Ο δρόμος για την πειθάρχηση

Επ΄ευκαιρία της πανδημίας του κοροναϊού, κυβέρνηση και υπουργείο Παιδείας αποφάσισαν να εξοντώσουν μαζί μαθητές και εκπαιδευτικούς, προωθώντας το πολυνομοσχέδιο-έκτρωμα.
 
Απίστευτη ένταση των ταξικών φραγμών που πετσοκόβουν ελπίδες και όνειρα από το Γυμνάσιο και φράζουν την είσοδο στο Πανεπιστήμιο, νέα Μνημόνια που ήδη εφαρμόζονται και θα συμπληρωθούν με νέα μέτρα σε μισθούς και συντάξεις. Ολα για το κεφάλαιο, όλα για τη διαιώνιση του αστικού συστήματος.
 
Τα μέτρα σε εκπαίδευση και κοινωνία τρομοκρατούν και ταυτόχρονα απαιτούν πειθάρχηση και υποταγή.
 
Ο δρόμος για την πειθάρχηση των εκπαιδευτικών είναι μεθοδικά στρωμένος. Πρώτα «αυτοαξιολόγηση» σχολικής μονάδας πίσω από τον «αθώο» «προγραμματισμό και αποτίμηση του εκπαιδευτικού έργου», ώστε να αποκτηθεί «κουλτούρα αξιολόγησης» (το δρόμο τον έδειξαν οι συριζαίοι, γι’ αυτό και βάση αποτελεί ο νόμος 4547/2018), στη συνέχεια εξωτερική αξιολόγηση σχολείων και έπεται η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού. Ολα θα ΄χουν τελειώσει ως το 2021 λένε οι «άριστοι». Υπολογίζουν «χωρίς τον ξενοδόχο», τη μαχόμενη εκπαίδευση που θα ακυρώσει στην πράξη τα σχέδιά τους, όπως και στο παρελθόν.
 
Η μεθόδευση
 
υ Κάθε αρχή της σχολικής χρονιάς (το αργότερο έως τις 15 Οκτωβρίου) ο σύλλογος διδασκόντων σε ειδική συνεδρίαση καταρτίζει τον «προγραμματισμό του εκπαιδευτικού έργου», τις δράσεις και τα ερευνητικά προγράμματα που απαιτούνται.
 
Δεν πρόκειται για τίποτε φοβερές τομές στα εκπαιδευτικά πράγματα. Πρόκειται για καταμερισμό των ξεχωριστών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί πέρα από το διδακτικό τους έργο μέσα στην τάξη, επισκέψεις με εκπαιδευτικό περιεχόμενο π.χ. σε μουσεία, παρακολούθηση θεατρικών παραστάσεων, περιβαλλοντικών προγραμμάτων, προγραμμάτων υγείας, κ.λπ. που κατά κανόνα προσφέρονται από ομάδες ιδιωτών, ΜΚΟ κ.ά. με τη συμμετοχή της «τσέπης» των γονιών. Ολα τα παραπάνω πραγματοποιούνταν ως τώρα. Η διαφορά είναι ότι τώρα τα σχολεία (κυρίως οι Διευθυντές) θα επιδοθούν σε αγώνα δρόμου και για την «αξιοποίηση» πρόσθετων πόρων «από τρίτους» και ότι όλα αυτά θα καταγράφονται, θα ελέγχονται από τους ανωτέρω και θα αποτελούν κριτήρια αξιολόγησης της σχολικής μονάδας και εμμέσως των εκπαιδευτικών της.
 
Αυτό το νόημα, έχουν οι επισημάνσεις ότι «λαμβάνονται υπόψη… ιδίως η απολογιστική έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας του προηγούμενου σχολικού έτους και οι παρατηρήσεις, προτάσεις και εκθέσεις της εξωτερικής αξιολόγησής της,… καθώς και οι απόψεις του Σχολικού Συμβουλίου για θέματα που εντάσσονται στις αρμοδιότητές του, το οποίο οφείλει να έχει προηγουμένως συγκληθεί για τον λόγο αυτό».
 
Υπενθυμίζουμε ότι στο Σχολικό Συμβούλιο συμμετέχουν το ΔΣ του συλλόγου γονέων και εκπρόσωπος της τοπικής αυτοδιοίκησης. Δηλαδή, γονείς και δημαρχαίοι έχουν λόγο στην αξιολόγηση του σχολείου και των δασκάλων του. Τα voucher (κουπόνια για την αγορά «υπηρεσιών» εκπαίδευσης από τους γονείς) δεν είναι απλώς ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Τα θεμέλια για την κατηγοριοποίηση των σχολείων μπαίνουν από τώρα.
 
υ Ο «προγραμματισμός του εκπαιδευτικού έργου» γίνεται υπό αυστηρή επιτήρηση. Γι’ αυτό «σε αυτήν την ειδική συνεδρίαση ο σύλλογος διδασκόντων δύναται να καλεί στελέχη του Περιφερειακού Κέντρου Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού (ΠΕ.Κ.Ε.Σ.), του Κέντρου Εκπαιδευτικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης (Κ.Ε.Σ.Υ.), του Κέντρου Εκπαίδευσης για την Αειφορία (Κ.Ε.Α.) και του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.), καθώς και μέλη Διδακτικού – Ερευνητικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) και στελέχη εποπτευόμενων από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων φορέων».
 
Κοντολογίς, όλη η ιεραρχική πυραμίδα της εκπαίδευσης «δύναται» να είναι παρούσα. Αλήθεια, σε διαφορετική περίπτωση, πώς θα χαρακτηρίζονται τα σχολεία που δε θα πάρουν την πρωτοβουλία να καλέσουν όλους αυτούς τους «ιθύνοντες»;
 
υ Η συστηματική παρακολούθηση της πορείας πραγματοποίησης του «προγραμματισμού» γίνεται καθόλη τη διάρκεια του σχολικού έτους, με τις συνεδριάσεις να γίνονται «τουλάχιστον μία φορά ανά δίμηνο». Αγχος, λοιπόν και επιτήρηση γιατί στο τέλος γίνεται η «αποτίμηση» και καραδοκεί η αξιολόγηση.
 
υ Στους εκπαιδευτικούς δεν πέφτει μόνο το άγρυπνο μάτι του Διευθυντή, αλλά ο έλεγχος επιτυγχάνεται και μέσω της ένταξής τους σε ομάδες («κράτα με να σε κρατώ» ή «οφθαλμόν αντί οφθαλμού»). Το νομοσχέδιο προβλέπει τα εξής:
 
«Υπό την επίβλεψη του Διευθυντή κάθε σχολικής μονάδας, συγκροτούνται, επίσης, ομάδες δράσεων, κοινού ενδιαφέροντος, σε κάθε μία από τις οποίες συμμετέχουν δύο έως και πέντε εκπαιδευτικοί. Σκοπός των ομάδων αυτών είναι η οργάνωση και η διεξαγωγή εκπαιδευτικών δράσεων που αποβλέπουν στην επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών και εστιάζουν κυρίως στην αναβάθμιση εκπαιδευτικών παραμέτρων της παιδαγωγικής, διδακτικής, μαθησιακής και αξιολογικής λειτουργίας, όπως αυτές διαμορφώνονται σε αυθεντικές συνθήκες σχολικής τάξης, καθώς και στην αναβάθμιση παραμέτρων του πλαισίου των σχέσεων, των ρόλων, των εμπειριών, των ενδιαφερόντων και του ψυχολογικού κλίματος της σχολικής τάξης, εντός των οποίων αναπτύσσονται οι παραπάνω λειτουργίες».
 
υ Η ένταξη στις ομάδες δε διασφαλίζει μόνο το γεγονός να μην ξεφύγει «κανένα πρόβατο από το μαντρί», αλλά αποτελεί και στοιχείο ατομικής αξιολόγησης. Εξ ου και η πρόβλεψη: «Στο τέλος του διδακτικού έτους, οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν σε ομάδες δράσεων επαγγελματικής ανάπτυξης δύνανται να υποβάλουν αίτηση για την έκδοση σχετικής βεβαίωσης για τη συμμετοχή τους στις εν λόγω ομαδικές δράσεις. Τη βεβαίωση αυτή χορηγούν από κοινού ο Διευθυντής της σχολικής μονάδας και ο Συντονιστής Εκπαιδευτικού Εργου, που επόπτευσαν, υποστήριξαν και συντόνισαν τις δράσεις». Η επιλογή του Διευθυντή και του Συντονιστή Εκπαιδευτικού Εργου (νέα ονομασία του Σχολικού Συμβούλου) έχει το νόημά της. Και οι δύο αποτελούν τους παράγοντες που επιφορτίζονται με την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού (διοικητική και επιστημονική-παιδαγωγική αξιολόγηση).
 
υ Ο «προγραμματισμός του εκπαιδευτικού έργου» δεν είναι μια «εσωτερική διαδικασία» για τη βελτίωση του παρεχόμενου εκπαιδευτικού έργου μέσω του αναστοχασμού, όπως υποκριτικά αναφέρουν οι θιασώτες της αξιολόγησης.
 
Πίσω από τη βιτρίνα και τα αθώα λογάκια κρύβεται ο τιμωρητικός χαρακτήρας. Εξ ου και η δημοσιοποίηση του προγραμματισμού, ώστε σε αυτόν να έχουν πρόσβαση όχι μόνο όλη η εκπαιδευτική και διοικητική ιεραρχία, αλλά και οι γονείς, η γειτονιά και ο «κάθε πικραμένος». Αλληλοσπαραγμός, λοιπόν και σκληρός ανταγωνισμός για το ποιο σχολείο κάνει τους «σούπερ» προγραμματισμούς. Βάσει αυτών θα γίνεται και η κατάταξη των σχολείων σε κατηγορίες.
 
Το νομοσχέδιο προβλέπει χαρακτηριστικά: Ο προγραμματισμός αποτυπώνεται σε έκθεση, η οποία «καταχωρίζεται στα πρακτικά της σχετικής συνεδρίασης του συλλόγου διδασκόντων και αναρτάται αμελλητί, με ευθύνη της Διεύθυνσης του σχολείου, κατά τα κύρια σημεία της στην ιστοσελίδα κάθε σχολικής μονάδας, καθώς και στο σύνολό της σε ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή, την ανάπτυξη και λειτουργία της οποίας αναλαμβάνει το Ι.Ε.Π. και στην οποία έχουν πρόσβαση τα εμπλεκόμενα στελέχη της εκπαιδευτικής ιεραρχίας, το Ι.Ε.Π. και η Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε.)».
 
υ Για να μην υπάρχουν «παραστρατήματα» και «αυτοσχεδιασμοί» από τους συλλόγους διδασκόντων, κυρίως ως προς τις κατευθύνσεις και τα ενδιαφέροντα που πρέπει να καλλιεργήσουν στους μαθητές, σύμφωνα με τους στόχους του αστικού σχολείου, προβλέπεται ο καθορισμός -με απόφαση του υπουργού Παιδείας- των θεματικών αξόνων, των σχεδιαζόμενων δράσεων, των τρόπων προσέγγισής τους, ο τύπος και το ειδικότερο περιεχόμενο της έκθεσης του προγραμματισμού. Ολα αυτά ύστερα από εισήγηση της Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. και του Ι.Ε.Π.
 
υ Η «Αυτοαξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου των σχολικών μονάδων» πραγματοποιείται στο τέλος κάθε σχολικής χρονιάς. Λόγο έχουν και πάλι ο Συντονιστής Εκπαιδευτικού Εργου και το Σχολικό Συμβούλιο (γονείς, τοπική αυτοδιοίκηση).
 
Συντάσσεται «ετήσια απολογιστική έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης του έργου της σχολικής μονάδας», στην οποία «αναφέρονται ιδίως οι τομείς που αποτέλεσαν αντικείμενο εστίασης, οι στόχοι που είχαν τεθεί, καθώς και τα αντίστοιχα κριτήρια και οι συνοδευτικοί ποιοτικοί δείκτες, περιγράφονται αναλυτικά οι δράσεις βελτίωσης της λειτουργικότητας της σχολικής μονάδας που σχεδιάσθηκαν, οι δυσκολίες που παρουσιάστηκαν κατά την υλοποίηση και οι τρόποι με τους οποίους αυτές αντιμετωπίστηκαν. Επίσης, παρατίθενται οι ομάδες που συγκροτήθηκαν για τη διαμόρφωση δράσεων επαγγελματικής ανάπτυξης… Τέλος, παρουσιάζεται τεκμηριωμένα ο βαθμός επίτευξης».
 
«Η ετήσια απολογιστική έκθεση του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας καταχωρίζεται στα πρακτικά της σχετικής συνεδρίασης του συλλόγου διδασκόντων και αναρτάται αμελλητί και πάντως πριν την έναρξη των θερινών διακοπών, με ευθύνη της Διεύθυνσης του σχολείου, κατά τα κύρια σημεία της στην ιστοσελίδα κάθε σχολικής μονάδας, καθώς και στο σύνολό της στην ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή της παρ.9 του άρθρου 47».
 
«Οι θεματικοί άξονες αναφοράς της αξιολόγησης, καθώς και ο τύπος και το ειδικότερο περιεχόμενο της απολογιστικής έκθεσης δύναται να καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων, που εκδίδεται ύστερα από εισήγηση της Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. και του Ι.Ε.Π.».
 
υ Η ΝΔ βιάζεται και δεν ακολουθεί τη λάου-λάου τακτική του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν κρύβει τις προθέσεις της, όπως κάθε δεξιό, νεοφιλελεύθερο κόμμα που σέβεται τον εαυτό του, κυβερνώντας με πυγμή, χωρίς τόσο την ανάγκη δημαγωγικών  φιοριτούρων.
 
Προβλέπεται, λοιπόν, και η εξωτερική αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου των σχολικών μονάδων, η οποία θα ακολουθεί την παρακάτω διαδρομή:
 
1. Οι Συντονιστές Εκπαιδευτικού Εργου αφού λάβουν γνώση του περιεχομένου της έκθεσης του ετήσιου προγραμματισμού του εκπαιδευτικού έργου και της απολογιστικής έκθεσης «διατυπώνουν επ’ αυτών παρατηρήσεις, καθώς και προτάσεις» τις οποίες ο σύλλογος διδασκόντων πρέπει (στην πραγματικότητα είναι υποχρεωμένος) να πάρει υπόψη του στον προγραμματισμό της επόμενης χρονιάς.
 
Κάθε ελέγχων, όμως, είναι και ελεγχόμενος από τους αμέσως προϊστάμενους στη διοικητική πυραμίδα. Στην κεφαλή της πυραμίδας είναι ο υπουργός Παιδείας, δηλαδή η κυβέρνηση που εκφράζει τα συλλογικά συμφέροντα της αστικής τάξης, όπως αυτά εξειδικεύονται κάθε φορά στην εκπαίδευση.
 
Ο Συντονιστής Εκπαιδευτικού Εργου οφείλει να είναι αυστηρός και αμείλικτος αν θέλει να κρατήσει τη θέση του. Και αν τώρα οι «προτάσεις» του έχουν «συμβουλευτικό» τάχα χαρακτήρα, αύριο μεθαύριο θα έχουν ξεκάθαρα το χαρακτήρα εντολής. «Οι παρατηρήσεις και προτάσεις αυτές αναρτώνται αμελλητί στην ιστοσελίδα του οικείου ΠΕ.Κ.Ε.Σ., χωρίς αναφορές σε συγκεκριμένα σχολεία, καθώς και στην ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή της παρ. 9 του άρθρου 47».
 
2. «Το ΠΕ.Κ.Ε.Σ., αφού λάβει υπόψη τις ετήσιες απολογιστικές εκθέσεις των σχολικών μονάδων, συντάσσει συνολική έκθεση εξωτερικής αξιολόγησης για τη διαδικασία του προγραμματισμού και της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου των σχολικών μονάδων της οικείας Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης, το αργότερο μέχρι τη λήξη του σχολικού έτους, την οποία αναρτά εγκαίρως στην ιστοσελίδα του και στην ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή της παρ. 9 του άρθρου 47».
 
3. «Η Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. αξιοποιεί το περιεχόμενο της ανωτέρω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, με εστίαση κυρίως στις εκθέσεις εξωτερικής αξιολόγησης των ΠΕ.Κ.Ε.Σ., προκειμένου: α) να εισηγείται προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων τρόπους βελτίωσης των διαδικασιών του συλλογικού προγραμματισμού και της αξιολόγησης του έργου των σχολικών μονάδων και β) να συντάσσει εκθέσεις με γενικές παρατηρήσεις… επί των εκθέσεων εξωτερικής αξιολόγησης των ΠΕ.Κ.Ε.Σ., τις οποίες αναρτά στην ιστοσελίδα της και στην ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή της παρ. 9 του άρθρου 47. Για τα θέματα αυτά η Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. συνεργάζεται με τους κατά περίπτωση αρμόδιους Συντονιστές Εκπαιδευτικού Εργου, καθώς και με το Ι.Ε.Π.».
 
4. «Το Ι.Ε.Π. αξιοποιεί το περιεχόμενο της ανωτέρω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο… και εισηγείται σχετικά στον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων, σε συνεργασία με την Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε., στις περιπτώσεις που αυτό κρίνεται αναγκαίο».
 
υ Ο στενός κορσές που φτιάχνεται για τις σχολικές μονάδες και τους υπηρετούντες σε αυτές εκπαιδευτικούς έχει και συνέχεια. Στη λογική των «ομάδων δράσεων», που συγκροτούνται στο πλαίσιο ενός σχολείου, ορίζονται και «ομάδες όμορων σχολείων», στις οποίες οι σχολικές μονάδες εκπροσωπούνται με το Διευθυντή και τον Υποδιευθυντή.
 
«Οι εκπρόσωποι των σχολικών μονάδων της συνεργαζόμενης ομάδας σχολείων πραγματοποιούν τουλάχιστον τρεις (3) συσκέψεις στη διάρκεια του διδακτικού έτους,… κατά τις οποίες ανταλλάσσουν εμπειρίες, προτάσεις, καλές πρακτικές και προβληματισμούς γύρω από την ανάπτυξη πρωτοβουλιών και δράσεων».
 
Το παραπάνω ασφυκτικό πλαίσιο επιτήρησης, ο κατασταλτικός χαρακτήρας έχουν και κερασάκι στην τούρτα. Είναι ο «Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας σχολικών μονάδων». Στη σύνταξή του έχουν λόγο και γονείς και δημαρχαίοι και εγκρίνεται από τον Συντονιστή Εκπαιδευτικού Εργου και τον Διευθυντή Εκπαίδευσης.
 
Προκειμένου να διασφαλιστεί ο απόλυτος έλεγχος προβλέπεται η έκδοση «πρότυπου κανονισμού λειτουργίας» με απόφαση του υπουργού Παιδείας μετά από εισήγηση του Ι.Ε.Π.
 
Με αυτόν «προσδιορίζονται οι άξονες αναφοράς και ειδικότεροι κανόνες σχετικά με την οργάνωση και λειτουργία της σχολικής μονάδας, τη συνεργασία με τους γονείς και κηδεμόνες και τους συλλόγους τους καθώς και με τα μαθητικά συμβούλια, θέματα συμπεριφοράς των μαθητών και μαθητριών και αρμονικής συνεργασίας μεταξύ των μελών της σχολικής μονάδας εν γένει, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα».
 
Τέλος, όσον αφορά στην ατομική αξιολόγηση των εκπαιδευτικών , στο πολυνομοσχέδιο δεν γίνεται σχετική μνεία. Είναι το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τις δηλώσεις Κεραμέως και τον προγραμματισμό του υπουργείου Παιδείας, που ανακοινώθηκε κατά την παρουσίαση του πολυνομοσχέδιου στους εκπαιδευτικούς συντάκτες: «Εντός του 2020 προβλέπεται η σύνταξη του ΠΔ για την αξιολόγηση εκπαιδευτικών». Είναι δε σίγουρο ότι το περιεχόμενό του δεν θα διαφέρει από αυτό του ΠΔ 152/2013 (περισσότερα στο άρθρο «Πολυνομοσχέδιο υπουργείου Παιδείας: Αντιεκπαιδευτική επίθεση άνευ προηγουμένου» – https://www.eksegersi.gr/Επικαιρότητα/35543.Πολυνομοσχέδιο-υπουργείου-Παιδείας) (όλες οι εμφάσεις δικές μας).
 
Γιούλα Γκεσούλη