιάσκο των προεδρικών εκλογών της 20ης Αυγούστου, στις οποίες η χαμηλή συμμετοχή (30 – 35% και σε μερικές περιφέρειες κάτω από 5%) και οι χιλιάδες καταγγελίες για εκτεταμένη και συστηματική νοθεία ακυρώνουν εκ των προτέρων το εκλογικό αποτέλεσμα που μαγειρεύεται, οξύνουν τον πολιτικό ανταγωνισμό, τροφοδοτούν το κλίμα διάλυσης και τινάζουν στον αέρα την προσπάθεια των Αμερικάνων να δείξουν ότι γίνονται βήματα προόδου και αποκατάστασης της δημοκρατικής νομιμότητας και της πολιτικής σταθερότητας.
Το ζοφερό σκηνικό συμπληρώνεται από το θλιβερό απολογισμό του Αυγούστου, που αποδείχτηκε ο πιο πολύνεκρος μήνας για τον αμερικάνικο στρατό από την εισβολή στο Αφγανιστάν το 2001, με 47 νεκρούς στρατιώτες.
Τη στιγμή που γράφονται οι γραμμές αυτές, οι Ταλιμπάν πραγματοποίησαν μια ακόμη θεαματική επιχείρηση. Από επίθεση αυτοκτονίας που έγινε εναντίον ομάδας κυβερνητικών αξιωματούχων, στις 2 Σεπτεμβρίου, καθώς εγκαινίαζαν ένα τζαμί στην πόλη Μέχτερλαμ, 100 χλμ ανατολικά της Καμπούλ, σκοτώθηκε ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Πληροφοριών του Αφγανιστάν και 22 τουλάχιστον ακόμη παρευρισκόμενοι, μεταξύ των οποίων αρκετοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι. Τρεις μέρες νωρίτερα, είχε σκοτωθεί από επίθεση ανταρτών σε αστυνομικό κονβόι ο επικεφαλής των αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων της επαρχίας Κοστ, Φαγιέζ Καν.
