«Η Ρουμανία έχει σημειώσει καλή πρόοδο υπό το πρόγραμμα που υποστηρίζεται από το Ταμείο. Η εφαρμογή της πολιτικής έχει παραμείνει σταθερή και έχουν επιτευχθεί όλοι οι στόχοι του προγράμματος. Η οικονομική ανάπτυξη έχει ξαναρχίσει, ενώ ο πληθωρισμός έχει μειωθεί. Ωστόσο, οι κίνδυνοι αυξήθηκαν σημαντικά εξαιτίας της οικονομικής αναστάτωσης στη ζώνη του ευρώ. Η συνέχιση της δέσμευσης στην οικονομική μεταρρυθμιστική ατζέντα είναι κρίσιμη για τη βοήθεια αντοχής στη σημερινή αβεβαιότητα».
Τα παραπάνω βαρύγδουπα λόγια ειπώθηκαν από τον πρώτο αναπληρωτή Διευθύνοντα Σύμβουλο του ΔΝΤ, Ντέιβιντ Λίπτον, σε δελτίο Τύπου που εξέδωσε το ΔΝΤ στις 19 Δεκέμβρη του 2011. Ενα μήνα μετά, η Ρουμανία έμελε να συγκλονιστεί από τις μεγαλύτερες ταραχές στην μετα-«σοσιαλιστική» ιστορία της. Βλέπετε, ο λαός δεν είχε την ίδια άποψη με τον κ. Λίπτον, έχοντας επί δυόμισι χρόνια υποστεί τα πάνδεινα υπό τον ασφυκτικό κλοιό της τρόικας.
Στα πλοκάμια της τρόικας
Η Ρουμανία έπεσε στα πλοκάμια της τρόικας από το Μάη του 2009. Στο πλαίσιο της δανειακής σύμβασης των 20 δισ. ευρώ η κυβέρνηση επέβαλε μείωση κατά 25% των μισθών στο δημόσιο τομέα (από τον Ιούλη του 2010) και κατά 15% των συντάξεων, όπως επίσης ραγδαία αύξηση της φορολογίας (ο ΦΠΑ αυξήθηκε από 19% σε 24% τον Ιούνη του 2010). Ολ’ αυτά επιβλήθηκαν χωρίς σοβαρές αντιδράσεις από τα κάτω, εκτός από την περίπτωση των μπάτσων, μετά τις διαδηλώσεις των οποίων το Σεπτέμβρη του 2010 παραιτήθηκε ο υπουργός Εσωτερικών της χώρας.
Προκειμένου να αποφύγει περαιτέρω αντιδράσεις, η κυβέρνηση αποφάσισε τον Οκτώβρη του 2010 αύξηση στους μισθούς των δημόσιων υπαλλήλων κατά 15% (περιορίζοντας έτσι το ποσοστό μείωσης από 25% σε 10%), αλλά αυτή η αύξηση τελικά εξανεμίστηκε λόγω της μη απόδοσης του 13ου μισθού το 2010! Η κυβέρνηση, δηλαδή, κορόιδεψε τους δημόσιους υπαλλήλους, δίνοντας λεφτά με το ένα χέρι και παίρνοντάς τα με το άλλο, με αποτέλεσμα η τελική μείωση στο μισθό τους να είναι -18.4% το Γενάρη του 2011[1].
Μισθοί πείνας
Τα μέτρα λιτότητας της δεξιάς κυβέρνησης Μπασέσκου, κατ’ εντολήν της τρόικας, εφαρμόστηκαν σε μια κοινωνία που οι μισθοί ήταν ήδη πολύ χαμηλοί. Σύμφωνα με τη Eurostat[2], η Ρουμανία κατατάσσεται στις χώρες με το χαμηλότερο «εργατικό κόστος» στην Ευρώπη (δηλαδή τη χαμηλότερη τιμή της εργατικής δύναμης που αγοράζουν οι καπιταλιστές από τους εργάτες τους) μαζί με την Τουρκία, τη Βουλγαρία και τη Μακεδονία, που κατατάσσονται στις χώρες με «εργατικό κόστος» μικρότερο από 7 ευρώ την ώρα, ενώ την Ελλάδα την κατατάσσουν στις χώρες με 12-17 ευρώ την ώρα. Σύμφωνα δε με τη στατιστική υπηρεσία της Ρουμανίας[3], ο μέσος μηνιαίος μισθός το Νοέμβρη του 2011 ήταν 2.054 λέι μικτά (ισοδυναμούσαν με 472 ευρώ περίπου) και 1.491 λέι καθαρά (δηλαδή 342 ευρώ περίπου).
Ο κατώτερος μισθός είναι σε επίπεδα… Κίνας. Οπως μας πληροφορεί η Ομοσπονδία των ευρωπαίων εργοδοτών[4], ο κατώτατος μισθός (για 170 ώρες εργασίας το μήνα) που ισχύει από 1/1/2012 είναι 700 λέι, δηλαδή 162 ευρώ! Νομίζουμε ότι τα σχόλιά μας περιττεύουν. Αν σε μια χώρα σαν τη Ρουμανία με τους χαμηλούς μισθούς οι τροϊκανοί επιβάλλουν προγράμματα λιτότητας, καταλαβαίνετε ότι η όρεξή τους δεν έχει τελειωμό. Το βαρέλι δηλαδή δεν έχει πάτο. Αυτό ας το έχουν υπόψη τους όσοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι κάποια στιγμή η κατάσταση στην Ελλάδα θα σταθεροποιηθεί από μόνη της και η κατρακύλα κάποια στιγμή θα σταματήσει χωρίς να της βάλει φρένο ο λαός. Οπως δείχνει το παράδειγμα της Ρουμανίας, οι τροϊκανοί θα σταματήσουν μόνο όταν εξαθλιώσουν εντελώς μισθούς και συντάξεις, ιδιωτικοποιήσουν τα πάντα και εξαρθρώσουν και το τελευταίο απομεινάρι του «κράτους πρόνοιας», όπως επιχείρησαν να κάνουν στη Ρουμανία με την πλήρη ιδιωτικοποίηση του συστήματος Υγείας, που άναψε το φυτίλι του δυναμίτη.
Η εκτέλεση της δημόσιας Υγείας
Μετά από μερικούς μήνες «διαλόγου», η κυβέρνηση κατέβασε προς ψήφιση ένα νομοσχέδιο για την Υγεία που αποσάθρωνε τα πάντα. Δεν έφτανε που το 2010 η Ρουμανία κατατασσόταν στην τελευταία θέση της λίστας των 33 χωρών της ΕΕ όσον αφορά στις παροχές Υγείας, δεν φτάνει που το ρουμάνικο κράτος ξοδεύει τα λιγότερα λεφτά για ιατρική περίθαλψη ως ποσοστό του ΑΕΠ μέσα στην ΕΕ (4.5% του ΑΕΠ, δηλαδή το μισό από το μέσο όρο της ΕΕ)[5], με τους για- τρούς να ζουν με μισθούς πείνας (μόλις 300 ευρώ είναι ο μέσος μισθός ένος νεοπροσλαμβανόμενου γιατρού[5]), η κυβέρνηση ήθελε να απαλλαγεί και από αυτό το ψήγμα του κατ’ ευφημισμόν «κοινωνικού κράτους». Γι’ αυτό και αποφάσισε να δώσει την Υγεία βορά στα κοράκια των εμπόρων, ιδιωτικοποιώντας τα πάντα και μετατρέποντας τα νοσοκομεία σε εταιρίες.
Μια μέρα μετά την κατάθεση του νομοσχεδίου, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να το πάρει πίσω, γιατί ξεσηκώθηκαν και… οι πέτρες. Με το νομοσχέδιο διαφώνησε μέχρι και ο υφυπουργός Υγείας, Ραέντ Αραφάτ (είναι παλαιστινιακής καταγωγής και θεωρείται «φιλολαϊκός»), γι’ αυτό και εξαναγκάστηκε σε παραίτηση. Ηταν η δεύτερη παραίτηση στο υπουργείο Υγείας, μετά την παραίτηση του υπουργού τον περσινό Αύγουστο λόγω έλλειψης κονδυλίων. Ετσι, την προηγούμενη Παρασκευή, ο Μπασέσκου πήρε πίσω το νομοσχέδιο για την Υγεία και λίγες μέρες μετά (την περασμένη Τρίτη) αποκατέστησε στη θέση του τον παραιτηθέντα υφυπουργό Υγείας.
Η λαϊκή αντίδραση
Η λαϊκή οργή επεκτάθηκε ταχύτατα. Την Πέμπτη (με την παραίτηση του υφυπουργού) ξεκίνησαν οι πρώτες διαδηλώσεις που κορυφώθηκαν το Σαββατοκύριακο, παρά το γεγονός ότι ο Μπασέσκου είχε αποσύρει το νομοσχέδιο. Ομως ο ασκός του Αιόλου είχε ανοίξει και ο βίαιος χαρακτήρας των διαδηλώσεων, ιδίως στην πρωτεύουσα Βουκουρέστι (αλλά και σε 40 άλλες πόλεις της χώρας), οδήγησε σε 70 τραυματίες (μεταξύ των οποίων και μπάτσοι) από τις οδομαχίες με πέτρες, μολότοφ και δακρυγόνα. Από τη λαϊκή οργή δεν γλίτωσαν οι τράπεζες, στάσεις λεωφορείων και καταστήματα που λεηλατήθηκαν, σύμφωνα με το δήμαρχο του Βουκουρεστίου.
Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν και τη Δευτέρα, αν και δεν σημειώθηκαν βίαιες συγκρούσεις. Η λαϊκή οργή ανέστειλε την κατάργηση της δημόσιας Υγείας, αλλά θα χρειαστεί πολύς δρόμος ακόμα για να βάλει φρένο στην αντιδραστική λαίλαπα. Και κυρίως θα χρειαστεί η κατάρρευση των αυταπατών ότι με τις εκλογές και την πτώση της δεξιάς κυβέρνησης θα δει ο λαός άσπρη μέρα…
Παραπομπές:
1. Μηνιαία έκθεση κεντρικής τράπεζας Ρουμανίας – Γενάρης 2011 (https://www.bnro.ro/Regular-publications-2504.aspx).
2. Ετήσια έκθεση της Eurostat (Eurostat regional yearbook) για το 2011 (https://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/product_details/publication?p_product_code=KS-HA-11-001).
3. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ρουμανίας, Δελτίο τύπου Νο. 12, 11/1/2012 (https://www. insse.ro/cms/files/statistici/comunicate/castiguri/a11/cs11e11.pdf).
4. Ομοσπονδία Ευρωπαίων Εργοδοτών (FedEE) – Ανασκόπηση κατώτατων μισθών (Review of minimum wage rates), βλ. https://www.fedee.com/pay-job-evaluation/minimum-wage-rates/.
5. Balkan Insight, 10/1/2012 (https://www.balkaninsight.com/en/article/changes-in-romanian-healthcare-system-stir-debate).
