Πρόσω ολοταχώς για τους δυο κύκλους σπουδών. Το εναρκτήριο λάκτισμα έδωσε ο ίδιος ο Καραμανλής στην προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση για την Παιδεία στη βουλή, όπου έβαλε επιτακτικά το ζήτημα της άμεσης υλοποίησης (μέχρι τον Μάιο του 2005) των δεσμεύσεων απέναντι στην ΕΕ, που απορρέουν από τη Διακήρυξη της Μπολόνιας.
Τα παπαγαλάκια στον τύπο ευθύς αμέσως ανασκουμπώθηκαν να προετοιμάσουν κατάλληλα την «κοινή γνώμη» και η υπουργός Παιδείας ανέλαβε τα ηνία της προώθησης τούτης της δέσμευσης.
Δημοσιογράφος: Να πάμε στη διακήρυξη της Μπολόνια. Είστε υποχρεωμένη πολύ σύντομα να καταθέσετε νομοθετική ρύθμιση που προβλέπει τριετή προπτυχιακό κύκλο σπουδών.
Μ. Γιαννάκου: Τουλάχιστον τρία…
Δημοσιογράφος: Ισχύει αυτό για τις ιατρικές σχολές, όπου χρειάζεται εξάσκηση;
Μ. Γιαννάκου: Δεν είναι για τις ιατρικές σχολές. Στο Βέλγιο χρειάζεται επτά χρόνια.
Δημοσιογράφος: Σε σχολές, όπως η κοινωνιολογία για παράδειγμα, υπάρχει κανένας λόγος να διαρκούν τέσσερα χρόνια οι σπουδές όταν στο εξωτερικό τελειώνουν πολύ πιο γρήγορα και είναι πιο ανταγωνιστικοί οι Ευρωπαίοι συγκριτικά με εμάς;
Μ. Γιαννάκου: Εγώ νομίζω ότι πράγματι πρέπει να το συζητήσουμε. Δηλαδή αν διαπιστώσουμε ότι μπορούμε σε λιγότερο χρόνο να δώσουμε όλες τις απαιτούμενες γνώσεις, πράγματι πρέπει να το συζητήσουμε…
Το απόσπασμα από τη συνέντευξη που παραχώρησε η υπουργός Παιδείας στην «Απογευματινή» είναι λίαν διαφωτιστικό.
Προσέξτε πως ο «αβανταδόρος» δημοσιογράφος υποδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο θα επιδιωχθεί να εφαρμοστεί η κατεύθυνση αυτή της Μπολόνιας και πως η υπουργός ανταποκρίνεται σαν να’ πιασε ο ερωτών τον πυρήνα της σκέψης της.
Με την ταχτική, λοιπόν, της σαλαμοποίησης, όπως φαίνεται, θα επιχειρήσουν να περάσουν την υποβάθμιση των πανεπιστημιακών σπουδών σε τριετούς διάρκειας. Κρατώντας κάποιες απέξω (Ιατρικές ή και Πολυτεχνεία), μιας και το έργο των αποφοίτων τους έχει άμεση σχέση με την υγεία ή τις υποδομές του καπιταλισμού και όπου οι επαγγελματικές συντεχνίες είναι πολύ ισχυρές και σημαντικότατα γρανάζια του μηχανισμού.
Για τις υπόλοιπες το μέλλον προοιωνίζεται μαύρο κι άραχλο.
Η καπιταλιστική αγορά εργασίας έχει ανάγκη από τη μαζική παραγωγή ενός εργατικού δυναμικού μέσου επιπέδου, με γνώσεις περιορισμένης εμβέλειας, εύκολα αναλώσιμου, φθηνού και υποταγμένου, που να μην αμφισβητεί τα απάνθρωπα ελαστικά ωράρια, τα φθηνά μεροκάματα, την άλωση κάθε εργατικής κατάκτησης και δικαιώματος, τα επαναλαμβανόμενα πετάγματα στην ανεργία.
Τα χέρια της τα έλυσε η αλματώδης και συνεχής τελειοποίηση της τεχνικής και της πληροφορικής που ενσωμάτωσαν στα μηχανήματα πολλές από τις γνώσεις και δεξιότητες του παρελθόντος. Η ανάγκη του κεφαλαίου για στελέχη λιγόστεψε, ενώ αντίθετα τράνεψε η ανάγκη για «χέρια».
Ετσι, παρά τις υποκριτικές δηλώσεις για «κοινωνία της γνώσης», για «Παιδεία πρώτη προτεραιότητα», η κατάσταση στην Παιδεία ροβολά με ταχύτητα στον κατήφορο, αφού η στόχευση είναι η απόλυτη υποταγή στην αγορά.
Η διάσπαση λοιπόν των πανεπιστημιακών σπουδών σε κύκλους, όπου στον πρώτο, τον τριετή προπτυχιακό θα φοιτά και η μεγαλύτερη μάζα των φοιτητών, θεωρείται επιβεβλημένη από το κεφάλαιο.
Προφανώς το πέρασμα από τον ένα κύκλο στον άλλον δεν θα γίνεται ακώλυτα. Θα απαιτούνται αυστηρές εξετάσεις, μέσω των οποίων θα γίνεται η επιλογή, και κατά πάσα πιθανότατα και δίδακτρα, κάτι που ήδη γίνεται με τα περισσότερα μεταπτυχιακά.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Αγγλία, μόνο το 30% των πτυχιούχων του bachelor παρακολουθούν στη συνέχεια το master.
Η δομική και λειτουργική διάσπαση των σπουδών σε κύκλους πετυχαίνει μ’ ένα σμπάρο δυο τρυγόνια: να μειώσει θεαματικά την πρόσβαση από τον ένα κύκλο στον άλλο και κατά συνέπεια να μειώσει και τις απαιτούμενες από το αστικό κράτος δαπάνες.
Η γρήγορη πρόσβαση στην αγορά εργασίας, οι παπάρες περί «ανταγωνιστικότητας» με την ΕΕ, η εύκολη απόκτηση τίτλου που θα θεωρείται «ικανό επαγγελματικό προσόν» δεν πρέπει να εξαπατήσουν την εργαζόμενη κοινωνία και τη νεολαία της, που πιέζονται και αιμορραγούν οικονομικά αφού η δωρεάν Παιδεία είναι διάτρητη.
Θα πρέπει να ψάξουν να βρουν τις τραγικές συνέπειες που θα έχει για τους «μη προνομιούχους» τούτη η πολιτική.
Θα είναι η ντε φάκτο υποβάθμιση των Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων σε μεταλυκειακής εκπαίδευσης ιδρύματα τριετούς διάρκειας. Θα είναι οι πτυχιούχοι με ημερομηνία λήξης, χωρίς δυνατότητα προσαρμογής στις εξελίξεις της επιστήμης, θα είναι ο εθισμός τους σ’ ένα σύστημα που πρωτεύοντα ρόλο θα έχει η ανάπτυξη δεξιοτήτων στο χειρισμό εργαλείων και όχι η ανάλυση και η συνθετική σκέψη.
Ας αναρωτηθούν: Τι σόι επιστήμονας θα’ ναι αυτός ο απόφοιτος του τριετούς κύκλου, όταν οι σύγχρονες ανάγκες των επιστημών και της τεχνολογίας προϋποθέτουν σπουδές στέρεης υποδομής, σπουδές που προσφέρουν γερό θεωρητικό υπόβαθρο, που θα δίνει τη δυνατότητα στον πτυχιούχο επιστήμονα να ανανεώνει με την αυτομόρφωση τις γνώσεις του και να παρακολουθεί τις εξελίξεις στον τομέα της επιστήμης του;
Πως είναι δυνατόν η κοινωνία να εμπιστευθεί έναν τέτοιο νομικό, δάσκαλο, καθηγητή, κοινωνιολόγο κ.λπ.; Και πως είναι δυνατόν ν’ αφομοιωθούν και να κατακτηθούν όλα τα απαραίτητα για την κάθε επιστήμη εφόδια μέσα σε τόσο λίγο χρόνο;
Η Παιδεία θέλει το χρόνο της. Παιδεία με τα ψέματα, με λίγες ώρες, με συσσωρευμένες και στριμωγμένες γνώσεις δε γίνεται.
Καλό και απαραίτητο λοιπόν είναι να μην «παραμυθιάζεται» η νεολαία και η εργαζόμενη κοινωνία από τους διαχειριστές της εξουσίας, που πριν λίγο καιρό μάλιστα διακήρυτταν υποκριτικά πως οι κατευθύνσεις της Μπολόνιας δεν είναι δεσμευτικές για τα κράτη-μέλη. Να μην «παραμυθιάζεται» από την υπερπροσφορά σπουδών, που εμφανίζονται δήθεν ως πανεπιστημιακές και να βγει στο δρόμο ν’ ανατρέψει τούτη την κατεύθυνση που σηματοδοτεί βαθιά αντιδραστική ανατροπή στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση.
Γιούλα Γκεσούλη
