Με τον κανονισμό 625/2017 της ΕΕ μπήκαν οι βάσεις για την πλήρη ιδιωτικοποίηση των ελέγχων στον αγροτικό τομέα, με την εξαφάνιση και των ελάχιστων ελέγχων που είχαν απομείνει. Ο ρόλος που οι Κομισάριοι και οι αρμόδιοι υπουργοί της ΕΕ έχουν αναθέσει στις δημόσιες ελεγκτικές υπηρεσίες κάθε κράτους μέλους είναι ένας ρόλος-πάρεργο. Εννοείται ότι τον έχουν αποδεχτεί και οι ελληνικές κυβερνήσεις, όλων των χρωμάτων.
Αντί για τις δημόσιες ελεγκτικές υπηρεσίες, τον πρώτο ρόλο έχουν οι ίδιες οι καπιταλιστικές επιχειρήσεις με το λεγόμενο αυτοέλεγχο που στηρίζεται στο σύστημα HACCP. Ενώ πρώτιστο μέλημα των καπιταλιστών που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή τροφίμων, ζωοτροφών κτλ. δεν είναι η υπεράσπιση της δημόσιας υγείας και της υγείας των παραγωγικών ζώων, αλλά η αποκόμιση ανώτατων καπιταλιστικών κερδών, οι Κομισάριοι και οι αρμόδιοι υπουργοί της ΕΕ θεσμοθέτησαν το σύστημα του αυτοελέγχου, θεωρώντας εξ ορισμού φερέγγυα πρόσωπα τους ιδιοκτήτες των καπιταλιστικών επιχειρήσεων.
Το γεγονός ότι από καιρού εις καιρόν ξεσπούν σκάνδαλα, όπως με τις «τρελές αγελάδες», τα «διοξινούχα κοτόπουλα», τη «γρίπη των πτηνών», τα δηλητηριασμένα αυγά κ.ά., αφήνει παγερά αδιάφορους τους Κομισάριους και τους υπουργούς, οι οποίοι με τον κανονισμό 625/2017 αποφάσισαν να θεσπίσουν τη νομική βάση για να παραδοθεί βαθμιαία (αλλά όχι σε μεγάλο βάθος χρόνου) στον ιδιωτικό τομέα και ο ελεγ-κτικός ρόλος-πάρεργο των δημόσιων υπηρεσιών.
Αυτός ο κανονισμός, εκτός από μερικές εξαιρέσεις, άρχισε να εφαρμόζεται από τις 14 Δεκέμβρη του 2019. Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, όμως, σε ό,τι αφορά τον έλεγχο της προέλευσης του κρέατος στα σφαγεία, έσπευσε δυο χρόνια πριν την έναρξη ισχύος του κανονισμού να τον παραδώσει στους καπιταλιστές ιδιοκτήτες ή διαχειριστές των σφαγείων. Αυτό συνέβη στις 23 Νοέμβρη του 2017, με εγκύκλιο διαταγή προϊσταμένης Διεύθυνσης του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), για την οποία γράφουμε σε διπλανή στήλη.
Ελεγκτικός ρόλος-πάρεργο
Ιστορικά, το πρώτο μεγάλο χτύπημα στον ελεγκτικό μηχανισμό του ΥΠΑΑΤ δόθηκε με την περιβόητη αποκέντρωση των υπηρεσιών του πρώην υπουργείου Γεωργίας. Εκτός από τις υπηρεσίες της Κεντρικής Διοίκησης, όλες οι Περιφερειακές Διευθύνσεις πέρασαν στη λεγόμενη τοπική αυτοδιοίκηση.
Το δεύτερο μεγάλο χτύπημα δόθηκε με τη συρρίκνωση του προσωπικού τόσο των Διευθύνσεων της Κεντρικής Διοίκησης όσο και των Περιφερειακών Διευθύνσεων. Αποτέλεσμα αυτής της συρρίκνωσης ήταν να υπολειτουργούν οι Περιφερειακές Διευθύνσεις όσον αφορά τον ελεγκτικό τους ρόλο.
Το τρίτο μεγάλο χτύπημα στον ελεγκτικό μηχανισμό ήταν και παραμένει η εντολή των πολιτικών ηγεσιών του ΥΠΑΑΤ να μην στριμώχνουν τους καπιταλιστές του γαλακτοκομικού τομέα, παρά το γεγονός ότι αυτοί παραβιάζουν τα πάντα, παρά το γεγονός ότι πλήττουν καίρια τους κτηνοτρόφους και την κτηνοτροφική παραγωγή. Να μη στριμώχνουν, επίσης, τους καπιταλιστές που εμπορεύονται αγροτικά προϊόντα και καθυστερούν πάρα πολύ την πληρωμή των αγροτών για τα προϊόντα που αγοράζουν απ’ αυτούς, πληρώνοντας με μεταχρονολογημένες επιταγές ή ακόμα και μη πληρώνοντας αλλά υποχρεώνοντας τους αγρότες να δέχονται ανοιχτό λογαριασμό.
Οπως είπαμε, με τον κανονισμό 625/2017, που άρχισε να εφαρμόζεται βαθμιαία από τον Δεκέμβρη του 2019, θα αφαιρεθεί και αυτός ο ρόλος-πάρεργο του ελεγκτικού μηχανισμού στον αγροτικό τομέα, προς όφελος των καπιταλιστικών επιχειρήσεων και σε βάρος των αγροτών και του ελληνικού λαού.
Ο κανονισμός αυτός, ενώ έχει μεγάλη έκταση (καταλαμβάνει 142 σελίδες), έχει πολλά κενά και ασάφειες. Γι’ αυτό το συμβούλιο υπουργών Γεωργίας της ΕΕ εξουσιοδότησε την Κομισιόν να συμπληρώνει τον κανονισμό με νέους κανονισμούς. Σ’ αυτή την πρώτη ανάλυσή μας θα ασχοληθούμε με το ρόλο που επιφυλάσσεται στο λεγόμενο επίσημο κτηνίατρο.
Μέχρι τις 14 Δεκέμβρη του 2019, γνωρίζαμε ότι επίσημος κτηνίατρος είναι ο κτηνίατρος δημόσιος υπάλληλος, που υπηρετεί στους ελεγκτικούς μηχανισμούς που εποπτεύονται από το ΥΠΑΑΤ. Με τον κανονισμό 625 διαπιστώνουμε ότι επίσημος κτηνίατρος δεν είναι μόνο ο κτηνίατρος δημόσιος υπάλληλος. Είναι και ο ιδιώτης κτηνίατρος, που με τους ορισμούς του άρθρου 3 του κανονισμού βαφτίστηκε «επίσημος βοηθός», και το «εξουσιοδοτημένο όργανο». Ιδού οι ορισμοί αυτοί:
♦ Επίσημος κτηνίατρος σύμφωνα με τον 32ο ορισμό του άρθρου 3: «επίσημος κτηνίατρος»: ο κτηνίατρος που διορίζεται από την αρμόδια αρχή, είτε ως μέλος του προσωπικού είτε όχι, και είναι κατάλληλα καταρτισμένος για να διενεργεί επίσημους ελέγχους και άλλες επίσημες δραστηριότητες σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό και τους σχετικούς κανόνες που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2».
♦ Επίσημος βοηθός σύμφωνα με τον 49ο ορισμό του άρθρου 3: «αντιπρόσωπος των αρμόδιων αρχών ο οποίος έχει καταρτιστεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 18 και ο οποίος αναλαμβάνει ορισμένα καθήκοντα επίσημων ελέγχων ή ορισμένα καθήκοντα που συνδέονται με άλλες επίσημες δραστηριότητες».
♦ Εξουσιοδοτημένο όργανο σύμφωνα με τον 5ο ορισμό του άρθρου 3: «ξεχωριστό νομικό πρόσωπο στο οποίο οι αρμόδιες αρχές έχουν αναθέσει ορισμένα καθήκοντα επίσημων ελέγχων ή ορισμένα καθήκοντα που σχετίζονται με άλλες επίσημες δραστηριότητες».
Ενημερωτικά αναφέρουμε ότι σε όλους τους κανονισμούς, στην αρχή μπαίνουν οι ορισμοί και στη συνέχεια, σε άλλα άρθρα του κανονισμού, γίνεται αναφορά στα καθήκοντα των φυσικών προσώπων και των εταιριών. Ετσι και στον 625/2017, στα άρθρα 28 έως 32, ορίζονται τα καθήκοντα του «επίσημου βοηθού» και του «εξουσιοδοτημένου οργάνου».
Για να χρυσώσουν το χάπι, οι συντάκτες του κανονισμού προσέθεσαν την εκπαίδευση ως απαραίτητο όρο για να επιλεγεί ο «επίσημος βοηθός» να διεξάγει ελέγχους. Μιλάμε για χρύσωμα του χαπιού, γιατί απλά όσοι τελικά επιλεγούννα κάνουν τους ελέγχους είναι δεδομένο ότι θα κάνουν τα στραβά μάτια προκειμένου να έχουν όφελος.
Δαμόκλειος σπάθη
Παραπέρα, με τον κανονισμό 625 δίνονται στους καπιταλιστές επιχειρηματίες του αγροτικού τομέα δυνατότητες να εκβιάζουν τους ελεγκτές, για να τα βρίσκουν όλα καλά. Θα παραθέσουμε τρεις αιτιολογικές σκέψεις του κανονισμού, που από το περιεχόμενό τους επιβεβαιώνεται απόλυτα ότι πάνω από τους ελεγκτές θα κρέμεται η δαμόκλειος σπάθη, ανεξάρτητα αν είναι δημόσιοι υπάλληλοι ή ιδιώτες κτηνίατροι (φυσικά πρόσωπα ή μέλη εταιριών) που επιλέχτηκαν από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς ως ελεγκτές.
♦ Αιτιολογική σκέψη 34: «Οι επίσημοι έλεγχοι θα πρέπει να είναι διεξοδικοί και αποτελεσματικοί και να διασφαλίζουν τη σωστή εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας. Δεδομένου ότι οι επίσημοι έλεγχοι ενδέχεται να συνεπάγονται φόρτο για τους υπευθύνους επιχειρήσεων, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να οργανώνουν και να πραγματοποιούν δραστηριότητες επίσημων ελέγχων λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντά τους και περιορίζοντας τον φόρτο αυτό στο ελάχιστο που απαιτείται για τη διενέργεια αποδοτικών και αποτελεσματικών επίσημων ελέγχων».
Οι συντάκτες αυτής της αιτιολογικής σκέψης μας λένε ότι οι ελεγκτές θα πρέπει να περιορίζουν στο ελάχιστο το φόρτο εργασίας των υπευθύνων των καπιταλιστικών επιχειρήσεων κατά την διάρκεια των επίσημων ελέγχων! Αυτό κι εάν είναι προκλητικό. Αντί να ενδιαφέρονται για τη διεξαγωγή ουσιαστικών ελέγχων, ενδιαφέρονται για το φόρτο εργασίας των υπευθύνων των καπιταλιστικών επιχειρήσεων. Είναι προφανές, ότι στέλνουν στους ελεγκτές το μήνυμα να κάνουν συνοπτικές και άρπα-κόλλα διαδικασίες. Ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε, για να μην ταλαιπωρείτε τους υπεύθυνους των εταιριών.
♦ Αιτιολογική σκέψη 39: «…Οι αρμόδιες αρχές, καθώς και τα εξουσιοδοτούμενα όργανα και τα φυσικά πρόσωπα στα οποία έχουν ανατεθεί ορισμένα καθήκοντα, θα πρέπει συνεπώς να είναι υπόλογοι έναντι των υπευθύνων των επιχειρήσεων και του ευρέος κοινού για την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των επίσημων ελέγχων που διενεργούν».
Ο πόνος για το φόρτο εργασίας των μανατζαραίων των καπιταλιστικών επιχειρήσεων, συμπληρώνεται με την απειλή: είστε υπόλογοι. Εδώ οι όροι αντιστρέφονται. Αντί οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων να είναι υπόλογοι στους ελεγκτές, καθίστανται οι ελεγκτές υπόλογοι στους υπεύθυνους των επιχειρήσεων! Τι σημαίνει ότι οι ελεγκτές είναι υπόλογοι στις ελεγχόμενες επιχειρήσεις; Ο ελεγκτής δε δυσκολεύεται να πιάσει στον αέρα την καλυμμένη απειλή. Αν κάνει ουσιαστικούς ελέγχους, αν δεσμεύσει παραγόμενα ή εισαγόμενα προϊόντα και δεν επιτρέψει τη διακίνησή τους, έως ότου εξεταστούν τα δείγματα που έστειλε στα εργαστήρια, θα κινδυνεύσει να βρεθεί αντιμέτωπος με αγωγή του καπιταλιστή που θα του ζητάει αποζημίωση για διαφυγόντα κέρδη. Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, τι είδους έλεγχοι θα γίνονται από εδώ και πέρα με βάση τον κανονισμό 625/2017.
♦ Αιτιολογική σκέψη 30: «Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα, με την επιφύλαξη της εθνικής νομοθεσίας, να προσφεύγουν κατά των αποφάσεων που λαμβάνονται από τις αρμόδιες αρχές. Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να ενημερώνουν τους υπευθύνους επιχειρήσεων σχετικά με το εν λόγω δικαίωμα».
Στα προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες γίνονται έλεγχοι στους Συνοριακούς Σταθμούς Κτηνιατρικού Ελέγχου και δεν επιτρέπονται προσφυγές κατά των αποφάσεων των δημοσίων υπαλλήλων, ώστε οι δημόσιοι υπάλληλοι να είναι απερίσπαστοι στο ελεγκτικό τους έργο και να μη φοβούνται ρεβανσιστικές διώξεις (για διαφυγόντα κέρδη) από τους εκπροσώπους των εισαγωγικών καπιταλιστικών επιχειρήσεων, στις περιπτώσεις που αποφασίζουν δέσμευση των προϊόντων μέχρι να βγουν πορίσματα ελέγχου από τα κρατικά εργαστήρια.
Οι Κομισάριοι, δίνοντας στους καπιταλιστές το δικαίωμα να κάνουν προσφυγές κατά των αποφάσεων, στέλνουν εμμέσως πλην σαφώς ένα ακόμα τρομοκρατικό μήνυμα στους ελεγκτές, να μην τολμούν από εδώ και πέρα να κάνουν ουσιαστικούς ελέγχους.
Τα πάντα στην υπηρεσία του κεφαλαίου, λοιπόν. Να πάνε «στο διάολο» οι ουσιαστικοί έλεγχοι, η δημόσια υγεία, η υγεία του ζωικού κεφαλαίου και το δημόσιο συμφέρον, προκειμένου οι καπιταλιστές που ασχολούνται με τη μεταποίηση και εμπορία των αγροτικών προϊόντων να αποκομίζουν το ανώτατο καπιταλιστικό κέρδος.
Γεράσιμος Λιόντος
