Πλερέζες έχουν κατεβάσει στην Κουμουνδούρου. Τόσους ύμνους έχει ψάλει ο Τσίπρας στο κεϊνσιανό μοντέλο που εφαρμόζει η κυβέρνηση Ομπάμα, τόσες σπονδές έχει καταθέσει στην αναπτυξιακή διάσταση της αμερικάνικης οικονομικής πολιτικής (καλώντας τους ευρωπαίους ηγέτες να απεγκλωβιστούν από τις νεοφιλελεύθερες ιδεοληψίες και ν’ ακολουθήσουν το αμερικάνικο παράδειγμα) και έρχεται η χρεοκοπία του Ντιτρόιτ, ιστορικού συμβόλου του αμερικάνικου καπιταλισμού, να σκορπίσει στους πέντε ανέμους ολόκληρη αυτή την προσπάθεια. Ευτυχώς που έγινε μες στο κατακαλόκαιρο, με το πεσμένο ενδιαφέρον για τη διεθνή (και όχι μόνο) ειδησεογραφία.
Είναι ο καπιταλισμός, ηλίθιοι, θα μπορούσε να φωνάξει κάποιος στον Τσίπρα και την παρέα του. Ειδικά στους οικονομολόγους με τα ντοκτορά και τους βαρύγδουπους πανεπιστημιακούς τίτλους. Τζάμπα θα πήγαιναν τα λόγια του, όμως, όπως και το σάλιο του, αν τους έφτυνε. Αυτοί που έχουν επιλέξει την ψευτιά και την απατεωνιά ως βασικά εργαλεία πολιτικής προπαγάνδας έχουν συνηθίσει και στις «γαργάρες». Ας εστιάσουμε, λοιπόν, στο θέμα μας.
«Οι αμερικάνικες οικογένειες είναι καλύτερα σε σχέση με τις αρχές του χρόνου και πιστεύουν –δικαιολογημένα– ότι η οικονομική επέκταση θα συνεχιστεί». Με αυτά τα λόγια σχολίαζε ένας από τους επικεφαλής οικονομολόγους της General Motors τα θετικά α-ποτελέσματα των πωλήσεων της αμερικάνικης αυτοκινητοβιομηχανίας. Οχι σε κάποια μακρινή εποχή, αλλά μόλις στις αρχές του μήνα (CNN, 3.7. 13). Δεν πέρασε ούτε μήνας και η ψεύτικη ευφορία εξαφανίστηκε μαζί με τη χρεοκοπία της πόλης που απετέλεσε για πολλά χρόνια το κέντρο της αμερικάνικης αυτοκινητοβιομηχανίας.
Η χρεοκοπία του Ντιτρόιτ την Πέμπτη 18 Ιούλη είναι η μεγαλύτερη χρεοκοπία πόλης στην ιστορία των ΗΠΑ. Προηγήθηκε πριν από τέσσερα χρόνια (το 2009) η χρεοκοπία της General Motors, που είχε την έδρα της σ' αυτή την πόλη. Η GM όμως κατάφερε να αναγεννηθεί με μπόλικο κρατικό παραδάκι. Πριν από ένα χρόνο, το αμερικάνικο NBC, επικαλούμενο έκθεση που κατατέθηκε στο Κογκρέσο, υπολόγιζε σε 25.1 δισ. δολάρια τα χρήματα που δε θα μπορούσε να πάρει πίσω το αμερικάνικο δημόσιο λόγω της κατάρρευσης της GM. Ο τελικός υπολογισμός της χασούρας θα ολοκληρωθεί όταν το αμερικάνικο δημόσιο πουλήσει και τις τελευταίες μετοχές της εταιρίας που κατέχει. Σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις (βλ. https://www.usnews.com/news/blogs/rick-newman/2012/12/19/its-official-taxpayers-will-lose-big-on-the-gm-bailout) η χασούρα αυτή μπορεί να φτάσει τελικά τα 10 με 12 δισ. δολάρια!
Η GM ανέκαμψε απολύοντας δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους (από τους πάνω από 250 χιλιάδες παγκόσμια που είχε το 2007, έπεσε στους 212 χιλιάδες, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που δίνει η ίδια η εταιρία) και κλέβοντας ένα μέρος των συντάξεων που όφειλε στους απόμαχους εργάτες της. Πώς το έκανε αυτό; Απλά, πρότεινε να τους δώσει εφάπαξ τις συντάξεις τους αντί να τους πληρώνει κάθε μήνα.
Οπως μας πληροφορεί το πρακτορείο Reuters (31.10. 12, βλ. https://www.reuters.com/article/ 2012/10/31/ νus-gm-results-pension-idUSBRE89U0UL2012β1031), το 30% των 44.000 συνταξιούχων της εταιρίας αποδέχτηκε την προσφορά, με αποτέλεσμα η GM να πλήρωσει 3.6 δισ. δολάρια για να ξεχρεώσει τις υποχρεώσεις της στους ασφαλισμένους.
Λίγους μήνες αργότερα, η GM πούλησε τις συνταξιοδοτικές της υποχρεώσεις για 110.000 εργαζόμενούς της σε μία ασφαλιστική εταιρία ονόματι Prudential, για 25 δισ. δολάρια. Με τέτοια τερτίπια η GM κατόρθωσε να μειώσει τις υποχρεώσεις της στους ασφαλισμένους και σίγουρα κέρδισε (χωρίς να μπορούμε να γνωρίζουμε το ακριβές ποσό), διαφορετικά δε θα το έκανε. Ετσι, τον περασμένο μήνα, η νέα General Motors ανακοίνωσε αύξηση των πωλήσεων κατά 6% και των μετοχών της κατά 3.6%.
Μπορούμε να πούμε ότι θα έχει την ίδια τύχη το Ντιτρόιτ; Σε καμία περίπτωση. Γιατί το Ντιτρόιτ, που είχε λιγότερα χρέη από τη GM (γύρω στα 17 δισ. δολάρια), δεν ανήκει σε κάποιον καπιταλιστή, δεν παράγει κέρδος. Γι’ αυτό και η χρεοκοπία του θα έχει διαφορετικό χαρακτήρα από αυτόν της GM. Πρώτοι χαμένοι σίγουρα θα είναι οι 20.000 συνταξιούχοι και οι 10.000 εργαζόμενοι στις δημοτικές υπηρεσίες. Το μέγεθος της χασούρας δεν μπορεί κανείς να το προδιαγράψει ακόμα. Θα ήταν όμως αθεράπευτα αφελής (ή πολιτικός απατεώνας) αν πίστευε ότι οι εργαζόμενοι θα τη γλιτώσουν υποβάλλοντας… μηνύσεις κατά του δήμου, όπως έκαναν τα εργατικά συνδικάτα.
Υπάρχουν, επομένως, δύο λογιών χρεοκοπίες. Αυτές των καπιταλιστών κι αυτές του δημοσίου. Οι πρώτες γίνονται για να ξαλαφρώσουν οι καπιταλιστές από τα βάρη τους, να τσακίσουν τις εργασιακές σχέσεις στις «αναγεννημένες» εταιρίες και να συνεχίσουν το «θεάρεστο» έργο της κλοπής της υπεραξίας των εργατών τους. Οι δεύτερες γίνονται για να γλιτώσει το κράτος από τα «μη παραγωγικά» βάρη, όπως συντάξεις, κοινωνικές δαπάνες, κτλ. Και στις δύο περιπτώσεις ένας είναι ο χαμένος. Η εργαζόμενη κοινωνία.
