Ο Εβο Μοράλες, ένας πούρος Ινδιάνος της φυλής Αϊμάρα, ηγέτης του κινήματος των καλλιεργητών κόκας, «μαύρο πρόβατο» ή «εφιάλτης», όπως αυτοαποκαλείται, για το Λευκό Οίκο, είναι ο νέος πρόεδρος της Βολιβίας μετά τη σαρωτική νίκη που πέτυχε στις προεδρικές εκλογές της περασμένης Κυριακής. Η επιτυχία του ξεπέρασε και τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις, οι περισσότερες από τις οποίες του έδιναν στις παραμονές των εκλογών γύρω στο 34%.
Κερδίζοντας περισσότερο από το 50% των ψήφων (τη στιγμή που γράφονται οι γραμμές αυτές δεν είναι γνωστό το τελικό αποτέλεσμα) αναδεικνύεται ο πρόεδρος που εκλέγεται με το μεγαλύτερο ποσοστό στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.
Κερδίζοντας περισσότερο από το 50% των ψήφων (τη στιγμή που γράφονται οι γραμμές αυτές δεν είναι γνωστό το τελικό αποτέλεσμα) αναδεικνύεται ο πρόεδρος που εκλέγεται με το μεγαλύτερο ποσοστό στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.
Ο Εβο Μοράλες είναι ένας χαρισματικός σοσιαλδημοκράτης ηγέτης, επικεφαλής του Κινήματος για το Σοσιαλισμό, που αναδείχθηκε μέσα από τους λαϊκούς αγώνες ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της ύδρευσης, μέσα από τους αγώνες των μικροκαλλιεργητών κόκας ενάντια στο αμερικάνικο πρόγραμμα καταστροφής των φυτειών, μέσα από το μαχητικό κίνημα των Ινδιάνων, που αποτελούν το 65% του πληθυσμού, για ίσα δικαιώματα και έλεγχο του φυσικού πλούτου της χώρας τους. Οι θερμότεροι υποστηρικτές του είναι οι Ινδιάνοι, που βλέπουν στο πρόσωπό του τον άνθρωπο που υπόσχεται να ανατρέψει ένα καθεστώς διακρίσεων σε βάρος τους, που συνεχίζεται περισσότερο από 500 χρόνια υπό την ηγεσία μιας λευκής ελίτ, κληρονόμων της αποικιοκρατίας.
Τα μαζικά και μαχητικά κινήματα των αυτόχθονων πληθυσμών, που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια στη Βολιβία, το Περού και το Εκουαντόρ και έχουν ανατρέψει προέδρους και κυβερνήσεις, δεν διεκδικούν μόνο ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη, αλλά και έλεγχο του φυσικού πλούτου των χωρών τους, που καταληστεύεται από τις πολυεθνικές. Η Βολιβία, για παράδειγμα, αν και διαθέτει τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου – κατέχει τη δεύτερη θέση στη Νότια Αμερική και την έκτη στον κόσμο – είναι η πτωχότερη χώρα της περιοχής. Ο Εβο Μοράλες είχε δεσμευτεί προεκλογικά ότι θα εθνικοποιήσει τη βιομηχανία φυσικού αερίου που βρίσκεται στα χέρια πολυεθνικών εταιριών και παράλληλα είχε διευκρινίσει ότι δεν πρόκειται να δημεύσει τα περιουσιακά τους στοιχεία και ότι δεν είναι αντίθετος στις ξένες επενδύσεις. Τη δέσμευση αυτή την επανέλαβε και στην πρώτη συνέντευξη τύπου που έδωσε μετά την εκλογική του νίκη, διευκρινίζοντας ότι θα εθνικοποιήσει τα ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα φυσικού αερίου και πετρελαίου και ταυτόχρονα θα επαναδιαπραγματευτεί με τις πετρελαϊκές εταιρίες τις υπάρχουσες συμφωνίες, τις οποίες θεωρεί και τυπικά παράνομες γιατί δεν επικυρώθηκαν ποτέ από το Κογκρέσο. Θεωρείται επίσης πολύ πιθανό να τους επιβάλλει περισσότερο φόρο και κρατικό έλεγχο στα επίπεδα παραγωγής και στις τιμές, να προσαρμόσει δηλαδή την πολιτική Τσάβες στον πετρελαϊκό τομέα στις συνθήκες της Βολιβίας.
Ενα άλλο κρίσιμο ζήτημα, που τον φέρνει σε ευθεία αντιπαράθεση με το Λευκό Οίκο, είναι η υπόσχεσή του να νομιμοποιήσει την καλλιέργεια της κόκας και η αντίθεσή του στο αμερικάνικο πρόγραμμα καταστροφής των φυτειών κόκας, που εφαρμόζεται με αμερικάνικη χρηματοδότηση εδώ και χρόνια στη χώρα, χωρίς φυσικά ουσιαστικό αποτέλεσμα. Υποστηρίζει ότι πρέπει να ελέγχεται η παραγωγή και το εμπόριο της κόκας και να χρησιμοποιείται για βιομηχανικούς και ιατρικούς σκοπούς. Στην πρώτη συνέντευξη τύπου που έδωσε επισήμανε ότι ο πόλεμος ενάντια στο λαθρεμπόριο ναρκωτικών είναι πρόσχημα για τις ΗΠΑ για να εγκαθιστούν στρατιωτικές βάσεις και να ελέγχουν τις χώρες της περιοχής. «Εμείς υποστηρίζουμε έναν αποτελεσματικό αγώνα κατά των ναρκωτικών. Ούτε η κοκαΐνη, ούτε το λαθρεμπόριο ναρκωτικών είναι – είπε – μέρος της βολιβιανής κουλτούρας».
Ο Εβο Μοράλες έχει επίσης, μεταξύ άλλων, υποσχεθεί τη συγκρότηση συνταγματικής βουλής, που θα ψηφίσει ένα νέο σύνταγμα το οποίο θα διασφαλίζει τα δικαιώματα των Ινδιάνων.
Παρά τη μεγάλη εκλογική νίκη που πέτυχε, δεν θα είναι καθόλου εύκολο για τον Εβο Μοράλες να εφαρμόσει τις προεκλογικές του υποσχέσεις. Από τη μια θα τον πιέζουν οι Ινδιάνοι, που ελπίζουν και περιμένουν να δουν το συντομότερο καλύτερες μέρες. Από την άλλη θα έχει να αντιμετωπίσει τις αντιδράσεις και τις πιέσεις του Λευκού Οίκου και των πολυεθνικών που εκμεταλλεύονται το φυσικό αέριο. Παράλληλα θα έχει να αντιμετωπίσει στο εσωτερικό τη λευκή κυρίως οικονομική ελίτ, που είναι συγκεντρωμένη στο ανατολικό μέρος της χώρας, όπου υπάρχουν τα κοιτάσματα φυσικού αερίου και πετρελαίου, η οποία απορρίπτει το οικονομικό πρόγραμμα του Μοράλες και διεκδικεί μεγαλύτερη αυτονομία για τις τοπικές αρχές από την κυβέρνηση. Συνεπώς, ο Εβο Μοράλες θα είναι υποχρεωμένος να βαδίζει πάνω σε τεντωμένο σχοινί. Η Βολιβία δεν είναι Βενεζουέλα. Είναι η φτωχότερη χώρα της Νότιας Αμερικής. Γι’ αυτό και ο Εβο Μοράλες θα αντιμετωπίσει περισσότερες δυσκολίες από τον Ούγο Τσάβες, αν επιχειρήσει να εφαρμόσει με συνέπεια τις προεκλογικές του δεσμεύσεις.
Παρόλα αυτά, η σαρωτική νίκη του Εβο Μοράλες αποτελεί σοβαρό πλήγμα στην πολιτική του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Κατ’ αρχήν, γιατί αποτυπώνει σε μια ακόμη χώρα της Λατινικής Αμερικής την έντονη αντίθεση των λαών της περιοχής στην αμερικάνικη κυριαρχία και τα δεινά που έχουν υποστεί από τις πολιτικές σκληρής λιτότητας που επέβαλε στις χώρες αυτές τα προηγούμενα χρόνια μέσω του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Αυτή ακριβώς η αντίθεση υποχρεώνει τους σοσιαλδημοκράτες τύπου Τσάβες, Κίρχνερ (Αργεντινή) ή Μοράλες να παίρνουν μέτρα ανακούφισης των φτωχολογιάς και ταυτόχρονα δυσκολεύει τα περιθώρια παρέμβασης των Αμερικάνων.
Κατά δεύτερο λόγο, γιατί η πολιτική του Εβο Μοράλες στο ζήτημα της κόκας αποτελεί ανοικτή πρόκληση για το Λευκό Οίκο, ο οποίος χρησιμοποιεί τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» για να παρεμβαίνει οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά και να ελέγχει τις χώρες της περιοχής.
Τέλος, γιατί ο Λευκός Οίκος βλέπει τα «μαύρα πρόβατα» να πληθαίνουν μέσα στην αυλή του, χωρίς να μπορεί να παρέμβει ουσιαστικά και να αλλάξει την πορεία των πραγμάτων.
