Τα γεγονότα που διαδραματίζονται από τις 19 Νοέμβρη στην Αίγυπτο, το νέο κύμα των μαζικών διαδηλώσεων που σαρώνουν τη χώρα, οι σφοδρές πολυήμερες συγκρούσεις χιλιάδων διαδηλωτών με τις δυνάμεις καταστολής στην πλατεία Ταχρίρ, η αποφασιστικότητα, η μαχητικότητα και ο ηρωϊσμός των διαδηλωτών συνιστούν μια νέα φάση της εξέγερσης της 25ης Γενάρη.
Μια βασική αιτία που προκάλεσε τη νέα κοινωνική έκρηξη είναι η απομυθοποίηση του ρόλου του στρατού και της στρατιωτικής ηγεσίας. Το προσωπείο του «προστάτη της επανάστασης» και του «εγγυητή της ομαλής μετάβασης στη δημοκρατία», που φόρεσε το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβού-λιο που αντικατέστησε τον Χόσνι Μουμπάρακ, έγινε μέσα σε εννιά μήνες κουρέλια. Οι στρατηγοί συνέχισαν την πολιτική Μουμπάρακ, διατηρώντας την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, παραπέμποντας χιλιάδες πολίτες σε στρατιωτικά δικαστήρια, εκδίδοντας νόμους απαγόρευσης και καταστολής των διαδηλώσεων και των εργατικών κινητοποιήσεων, καταστέλλοντας και πνίγοντας στο αίμα λαϊκές κινητοποιήσεις, με αποκορύφωμα την προσπάθειά τους να διατηρήσουν υπό τον έλεγχό τους την πολιτική εξουσία και να διασφαλίσουν άθικτα τα προνόμια και τα συμφέροντα της κάστας τους στο νέο σύνταγμα με το Χάρτη των Συνταγματικών Αρχών, που ορίζει το στρατό «φρουρό της συνταγματικής νομιμότητας», που σημαίνει ότι θα έχει τον τελικό λόγο σ’ όλα τα σημαντικά ζητήματα, ακόμη και μετά την εκλογή βουλής και νέου προέδρου. Προσπάθεια που συνάντησε την αντίδραση όλου σχεδόν του πολιτικού φάσματος και προκάλεσε τη διαδήλωση της 18ης Νοέμβρη στην πλατεία Ταχρίρ, με τη συμμετοχή εκατοντάδων χιλιάδων διαδηλωτών και βασικό αίτημα την απόσυρση του Χάρτη και την επιτάχυνση της μεταβίβασης της εξουσίας σε πολιτική κυβέρνηση.
Τα γεγονότα
Περίπου 500 διαδηλωτές που είχαν τραυματιστεί κατά την εξέγερση της 25ης Γενάρη παρέμειναν στην Ταχρίρ και έστησαν σκηνές, όταν τελείωσε η διαδήλωση της 18ης Νοέμβρη. Τα ξημερώματα του Σαββάτου, 19 Νοέμβρη, δυνάμεις της Κεντρικής Ασφάλειας εισέβαλαν στην πλατεία, κατέστρεψαν τις σκηνές και επιχείρησαν να απωθήσουν τους διαδηλωτές χρησιμοποιώντας δακρυγόνα και πλαστικές σφαίρες.
Η επίθεση αυτή ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της οργής. Χιλιάδες διαδηλωτές άρχισαν να συγκεντρώνονται από το πρωί του Σαββάτου στην Ταχρίρ και να συγκρούονται με τις δυνάμεις καταστολής στους δρόμους γύρω από την πλατεία, εκτοξεύοντας εναντίον τους πέτρες και μολότοφ. Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν όλη την ημέρα και οι διαδηλωτές επέστρεψαν μαζικά στην πλατεία το απόγευμα, αφού αποχώρησαν οι δυνάμεις της Κεντρικής Ασφάλειας. Ολοι οι δρόμοι που οδηγούν στην πλατεία έκλεισαν από διαδηλωτές που έκαναν έλεγχο στις ταυτότητες όσων επιχειρούσαν να περάσουν στην πλατεία. Ο απολογισμός των συγκρούσεων του Σαββάτου ήταν δύο νεκροί και 680 τραυματίες. Χιλιάδες διαδηλωτές παρέμειναν όλη τη νύχτα του Σαββάτου στην πλατεία.
Το πρωί της Κυριακής, 20 Νοέμβρη, ξέσπασαν νέες συγκρού-σεις. Επίκεντρό τους ήταν η οδός Μοχάμεντ Μαχμούντ. Ο δρόμος αυτός, που οδηγεί από την πλατεία στο υπουργείο Εσωτερικών, ήταν ασφυκτικά γεμάτος από διαδηλωτές, που προσπαθούσαν να προχωρήσουν προς το υπουργείο, το οποίο φρουρείται από ισχυρές δυνάμεις της Κεντρικής Ασφάλειας. Σε ένα συνεχές μπρος- πίσω, οι διαδηλωτές προσπα- θούν να προχωρήσουν, απωθούνται με δακρυγόνα και πλαστικές σφαίρες, οπισθοχω- ρούν, ανασυντάσσονται και επιχειρούν ξανά. Στην πλατεία έχουν στηθεί αυτοσχέδιο νοσοκομείο και πολλές σκηνές, που γίνονται παρανάλωμα του πυρός σε μια ακόμη επιχείρηση της αστυνομίας το απόγευμα της Κυριακής να εκκενώσει την πλατεία. Λίγο αργότερα, οι διαδηλωτές κάνουν έφοδο, αναγκάζουν την αστυνομία να υποχωρήσει και ανακτούν τον έλεγχο της πλατείας.
Το απόγευμα της Κυριακής γίνονται μεγάλες διαδηλώσεις στο Σουέζ, στο Ασουάν, στην Ισμαϊλία, στη Μίνια, στην Τάντα, στη Μανσούρα και στην Αλεξάνδρεια, όπου χιλιάδες διαδηλωτές κηδεύουν τον νεολαίο, μέλος του Συνασπισμού Επαναστατικής Νεολαίας, που έπεσε νεκρός από σφαίρα της αστυνομίας το Σάββατο, και στη συνέχεια περικυκλώνουν και επιχειρούν να εισβάλουν στα κεντρικά γραφεία του στρατού και της αστυνομίας.
Τη Δευτέρα, 21 Νοέμβρη, χιλιάδες διαδηλωτές βρίσκονται από το πρωί στην Ταχρίρ και ο αριθμός τους αυξάνεται καθώς περνούν οι ώρες, ενώ οι συγκρούσεις συνεχίζονται. Αντρες της Κεντρικής Ασφάλειας, εκτός από τους δρόμους, έχουν αναπτυχθεί σε κοντινές ταράτσες και ρίχνουν βροχή τα χημικά στην πλατεία, ενώ ακούγονται πυροβολισμοί σ’ όλη την περιοχή. Σύμφωνα με το Reuters, οι νεκροί έχουν φτάσει τους 33 και οι τραυματίες τους 1.500. Μεγάλες διαδηλώσεις γίνονται επίσης σε πολλές μεγάλες πόλεις, μεταξύ των οποίων η Αλεξάνδρεια με τη συμμετοχή 100.000 διαδηλωτών. Τουλάχιστον 20.000 διαδηλωτές παραμένουν όλη τη νύχτα της Δευτέρας στην Ταχρίρ.
Την ίδια μέρα, 38 πολιτικά κόμματα και κινήματα καλούν σε διαδήλωση ενός εκατομμυρίου για την Τρίτη, 22 Νοέμβρη, ενώ η κυβέρνηση του Εσάμ Σάραφ υποβάλλει την παραίτησή της. Η Μουσουλμανική Αδελφότητα, η απουσία της οποίας ήταν εμφανής τις προηγούμενες μέρες, ανακοινώνει ότι δεν θα πάρει μέρος στη διαδήλωση για να μη συμβάλει σε γεγονότα που θα προκαλέσουν αναβολή των εκλογών της 28ης Νοέμβρη.
Διαδηλωτές και χούντα
Τα συνθήματα που κυριαρχούν στη νέα φάση της εξέγερσης είναι «Κάτω ο στρατάρχης Ταντάουι» και «Κάτω το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο», ενώ τα αιτήματα που προβάλλονται συνοψίζονται στα εξής:
1. Αμεση παραίτηση της μεταβατικής κυβέρνησης Σάραφ.
2. Αμεση μεταβίβαση της εξουσίας σε κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας που θα κυβερνά τη χώρα κατά τη μεταβατική περίοδο.
3. Διεξαγωγή των προεδρικών εκλογών μέχρι τον Απρίλιο του 2012 (σ.σ οι στρατηγοί τις τοποθετούσαν για το τέλος του 2012 με αρχές του 2013).
4. Πλήρης μεταρρύθμιση του υπουργείου Εσωτερικών, διάλυση της Κρατικής Ασφάλειας και τιμωρία όλων όσων συμμετείχαν σε δολοφονίες διαδηλωτών.
5. Απαγόρευση των δικών πολιτών από στρατιωτικά δικαστήρια.
Την Τρίτη, 22 Νοέμβρη, οι συγκρούσεις συνεχίζονται καθώς δεκάδες χιλιάδες λαού κατευθύνονται στην Ταχρίρ για την απογευματινή διαδήλωση. Δεν υπάρχουν καθόλου πανό και συνθήματα πολιτικών κομμάτων και κινημάτων, παρά μόνο αιγυπτιακές σημαίες και πανό με συνθήματα εναντίον της στρατιωτικής χούντας.
Την ώρα που βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδήλωση εκατοντάδων χιλιάδων στην Ταχρίρ, ο στρατάρχης Μοχάμεντ Χουσεΐν Ταντάουι, αφού έπλεξε εκτενώς το εγκώμιο του στρατού στη μεταβατική περίοδο ως προστάτη του λαού και της επανάστασης, ανακοίνωσε ότι έγινε αποδεκτή η παραίτηση της κυβέρνησης Εσάφ Σάραφ και ότι επίκειται ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης με την οποία θα συνεργαστεί το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο, ότι θα γίνουν κανονικά οι εκλογές για συντακτική συνέλευση στις 28 Νοέμβρη και οι προεδρικές εκλογές μέχρι το τέλος Ιούνη και ότι, αν χρειαστεί, θα γίνει δημοψήφισμα για ν’ αποφανθεί ο λαός αν θέλει να περιοριστεί η εξουσία του στρατού.
Την ανακοίνωση του Ταντάουϊ υποδέχτηκαν οι διαδηλωτές με έντονες αποδοκιμασίες και συνθήματα όπως «Φύγε, φύγε τώρα», «Εμείς θα μείνουμε, εσύ να φύγεις και «Ο λαός θέλει ν’ ανατραπεί το καθεστώς». Γιατί στο βασικό αίτημα της άμεσης μεταβίβασης της εκτελεστικής εξουσίας σε μια κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας απ΄όλες τις πολιτικές δυνάμεις δεν έγινε βήμα πίσω από τη στρατιωτική χούντα, ούτε στο ζήτημα των στρατιωτικών δικαστηρίων, της κατάστασης έκτακτης ανάγκης και της τιμωρίας των υπεύθυνων για τις δολοφονίες διαδηλωτών κατά την εξέγερση της 25ης Γενάρη, κατά τη διαδήλωση των Κοπτών χριστιανών στις 9 Οκτώβρη και στις τελευταίες διαδηλώσεις.
Και ενώ λίγα λεπτά πριν από την ομιλία του Ταντάουι ανακοινώθηκε από την ιστοσελίδα της κυβέρνησης ότι θα αποσυρθούν οι δυνάμεις της Κεντρικής Ασφάλειας από την Ταχρίρ, όχι μόνο παρέμειναν, αλλά συνέχισαν με την υποστήριξη του στρατού τις επιθέσεις εναντίον των διαδηλωτών όλη τη νύχτα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Αλ Αχράμ (23/11/11), τουλάχιστον 100.000 διαδηλωτές παρέμειναν για αρκετές ώρες στην Ταχρίρ μετά την ομιλία του Ταντάουϊ φωνάζοντας συνθήματα, ενώ οι σειρήνες των ασθενοφόρων και ο μεγάλος αριθμός τραυματισμένων διαδηλωτών έδινε την εικόνα πολεμικής ζώνης. Οι τοίχοι γύρω από την πλατεία ήταν καλυμμένοι με φωτογραφίες από στρατιωτικές φυλακές και μαρτύρων που δολοφονήθηκαν από το στρατό καθώς και πολλές φωτογραφίες σε τοίχους και σημαίες του κρατούμενου ακτιβιστή Αλάα Αμπντέλ Φατάχ, του μάρτυρα Μίνα Ντανιέλ και του Αχμέντ Χαράρα, που έχασε το ένα μάτι του από σφαίρα στις 28 Γενάρη στην εξέγερση κατά του Μουμπάρακ και το δεύτερο στις 19 Νοέμβρη. Ο απολογισμός των συγκρούσεων μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές είναι τουλάχιστον 37 νεκροί και 2.000 περίπου τραυματίες από ασφυξία και τραύματα από πλαστικές σφαίρες και πραγματικά πυρά, σύμφωνα με ιατρικές πηγές. Το πρωί της Τετάρτης, 23 Νοέμβρη, δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές παρέμεναν στην πλατεία Ταχρίρ, έχοντας στήσει πολλές σκηνές και δηλώνοντας αποφασμένοι να συνεχίσουν τον αγώνα μέχρι να ικανοποιηθούν τα βασικά αιτήματα της εξέγερσης.
Εκθεση-καταπέλτης
Καταπέλτης για το ρόλο και την πολιτική της στρατιωτικής χούντας και σε πλήρη συμφωνία με τις καταγγελίες των εξεγερμένων είναι μια νέα έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 21 Νοέμβρη. Η έκθεση αυτή, μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι η στρατιωτική ηγεσία της Αιγύπτου έχει αποτύχει πλήρως να ανταποκριθεί στις υποσχέσεις της προς τους Αιγύπτιους για βελτίωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και αντίθετα είναι υπεύθυνη για μια σειρά παραβιάσεων, που σε μερικές περιπτώσεις ξεπερνούν το ρεκόρ του Χόσνι Μουμπάρακ. Χρησιμοποιώντας στρατιωτικά δικαστήρια για να δικάσει χιλιάδες πολίτες, καταστέλλοντας ειρηνικές διαμαρτυρίες και παρατείνοντας την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο συνεχίζει την παράδοση του καταπιεστικού καθεστώτος, το οποίο οι διαδηλωτές της 25ης Γενάρη αγωνίστηκαν τόσο σκληρά για ν’ ανατρέψουν. Η βάρβαρη απάντηση στις διαμαρτυρίες των τελευταίων ημερών φέρει τη σφραγίδα της περιόδου Μουμπάρακ.
Οσοι έχουν προκαλέσει ή έχουν ασκήσει κριτική στο στρατιωτικό συμβούλιο, όπως διαδηλωτές, δημοσιογράφοι, μπλόγκερς, απεργοί εργάτες, έχουν κατασταλεί αδίσταχτα, σε μια προσπάθεια να τους κλείσουν το στόμα. Η Διεθνής Αμνηστία έχει δεχτεί πολλές καταγγελίες ότι οι δυνάμεις Ασφάλειας χρησιμοποιούν ένοπλους κακοποιούς για επιθέσεις εναντίον διαδηλωτών, γνωστή τακτική που χρησιμοποιούσε το καθεστώς Μουμπάρακ. Τα βασανιστήρια συνεχίζονται, ενώ από το Σεπτέμβρη ο νόμος έκτακτης ανάγκης επεκτάθηκε για να καλύψει παραπτώματα όπως η διατάραξη της κυκλοφορίας, το κλείσιμο δρόμων, η μετάδοση φημών, η κατοχή και η εμπορία όπλων και η «επίθεση στην ελευθερία της εργασίας».
