Η περίπτωση του περιβόητου Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) δεν είναι η μοναδική που η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζόμενων-ασφαλισμένων, ενώ καταβάλλει τις ασφαλιστικές της εισφορές, καλείται να βάλει βαθιά το χέρι στην τσέπη για να προμηθευτεί από τα φαρμακεία τα απαραίτητα φάρμακά της. Θυμίζουμε την περίπτωση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) και του Οργανισμού Εργατικής Εστίας. Ενώ με πρόσφατη απόφαση της κυβέρνησης Παπαδήμου αυτοί οι οργανισμοί διαλύθηκαν και έτσι δε θα προσφέρουν ούτε κι αυτές τις ελάχιστες υπηρεσίες τους στους εργαζόμενους, οι τελευταίοι σε διευρυμένη κλίμακα θα συνεχίσουν να καταβάλλουν τις εισφορές τους. Επιπλέον, με πρόσφατες κυβερνητικές αποφάσεις, και όλοι οι εργαζόμενοι που είχαν εξαιρεθεί από την καταβολή των εισφορών άρχισαν επίσης να καταβάλλουν αυτό το χαράτσι.
Τα κυβερνητικά παπαγαλάκια ισχυρίζονται ότι η δυσκολία του ΕΟΠΥΥ να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του προς τις φαρμακευτικές εταιρίες είναι πρόσκαιρη και ότι θα βρεθεί λύση ξεπεράσματος των δυσκολιών που αντιμετωπίζει ο οργανισμός. Τέτοια λύση δε θα βρεθεί. Οι δυσκολίες του ΕΟΠΥΥ όχι μόνο πρόσκαιρες δεν είναι, αλλά είναι και μεθοδευμένες, προκειμένου οι ασφαλισμένοι να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη, στην αρχή για τα φάρμακα και στη συνέχεια για τις εργαστηριακές εξετάσεις και για όλη τη νοσοκομειακή περίθαλψη. Ταυτόχρονα, οι ασφαλισμένοι, είτε είναι εργαζόμενοι είτε συνταξιούχοι, θα συνεχίσουν να καταβάλλουν τις εισφορές τους τόσο για τον κλάδο υγείας σε είδος όσο και για τον κλάδο υγείας σε χρήμα.
Τι είναι οι δύο αυτές κατηγορίες κλάδων υγείας;
Ο κλάδος υγείας σε είδος καλύπτει υποτίθεται τις ανάγκες των εργαζόμενων για νοσοκομειακή και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και για την κάλυψη αυτή οι εργαζόμενοι, μέσω των λεγόμενων εργατικών και εργοδοτικών εισφορών, καταβάλλουν ως εισφορά τη μερίδα του λέοντος. Με την ένταξη των κλάδων υγείας των ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ΟΓΑ, ΟΑΕΕ, ΟΠΑΔ-ΤΥΔΚΥ στον ΕΟΠΥΥ ο κλάδος υγείας σε είδος πέρασε σ’ αυτόν. Παρολαυτά, οι εισφορές του κλάδου υγείας σε είδος συνεχίζουν να εισπράττονται από το ΙΚΑ- ΕΤΑΜ, γιατί ο ΕΟΠΥΥ (όπως και το υπερ-επικουρικό ταμείο ΕΤΕΑΜ) δεν έχει τον μηχανισμό για να εισπράττει μόνος του τις ασφαλιστικές εισφορές. Ενώ υποτίθεται ότι το ΔΣ του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ είναι υποχρεωμένο σε σύντομο και καθορισμένο χρόνο να αποδίδει στον ΕΟΠΥΥ όλες τις εισφορές του Κλάδου Υγείας σε είδος, αυτό θα εφαρμόζει την πάγια πρακτική του να αποδίδει «έναντι» και όχι το σύνολο των εισφορών, προκειμένου να εξασφαλίζει άτοκο κεφάλαιο κίνησης. Παραπέρα, το ΔΣ κάνει ένα ακόμη βήμα. Ενώ εισπράττει τις εισφορές αυτές, δεν τις ανακοινώνει στον ετήσιο προϋπολογισμό του 2012 και έτσι δεν γνωρίζουμε προϋπολογιστικά το ποσό που θα εισπράξει το ΙΚΑ.
Ο κλάδος υγείας σε χρήμα είναι ο κλάδος που δίνει αποζημιώσεις στους εργαζόμενους που απέχουν νόμιμα από την δουλειά τους για λόγους υγείας ή ατυχήματος. Αυτός ο κλάδος παραμένει στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και για τον κλάδο αυτό το ΔΣ του ΙΚΑ δημοσιοποιεί τα στοιχεία στον προϋπολογισμό του 2012. Απ’ αυτή τη διαφορετική πρακτική ως προς τη δημοσιοποίηση των στοιχείων για τους Κλάδους Υγείας σε είδος και σε χρήμα επιβεβαιώνεται η θέση μας ότι είναι σκόπιμη η αποσιώπηση των στοιχείων για τον Κλάδο Υγείας σε είδος. Ετσι δε θα γνωρίσουμε τι ποσά προϋπολόγισε το ΔΣ του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ότι θα εισπράξει το 2012 για τον Κλάδο Υγείας σε είδος και δε θα μπορέσουμε να κάνουμε σύγκριση των προϋπολογισθέντων εσόδων με τις προϋπολογισθείσες δαπάνες.
Σε τι ύψος ανέρχεται η κρατική επιχορήγηση, όπως αυτή προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία; Αρχικά προβλεπόταν ότι θα ανέλθει στο 0,6% του ΑΕΠ του 2012, ενώ στη συνέχεια, σε σύντομο διάστημα, μειώθηκε στο 0,4% του ΑΕΠ! Το 2011 το ΑΕΠ ήταν 215,11 δισ. ευρώ. Το ΚΕΠΕ εκτιμά ότι το ΑΕΠ θα μειωθεί κατά 6,7%. Εμείς εκτιμούμε ότι το ΑΕΠ θα μειωθεί περισσότερο απ’ όσο προβλέπει το ΚΕΠΕ, για τις ανάγκες της συζήτησης που ανοίγουμε, όμως, δεχόμαστε ότι θα συμβεί αυτό που εκτιμά το ΚΕΠΕ. Βάσει αυτής της εκτίμησης, το ΑΕΠ το 2012 θα είναι 200,7 δισ. ευρώ και επομένως το 2012 η κρατική χρηματοδότηση για τον ΕΟΠΥΥ θα ανέλθει σε 802,8 εκατ. ευρώ.
Είναι σοβαρό να μιλά κανείς για κρατική χρηματοδότηση στον ΕΟΠΥΥ, όταν σύμφωνα με τον πρώην υπουργό Εργασίας Γ. Κουτρουμάνη οι δαπάνες για το φάρμακο τη διετία 2010-2011 συρρικνώθηκαν κατά 2,6 δισ. ευρώ, ενώ με το αποικιοκρατικό Μνημόνιο μπαίνει στόχος παραπέρα μείωσης της φαρμακευτικής δαπάνης το 2012 κατά 1,08 δισ. ευρώ; Κανένας σοβαρός άνθρωπος, που σέβεται τον εαυτό του και έχει βάλει σκοπό της ζωής του να σταθεί στο πλευρό των εργαζόμενων, δεν μπορεί να μιλά.
Μέχρι τώρα εκταμιεύτηκαν μόνο τα 330 από τα 802,8 εκατ. ευρώ κι έτσι δεν είναι σίγουρο ότι θα δοθούν και τα υπόλοιπα.
Με βάση τον αντιασφαλιστικό νόμο 2084/1992 (πολιτογραφήθηκε ως νόμος Σιούφα της κυβέρνησης Μητσοτάκη), προβλεπόταν κρατική χρηματοδότηση για τον Κλάδο Υγείας, όμως από το 2004 μέχρι και τώρα (δηλαδή το 2012), οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ δεν εφάρμοσαν το νόμο Σιούφα και έτσι το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ έχασε 150 εκατ. ευρώ επί 9 χρόνια, δηλαδή συνολικά 1350 εκατ. ευρώ. Από τη στιγμή που οι κυβερνήσεις λειτούργησαν μ’ αυτό τον τρόπο, γιατί να μην είμαστε επιφυλακτικοί για τη στάση που θα κρατήσει από εδώ και πέρα η τρικομματική κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ; Γιατί να μην υποθέσουμε ότι αυτή η κυβέρνηση δε θα δώσει στον ΕΟΠΥΥ το υπόλοιπο της κρατικής επιχορήγησης;
Παραπάνω αναφέραμε ότι στον ΕΟΠΥΥ εντάχθηκαν ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ΟΓΑ, ΟΑΕΕ και ΟΠΑΔ-ΤΥΔΚΥ. Στα πλαίσια της δικής μας έρευνας για τον ΕΟΠΥΥ έχουμε, όσον αφορά τις εισφορές για τον Κλάδο Υγείας σε είδος, στοιχεία μόνο για το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Το επόμενο διάστημα θα παρουσιάσουμε στοιχεία και για τα άλλα ασφαλιστικά ταμεία και επιπλέον θέλουμε να σημειώσουμε, ότι η συρρίκνωση της φαρμακευτικής δαπάνης (που πλήττει το εισόδημα της εργατικής τάξης και όλων των εργαζόμενων) δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα του ΕΟΠΥΥ.
Ως τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, το ΔΣ του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ έχει δημοσιεύσει τους ισολογισμούς μέχρι το 2006. Ο Πίνακας που δημοσιεύουμε με στοιχεία για τον Κλάδο Υγείας σε είδος μέχρι το 2006 περιλαμβάνει στοιχεία από τους Ισολογισμούς και από το 2007 μέχρι το 2011 από τους προϋπολογισμούς του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Είναι στοιχεία εσόδων και στοιχεία δαπανών όχι μόνο για τη φαρμακευτική δαπάνη, αλλά για όλη την περίθαλψη.
Διαπιστώνουμε ότι την περίοδο από το 1997 μέχρι το 2002 τα έσοδα υπολείπονται ελάχιστα των δαπανών, ενώ την περίοδο 2003-2006 ανοίγει η ψαλίδα από περίπου 730 εκατ. ευρώ στα 1260 εκατ. ευρώ. Στα ίδια επίπεδα κινείται και την περίοδο 2007-2009, μια περίοδο που τα στοιχεία μας βασίζονται σε στοιχεία προϋπολογισμού και όχι ισολογισμού, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ακρίβειά τους. Το λέμε γιατί, ενώ με τα στοιχεία του Πίνακα οι μειώσεις το 2010 και το 2011 συνολικά για την περίθαλψη και όχι μόνο για τα φάρμακα ανέρχονται σε περίπου 700 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με δηλώσεις των αρμόδιων υπουργών του ΠΑΣΟΚ η μείωση μόνο για τα φάρμακα ανήλθε σε 2,6 δισ. ευρώ (την επιβαρύνθηκαν οι ασφαλισμένοι, εργαζόμενοι και μη).
Μέχρι τη δημιουργία του ΕΟΠΥΥ η ψαλίδα εσόδων-δαπανών καλυπτόταν από άλλους πόρους των ασφαλιστικών ταμείων και όχι από τον κρατικό προϋπολογισμό. Γι’ αυτό φτιάχτηκε ο ΕΟΠΥΥ, προκειμένου να μην χρηματοδοτείται το κατευθυνόμενο αυτό έλλειμμα από τα ασφαλιστικά ταμεία και τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά να χρηματοδοτείται από τους ίδιους τους ασφαλισμένους. Αρχικά, μέσω της συρρίκνωσης των συνταγογραφούμενων φαρμάκων και μετά την ίδρυση του ΕΟΠΥΥ μέσω της κατευθυνόμενης οικονομικής αιμορραγίας τόσο του ίδιου του ΕΟΠΥΥ όσο και των ασφαλιστικών ταμείων.
Γεράσιμος Λιόντος
