Το μόνο σίγουρο είναι πως ο Τζανακόπουλος δεν πέταξε καθόλου τυχαία τη φράση για κοινοβουλευτική «ανοχή», με την οποία η κυβέρνηση Τσίπρα μπορεί να συνεχίσει να κυβερνά ως κυβέρνηση μειοψηφίας και μετά την αποχώρηση των ΑΝΕΛ. Θέλησε να προετοιμάσει το έδαφος για μια τέτοια εξέλιξη ή πέταξε ένα δόλωμα για να το καταπιούν ο μηχανισμός της ΝΔ και τα ΜΜΕ που στηρίζουν τον Μητσοτάκη;
Από τυπική συνταγματική άποψη, δεν υπάρχει πρόβλημα. Μια κυβέρνηση πέφτει αν γίνει δεκτή πρόταση δυσπιστίας σε βάρος της (που πρέπει να πάρει 151 ψήφους) ή αν ζητήσει η ίδια ψήφο εμπιστοσύνης και δε συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων με ελάχιστο όριο τους 120 βουλευτές. Για να το πούμε απλά, για να πέσει η κυβέρνηση θα πρέπει να κατατεθεί πρόταση δυσπιστίας από την αντιπολίτευση και να πάρει υποχρεωτικά 151 ψήφους. Αν η ίδια η κυβέρνηση θέσει ζήτημα εμπιστοσύνης, τότε αρκεί η απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων, αρκεί να είναι πάνω από 120. Αν για παράδειγμα ένα κόμμα ή ορισμένοι βουλευτές απόσχουν από την ψηφοφορία, τότε η κυβέρνηση μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής ακόμα και με λιγότερες από 151 ψήφους. Αν για παράδειγμα αποχωρήσει ο Περισσός που έχει 15 βουλευτές, τότε στον Τσίπρα θα αρκούν 143 θετικές ψήφοι (ο ΣΥΡΙΖΑ έχει 145 βουλευτές, χωρίς να λογαριάσουμε τις «τσόντες»).
Συνταγματικά, λοιπόν, δε φαίνεται να υπάρχει πρόβλημα για να συνεχίσει η κυβέρνηση Τσίπρα ως κυβέρνηση μειοψηφίας. Ο Περισσός έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να πάρει μέρος με τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης σε μια πρόταση δυσπιστίας που θα υποβάλει η ΝΔ. Επομένως, πρακτικά η αντιπολίτευση δεν μπορεί να ρίξει την κυβέρνηση, ακόμα και αν (λέμε τώρα) ψήφιζαν μαζί της και ο Καμμένος με όσους θα του έχουν απομείνει. Πολιτικά, όμως;
Χρειάστηκε να περάσουν μέρες ψαξίματος για να βρουν οι της αντιπολίτευσης ότι το μοναδικό προηγούμενο κυβέρνησης μειοψηφίας είναι η κυβέρνηση Δημητρίου Βούλγαρη (γνωστού με το παρατσούκλι Τζουμπές) το 1874-75. Κι άρχισαν να παρομοιάζουν τον Τσίπρα με τον Τζουμπέ, στηρίζοντας σ' αυτό όλη την αντικυβερνητική επιχειρηματολογία τους. Κατάπιαν για μια ακόμα φορά το δόλωμα σαν χάνοι, χωρίς να κρατήσουν καμιά πισινή. Κι όμως η απλή αριθμητική θα μπορούσε να τους προστατέψει. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει 145. Με την Παπακώστα και τρεις σίγουρους του Καμμένου (Κουντουρά, Ζουράρι, Παπαχριστόπουλο) πάει στους 149. Αν προστεθεί και ο Κόκκαλης, πάει στους 150 και ψάχνει έναν ακόμα. Οι υποψήφιοι είναι τουλάχιστον δύο: Δανέλλης του Ποταμιού και Σαρίδης του Λεβέντη (που υπερψήφισε τον προϋπολογισμό και προφανώς δε θέλει να πέσει η κυβέρνηση). Ακόμα κι αν δε θεωρούν ότι όλοι αυτοί είναι σίγουροι για ψήφο εμπιστοσύνης σε μια νέα κυβέρνηση, τουλάχιστον θα έπρεπε να είναι προσεκτικοί και να μη βάζουν όλα τα λεφτά στη βάρκα με το όνομα «Τζουμπές».
Οσο δεξιοί και πασόκοι ζητούσαν από τον Τσίπρα να παραιτηθεί ή να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης, τα στελέχη της κυβέρνησης τους απαντούσαν μονότονα να καταθέσουν πρόταση μομφής. Επί μια βδομάδα είχαμε αυτή τη διελκυστίνδα: ζητήστε ψήφο εμπιστοσύνης, οι δεξιοί και πασόκοι, όχι, εσείς να καταθέσετε πρόταση δυσπιστίας, οι συριζαίοι. Κι αφού δημιουργήθηκε το κατάλληλο δραματικό κλίμα, με την αντιπολίτευση να έχει κολλήσει στο «ζήτα ψήφο εμπιστοσύνης», βγήκε πανέτοιμος ο Τσίπρας το βράδυ της Πέμπτης και άδειασε μεγαλοπρεπέστατα όλη αυτή την προπαγάνδα: «Πιστεύω ότι ο κ. Καμμένος δεν θα επιλέξει ο ίδιος να ρίξει νερό στον μύλο των πολιτικών αντιπάλων της κυβέρνησης. Δεν θα διευκολύνει τα σχέδια των πολιτικών μας αντιπάλων. Αν το κάνει, θα ζητήσω ψήφο εμπιστοσύνης. Αλλά δεν πιστεύω ότι θα το κάνει». Εχει ήδη καταλήξει με τον Καμμένο σε μια νέα παρασκηνιακή συμφωνία. Ενδεχομένως ναι. Μπορεί, όμως, και όχι και ίσως γι' αυτό ο Τσίπρας συμπλήρωσε στην τηλεοπτική συνέντευξή του: «Τον λαό δεν τον ενδιαφέρει ποιος θα είναι υπουργός για τους επόμενους 9 μήνες, αλλά το να υπάρχει σταθερότητα. Σε αυτό θα πρέπει να απαντήσει ο κ. Καμμένος μεθαύριο, αν συνεχίζει να εμπιστεύεται την κυβέρνηση. Θα το πει καθαρά και θα προχωρήσουμε, αν δεν το πει θα πάρουμε ψήφο εμπιστοσύνης και θα προχωρήσουμε».
Αυτό ήταν καθαρός εκβιασμός προς τον Καμμένο: ή φεύγεις, αλλά εξακολουθείς να στηρίζεις την κυβέρνηση, ή προχωρώ χωρίς εσένα, γιατί δε σ' έχω ανάγκη, τους 151 τους έχω στο τσεπάκι. Κι αυτός ο εκβιασμός διατυπώθηκε από τον Τσίπρα σε μια στιγμή που ολόκληρο το μιντιακό σύστημα του ΣΥΡΙΖΑ αποδομούσε μεθοδικά τον Καμμένο, επί τουλάχιστον μια βδομάδα. «Πρόβλημα» χαρακτήρισε τον Καμμένο ο Σκουρλέτης, εξηγώντας ότι με τη θέση του για τη Συμφωνία των Πρεσπών «κατασπατάλησε ένα πολιτικό κεφάλαιο». Κι αφού τον αποδόμησαν, ήρθε ο Τσίπρας να τον γλυκάνει λίγο, λέγοντας ότι ξέρει τον Καμμένο και δεν πιστεύει ότι αυτός θα ρίξει την κυβέρνηση, χωρίς να παραλείψει να συμπληρώσει ότι κι αν ο Καμμένος άρει την εμπιστοσύνη του, η κυβέρνηση έχει 151 ψήφους στη Βουλή.
Ομως τον Τσίπρα, περισσότερο από τον Καμμένο, τον ενδιέφερε να αδειάσει τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, που νόμισαν ότι βρήκαν το αδύνατο σημείο του με την επαπειλούμενη αποχώρηση του Καμμένου. Ο Τσίπρας, αφού ξεκαθάρισε ότι «το Σύνταγμα είναι απόλυτα σαφές στο πότε μια κυβέρνηση έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής. Ακόμα κι αν δεν έχεις 151 βουλευτές δεν έχεις συνταγματικό πρόβλημα να συνεχίσεις», συνέχισε: «Συνταγματικό πρόβλημα δεν θα έχω, αλλά πολιτικό πρόβλημα θα υπάρχει. Σε μια τέτοια περίπτωση θα προχωρήσω εν ευθέτω χρόνο σε πρόωρες εκλογές, με χρονικό κριτήριο κρίσιμες πρωτοβουλίες που έχουμε αναλάβει να υλοποιήσουμε». Δεν παρέλειψε, όμως, να επαναλάβει: «Πιστεύω ότι θα πάρω ψήφο εμπιστοσύνης».
Προτού βγει ο Τσίπρας στο «γυαλί» και πει ότι θα ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης, αν ο Καμμένος άρει την εμπιστοσύνη του προς την κυβέρνηση, βγήκε ο γραμματέας της ΝΔ και στενός συνεργάτης των Μητσοτάκηδων Λ. Αυγενάκης και διέπραξε την γκάφα της εβδομάδας, θέλοντας ν' απαντήσει στις φήμες που είχαν απλώσει οι συριζαίοι, ότι αλλάζουν τη γραμμή τους και θα πάνε σε ψήφο εμπιστοσύνης από μια νέα πλειοψηφία. «Αν ο Αλέξης Τσίπρας ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης και την πάρει, θα πρόκειται για μια ετερόκλητη κυβερνητική πλειοψηφία η οποία δεν μπορεί να υπηρετήσει το εθνικό συμφέρον. Δεν νοείται να κυβερνά ο θίασος αυτός με ανεμομαζώματα και ανεμοσκορπίσματα. Εμείς ως αξιωματική αντιπολίτευση δεν θα μείνουμε με σταυρωμένα τα χέρια, αν ο ΠτΔ το επιτρέψει», δήλωσε ο Αυγενάκης. Και συνέχισε: «Καλούμε τον κ. Τσίπρα να πει στον ελληνικό λαό ποιοι είναι οι πρόθυμοι βουλευτές που θα του δώσουν ψήφο εμπιστοσύνης για να κρίνει ο λαός τα κίνητρά τους. Κυβέρνηση μειοψηφίας δεν έχει υπάρξει ποτέ στη μεταπολίτευση και δεν πρέπει να υπάρξει».
Μιλάμε για πραγματική τρικυμία εν κρανίω. Από πού κι ως πού έχει την παραμικρή αρμοδιότητα ο πρόεδρος της Δημοκρατίας να κρίνει τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες; Αν ο Τσίπρας ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης και πάρει 151, δεν υπάρχει κανένα συνταγματικό πρόβλημα. Ο ΠτΔ δεν έχει καμιά δουλειά να κρίνει ποια είναι τα κίνητρα των βουλευτών. Αυτή δε θα είναι κυβέρνηση μειοψηφίας, αλλά πλειοψηφίας, και η ΝΔ δε θα μπορεί να κάνει τίποτα (εκτός από καμιά ομιλία του Κούλη που θα θέσει πολιτικά και όχι θεσμικά-συνταγματικά ζητήματα).
Φυσικά, οι συριζαίοι δεν άφησαν την ευκαιρία να πάει χαμένη. «Ο γραμματέας της ΝΔ, κ. Αυγενάκης, ξεπέρασε σήμερα τον εαυτό του. Οχι μόνο ενέπλεξε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε σενάρια συνταγματικής εκτροπής, σε περίπτωση που η κυβέρνηση εξασφαλίσει ψήφο εμπιστοσύνης, αλλά δήλωσε και ότι η ΝΔ “δεν θα μείνει με σταυρωμένα τα χέρια“. Τι ακριβώς εννοεί ο γραμματέας της ΝΔ ότι θα κάνει;», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το Γραφείο Τύπου του πρωθυπουργού. Και συμπλήρωσε: «Για κακή τύχη του κ. Αυγενάκη, υπάρχει κάτι που λέγεται Σύνταγμα. Εάν τον ενοχλεί, μπορεί να μοιραστεί τις ανησυχίες του με τους συνομιλητές και νοσταλγούς του Παττακού που υπάρχουν στο κόμμα του, αφού πρώτα ο κ. Μητσοτάκης ξεκαθαρίσει εάν συμμερίζεται ή αποδοκιμάζει αυτές τις απόψεις». Ακολούθησε μια «άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε» απάντηση του Αυγενάκη από το Twitter, στην οποία χαρακτήριζε την κυβέρνηση «θίασο για το Δελφινάριο», μιλούσε για «σκόπιμη διαστρέβλωση όσων είπα» και διαβεβαίωνε -απολογούμενος ουσιαστικά- ότι «η ΝΔ ήταν, είναι και θα παραμείνει πιστή σε κάθε λέξη του Συντάγματος»!
Δε νομίζουμε ότι ο Τσίπρας θα πήγαινε ποτέ σε πρόταση εμπιστοσύνης, αν δεν είχε εξασφαλισμένους τους 151. Αν μη τι άλλο, θα ήταν εξευτελιστικό για τον ίδιο να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης και να μην την πάρει. Κανένας πρωθυπουργός μετά την πτώση της χούντας δεν επέλεξε αυτόν τον εξευτελισμό. Ο Μητσοτάκης, που το 1993 έβλεπε ότι θα χάσει την πλειοψηφία, έσπευσε να παραιτηθεί και να ζητήσει την προκήρυξη εκλογών. Το ίδιο θα κάνει και ο Τσίπρας, αν δεν έχει 151, με ή χωρίς τον Καμμένο. Εκείνος δε που παρακαλάει να βρει ο Τσίπρας τους 151 είναι ο Μητσοτάκης. Γιατί αν η κυβέρνηση πέσει πριν από την κύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών, η εκκρεμότητα θα περάσει στα χέρια της επόμενης κυβέρνησης, της οποίας ο Μητσοτάκης φιλοδοξεί να είναι πρωθυπουργός. Και τότε, ούτε ψύλλος στον κόρφο του. Γι' αυτό προτιμά να λύσει το ζήτημα ο Τσίπρας κι αυτός να βγάλει όση πολιτική υπεραξία μπορέσει. Κυνικό; Κυνικότατο. Ετσι όμως είναι η αστική πολιτική. Τα ίδια δεν τους έκανε ο Τσίπρας με τα «αντιμνημονιακά» του μέχρι το 2014;
Αρα, το πόκερ παίζεται με τα μάτια όλων στραμμένων στις επόμενες εκλογές, όποτε κι αν αυτές γίνουν. Και το βασικό μέλημα του Τσίπρα είναι να δείξει ότι είναι ο κυρίαρχος του παιχνιδιού.
