Τα βασικά χαρακτηριστικά και οι βασικές απαιτήσεις του βασικού οικονομικού νόμου του σύγχρονου καπιταλισμού θα μπορούσαν να διατυπωθούν, π.χ., με τον εξής τρόπο: εξασφάλιση του ανώτατου καπιταλιστικού κέρδους μέσω της εκμετάλλευσης, της καταστροφής και της εξαθλίωσης της πλειοψηφίας του πληθυσμού της δοσμένης χώρας, μέσω της υποδούλωσης και της συστηματικής καταλήστευσης των λαών των άλλων χωρών, ιδιαίτερα των καθυστερημένων χωρών, τέλος, μέσω των πολέμων και της στρατιωτικοποίησης της λαϊκής οικονομίας που χρησιμοποιούνται για την εξασφάλιση των πιο υψηλότερων κερδών.
Ι.Β. Στάλιν, Οικονομικά Προβλήματα του Σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ
Ζήτησαν από έναν απόστρατο, απ’ αυτούς που παρελαύνουν καθημερινά από τις ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο στην Ουκρανία, να σχολιάσει την ανακοίνωση της γερμανικής κυβέρνησης για έναρξη ενός κολοσιαίου προγράμματος πολεμικών εξοπλισμών, ύψους 100 δισ. ευρώ για το 2022. «Οι βιομήχανοι θα τρίβουν τα χέρια τους» ήταν το λακωνικό σχόλιό του. Ο απόστρατος σίγουρα δεν ξέρει πολιτική οικονομία, η πείρα του όμως τον έφερε κοντά σε ένα στοιχείο του ορισμού του Στάλιν για το βασικό οικονομικό νόμο του σύγχρονου καπιταλισμού: εξασφάλιση του ανώτατου καπιταλιστικού κέρδους (και) μέσω των πολέμων και της στρατιωτικοποίησης της λαϊκής οικονομίας.
Η εικόνα έκανε το γύρο του κόσμου: όρθιοι οι βουλευτές της Μπούντεσταγκ χειροκροτούν τον επικεφαλής του ιμπεριαλιστικού τους κράτους μετά το τέλος της ομιλίας του. Οχι μόνο οι βουλευτές του κυβερνητικού συνασπισμού αλλά και αυτοί της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ο αρχηγός της τελευταίας (CDU), Φρίντριχ Μερτς, χαρακτήρισε «εγκληματία πολέμου» τον Πούτιν και υποσχέθηκε πλήρη στήριξη στο εξοπλιστικό πρόγραμμα της κυβέρνησης.
Τα 100 δισ. ευρώ που θα δοθούν για πολεμικές δαπάνες το 2022 ισοδυναμούν με το 2,8% του ΑΕΠ της Γερμανίας. Ο Σολτς ανακοίνωσε ότι τα επόμενα χρόνια οι πολεμικές δαπάνες του γερμανικού ιμπεριαλισμού θα φτάνουν το 2% του ΑΕΠ, που είναι το όριο που απαιτεί το ΝΑΤΟ.
Ο Τραμπ τώρα δικαιώνεται! Ποιος ξεχνάει την απαίτηση που προέβαλε συνεχώς δημόσια o πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, να τηρούν όλες οι χώρες τη συμβατική τους υποχρέωση έναντι του ΝΑΤΟ για στρατιωτικές δαπάνες ίσες με το 2% του προϋπολογισμού τους, εισπράττοντας πάντοτε ένα ειρωνικό «νάιν» από την πλευρά της «μούτι» Ανγκελα Μέρκελ; Σκαρώνει κάτι αστεία παιχνίδια η Ιστορία. Η δεξιά Μέρκελ αρνούνταν να αυξήσει τον γερμανικό στρατιωτικό προϋπολογισμό και το κάνουν τώρα ο σοσιαλδημοκράτης Σολτς και οι… ειρηνόφιλοι Πράσινοι.
Προφανώς δεν είναι ζήτημα προσωπικοτήτων και προσωπικών τους επιλογών. Είναι ζήτημα τακτικής του γερμανικού ιμπεριαλισμού, που αλλάζει όταν αλλάζουν οι συνθήκες.
Στον φλεγματικό Τσόρτσιλ αποδίδεται η φράση ότι η Γερμανία πρέπει να βομβαρδίζεται… προληπτικά κάθε πενήντα χρόνια, για να μην μπορεί να ξαναβουτήξει την Ευρώπη σε έναν ακόμη πόλεμο. Οι δυτικοί σύμμαχοι του Β’ παγκόσμιου πολέμου, που είχαν συμφωνήσει στην απαγόρευση επανεξοπλισμού της Γερμανίας, χειροκροτούν τώρα την ιμπεριαλιστική πολιτική της ηγεσία που ανακοίνωσε εκρηκτική αύξηση των στρατιωτικών της δαπανών. Οι ίδιοι, βέβαια, είχαν επανεξοπλίσει τη Γερμανία από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, επειδή τη θεωρούσαν αιχμή του δόρατος ενάντια στη Σοβιετική Ενωση και τις χώρες της Λαϊκής Δημοκρατίας.
Η γερμανική ιμπεριαλιστική ηγεσία άλλαξε άρδην την τακτική της μέσα σε λίγες μέρες. Το τονίζουμε: την τακτική της, όχι τη στρατηγική της, που ήταν και παραμένει ιμπεριαλιστική. Ο Σολτς, που πήγε στη Μόσχα για να διαβεβαιώσει δημόσια τον Πούτιν ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να μπει στο ΝΑΤΟ τα επόμενα χρόνια (αναγνωρίζοντας, εμμέσως πλην σαφώς, ως νόμιμη από άποψη ασφάλειας τη ρωσική αξίωση), ο Σολτς που στο ουκρανικό αίτημα για αποστολή οπλισμού είχε ανταποκριθεί στέλνοντας… 5.000 στρατιωτικά κράνη, ανακοίνωσε χειροκροτούμενος ότι θα στείλει παρτίδες όπλων στο καθεστώς του Ζελένσκι.
Στο διεθνή αστικό Τύπο διαβάζουμε καφενειακού τύπου αναλύσεις για την «επανένωση και αναζωογόνηση του ΝΑΤΟ», που «κατόρθωσε» ο Πούτιν. Εκεί που ο Μακρόν χαρακτήριζε το ΝΑΤΟ «κλινικά νεκρό» και η Μέρκελ αρνούνταν να συμμορφωθεί με τη συμμαχική υποχρέωση για ετήσιες στρατιωτικές δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ, όλοι πλέον εμφανίζονται ενωμένοι εντός του ΝΑΤΟ. Την ίδια στιγμή, βέβαια, ο Μακρόν «τηλεφωνιέται» μέρα παρά μέρα με τον Πούτιν (αρμένικη βίζιτα θυμίζουν τα τηλεφωνήματά τους), η Ιταλία αποφεύγει να στείλει όπλα στην Ουκρανία και η Γερμανία (και άλλες ευρωπαϊκές χώρες) εξακολουθεί να παραλαμβάνει κανονικά (χωρίς καμιά μείωση) τις ποσότητες φυσικού αερίου που προβλέπουν τα συμβόλαιά της με τη Ρωσία, ενώ τον αγωγό Nord Stream 2 δεν τον ματαίωσε, αλλά ανέβαλε την αδειοδότηση και λειτουργία του.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’50 ο Στάλιν διαφωνούσε με εκείνους που έλεγαν ότι εξαλείφθηκε το αναπόφευκτο των πολέμων μεταξύ των ιμπεριαλιστικών χωρών της Δύσης και τόνιζε ότι οι μεταξύ τους αντιθέσεις είναι πιο ισχυρές από τις αντιθέσεις τους με τη σοσιαλιστική ΕΣΣΔ, διότι οι αντιθέσεις μεταξύ των ιμπεριαλιστικών χωρών πηγάζουν από το βασικό οικονομικό νόμο του σύγχρονου καπιταλισμού.
Η σοσιαλιστική ΕΣΣΔ έχει πάψει να υπάρχει από τα μέσα της δεκαετίας του ’50. Η περίοδος του ονομασθέντος «ψυχρού πολέμου» αλλά και η περίοδος που άρχισε μετά την κατάρρευση της κρατικομονοπωλιακής Ε«Σ»«Σ»Δ και σήμερα γνωρίζει μια πρώτη κορύφωσή της, επιβεβαιώνουν πλήρως τη θεωρητική ανάλυση του Στάλιν.
Ο γερμανικός ιμπεριαλισμός επανεξοπλίστηκε τις προηγούμενες δεκαετίες (κατά παράβαση της συνθήκης ειρήνης μετά τη λήξη του Β’ παγκόσμιου πολέμου) και σήμερα αποφασίζει να κάνει άλμα στις στρατιωτικές του δαπάνες, όχι για να ανταποκριθεί στις συμμαχικές υποχρεώσεις του έναντι του ΝΑΤΟ, αλλά για να υπερασπιστεί με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τα διεθνή συμφέροντά του, διαβλέποντας ότι με τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία αρχίζει μια νέα εποχή ή μπορεί να αρχίσει μια νέα εποχή.
Οι γερμανοί ιμπεριαλιστές δεν κάνουν τίποτα διαφορετικό απ’ αυτό που έκαναν τις δυο τελευταίες δεκαετίες οι ρώσοι ιμπεριαλιστές. Οι τελευταίοι, με πολιτικό εκπρόσωπο την κλίκα του Πούτιν, ελίχθηκαν μέσα στις διεθνείς ιμπεριαλιστικές σχέσεις, ενίσχυσαν τη στρατιωτική τους υποδομή, ενίσχυσαν την οικονομία τους στηριζόμενοι κυρίως στην ενεργειακή και την εξορυκτική βιομηχανία, από τη μια, και στη βιομηχανία οπλικών συστημάτων, από την άλλη, και άρχισαν να αντεπιτίθενται. Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι το επόμενο επεισόδιο μετά τον πόλεμο στη Γεωργία το 2008 (που οδήγησε στην απόσπαση της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας) και τον πόλεμο στην Ανατολική Ουκρανία το 2014 (που οδήγησε στην προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία και στη de facto απόσχιση τμημάτων των ουκρανικών επαρχιών του Ντονιέτσκ και του Λουχάνσκ). Πολλοί θέλουν να ξεχνούν ότι η Ρωσία, προτού αισθανθεί δυνατή για να επιβάλει τα ιμπεριαλιστικά της συμφέροντα στην Ουκρανία, που αποτελεί την αιχμή του δόρατος της Δύσης για την περικύκλωσή της (της Ρωσίας), είχε κερδίσει τον πόλεμο στη Συρία, για λογαριασμό του καθεστώτος Ασαντ. Κέρδισε έναν πόλεμο που δεν μπόρεσαν να κερδίσουν οι Αμερικανοί και οι Γάλλοι που είχαν προηγηθεί.
Τα γερμανικά μονοπώλια έχουν επενδύσει στην ανατολική Ευρώπη τεράστια κεφάλαια. Στρατιωτικά, όμως, αυτές οι χώρες ανήκουν στο ΝΑΤΟ και διευθύνονται από τους Αμερικανούς. Γερμανοί και Γάλλοι προσπαθούσαν να βρουν μια διευθέτηση με τους Ρώσους στο θέμα της Ουκρανίας. Οι Αμερικανοί σαμποτάρισαν κάθε τέτοια προοπτική, θεωρώντας ότι η Ρωσία θα υποχωρήσει ή/και προσβλέποντας ότι θα πλήξουν καίρια τις ρωσο-ευρωπαϊκές οικονομικές σχέσεις, αδυνατίζοντας και τα δύο μέρη. Οταν η Ρωσία εισέβαλε στρατιωτικά στην Ουκρανία, για να επιβάλει με τη δύναμη των όπλων αυτό που δεν μπόρεσε να επιβάλει διά της διπλωματίας, παρά τη διαφοροποίηση Γερμανών και Γάλλων από τη σκληρή αμερικανική πολιτική, οι δυο ηγέτριες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της Ευρώπης βρέθηκαν στη θέση του «άχρηστου ενδιάμεσου». Σύρθηκαν αναγκαστικά πίσω από το αμερικανοκρατούμενο ΝΑΤΟ, γιατί σ’ αυτή τη φάση δεν έχουν άλλη επιλογή.
Σ’ έναν ιμπεριαλιστικό κόσμο που λύνει τις διαφορές του με πόλεμο ακόμα και στην καρδιά της Ευρώπης, που υποτίθεται ότι αποτελούσε κοινά αναγνωρισμένο χώρο ειρηνικού-οικονομικού ανταγωνισμού, ο γερμανικός ιμπεριαλισμός αποφάσισε να φέρει τη στρατιωτική του ισχύ σε αντιστοίχιση με την οικονομική του ισχύ, διότι διαφορετικά θα συνθλιβεί από τον αμερικανο-ρωσικό πολεμικό ανταγωνισμό.
Οι γερμανοί ιμπεριαλιστές ηγέτες στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα στους ρώσους ομολόγους τους να «μαζευτούν». Αυτό, όμως, δεν το κάνουν για λογαριασμό της «Δύσης» αλλά για λογαριασμό της Γερμανίας. Η «Δύση» είναι το επιφαινόμενο, πίσω από το οποίο κρύβεται η Γερμανία. Η Γερμανία ως οικονομική δύναμη, που θέλει να μετατραπεί και σε στρατιωτική δύναμη, για να μπορεί να υπερασπιστεί αυτοτελώς τα ιμπεριαλιστικά της συμφέροντα, χωρίς να χρειάζεται την πολεμική ασπίδα των ΗΠΑ.
Οταν ο Μακρόν έλεγε ότι το ΝΑΤΟ είναι «κλινικά νεκρό» και ζητούσε να οικοδομηθεί ανεξάρτητος ευρωπαϊκός στρατιωτικός βραχίονας, η Μέρκελ δεν έστεργε. Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την απόφαση του γερμανικού ιμπεριαλισμού να εκτινάξει τις στρατιωτικές του δαπάνες, η πρόταση του Μακρόν αποκτά νέο… ενδιαφέρον. Περιττεύει να πούμε πως αν δημιουργηθεί ευρωπαϊκός στρατιωτικός βραχίονας, αυτός θα είναι υπό γερμανική ηγεμονία. Και πως οι Αμερικανοί θα κάνουν τα πάντα για να σαμποτάρουν ένα τέτοιο σχέδιο, που θα τείνει να καταστήσει περιττή τη στρατιωτική παρουσία τους στην Ευρώπη, όπου «ξεφορτώνουν» ό,τι παράγει η πολεμική τους βιομηχανία.
Δε θα φτιάξουμε σενάρια, γιατί η ζωή είναι πάντοτε πολύ πιο σύνθετη από τα σενάρια που κατασκευάζονται στους εγκεφάλους των παρατηρητών. Απλά, παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε τα βασικά δεδομένα.
Ο γερμανικός ιμπεριαλισμός εξαπέλυσε δυο μεγάλους πολέμους στην καρδιά της Ευρώπης. Βγήκε ηττημένος και από τους δύο.
Την πρώτη φορά, η ταπεινωτική συνθήκη των Βερσαλλιών και οι δυσβάστακτοι οικονομικοί όροι που τη συνόδευαν, σε συνδυασμό με την άνοδο του εργατικού κινήματος και του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας, οδήγησαν τη γερμανική μονοπωλιακή αστική τάξη στην επιλογή του ναζισμού, μέσω του οποίου επιχείρησε να πάρει τη ρεβάνς από τους νικητές (διαβάστε τη μπροσούρα Διδάγματα από το Μεσοπόλεμο).
Τη δεύτερη φορά, η Γερμανία ενισχύθηκε από τους Δυτικούς ιμπεριαλιστές για ν’ αποτελέσει την αιχμή του δόρατος ενάντια στη Σοβιετική Ενωση και στο στρατόπεδο του σοσιαλισμού.
Ουδείς μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται με τη μορφή των φυσικών φαινομένων. Το μόνο βέβαιο είναι πως ο γερμανικός ιμπεριαλισμός αισθάνεται αρκετά δυνατός για να μην επιτρέψει να τον συνθλίψει ο αμερικανο-ρωσικός ανταγωνισμός. Γι’ αυτό φωνάζει το πολεμικό του «παρών», για να ακουστεί σε Ανατολή και Δύση.
