«Είναι αδύνατον να ελεγχθούν όλα αυτά τα πράγματα σε μια διεθνή οικονομία, σε χρηματιστήρια που λειτουργούν με διαφορετική νομοθεσία, με κεφάλαια τα οποία έρχονται και μπαίνουν ελεύθερα σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία» (Αντώνης Μανιτάκης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, πρώην αντιπρόεδρος ΕΣΡ).
«Οχι, δεν νομίζω» (Ιωάννης Λασκαρίδης, πρόεδρος ΕΣΡ, απαντώντας στο ερώτημα αν με το νομοσχέδιο αποκλείονται οι αχυράνθρωποι).
«Ολοι ξέρουμε ότι η διαπλοκή καλυπτόταν ή καλύπτεται από μια σειρά νόμων» (Ροδόλφος Μορώνης, αντιπρόεδρος ΕΣΡ).
«Ούτε οι κάτοχοι της μεγάλης πλειοψηφίας των μετοχών του ΔΟΛ, ούτε οιοσδήποτε βασικός μέτοχος, ούτε τα διευθυντικά στελέχη του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη έχουν οποιαδήποτε οικονομική επιχειρηματική σχέση με το Δημόσιο, ούτε ενδιαφέρονται για τις ρυθμίσεις που επιβάλλει ο υπό συζήτηση νόμος» (δήλωση στην πρώτη σελίδα των «Νέων»).
«Σε μια ευνομούμενη ευρωπαϊκή χώρα όπου λειτουργεί ο ανταγωνισμός δεν χρειάζονται νόμοι για τον βασικό μέτοχο» (Οδυσσέας Κυριακόπουλος, πρόεδρος του ΣΕΒ).
Ας κάνουμε προς στιγμήν την υπόθεση, ότι η κυβέρνηση Καραμανλή με το νομοσχέδιο για τον βασικό μέτοχο βρήκε τη μαγική συνταγή για να διαχωρίσει πλήρως τις επιχειρήσεις ή μάλλον τους επιχειρηματίες των ΜΜΕ από τις προμήθειες και τις εργολαβίες του δημοσίου. Ας θεωρήσουμε ότι όντως ο Μπόμπολας θα πουλήσει την «Πήγασος Εκδοτική» («Εθνος», «Ημερησία» και διάφορα περιοδικά) και θα ασχοληθεί μόνο με τις εργολαβίες και ότι ο Λαμπράκης θα πάψει να ασχολείται με εργολαβίες και προμήθειες και θα περιοριστεί μόνο στις εκδοτικές δραστηριότητες του ΔΟΛ.
Τί θα αλλάξει στο τοπίο; Θα πάψουν μήπως τα ΜΜΕ να παίζουν το ρόλο που παίζουν μέχρι σήμερα; Θα γίνουν ξαφνικά αξιόπιστα και αντικειμενικά; Θα πάψουν μεγαλοεργολάβοι, μεγαλοκαπιταλιστές και λαμόγια της πιάτσας να λυμαίνονται τις εργολαβίες και τις προμήθειες του δημοσίου; Θα εξαφανιστούν οι μίζες και η ρεμούλα;
Οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα είναι αυτονόητα αρνητικές για όποιον έχει επαφή με την πραγματικότητα. Οσοι γνωρίζουν την πολιτική ιστορία αυτού του τόπου γνωρίζουν πολύ καλά ότι υπήρξαν περίοδοι που οι εκδότες ήταν εκδότες, οι εργολάβοι εργολάβοι και οι προμηθευτές επιχειρηματίες των διάφορων παραγωγικών και εμπορικών κλάδων.
Μήπως σε εκείνες τις περιόδους δεν υπήρχε αυτό που ονομάστηκε διαπλοκή; Δεν ήταν οι εκδότες αυτοί που ασκούσαν πιέσεις στις κυβερνήσεις; Δεν ήταν οι επιχειρηματίες που μπούκωναν με φράγκα τα στόματα των εκδοτών για να γράφουν υπέρ τους; Δεν τα ‘πιαναν οι πολιτικοί και οι μεγαλόσχημοι δημόσιοι υπάλληλοι για να δίνουν τις δουλειές, είτε αυτές αφορούσαν προμήθειες είτε αφορούσαν εργολαβίες;
Εύκολα μπορεί να καταλάβει κανείς, ότι το πρόβλημα της διαπλοκής, έτσι όπως έχει καθιερωθεί στην πολιτική φιλολογία των τελευταίων ετών είναι εντελώς διαφορετικό από εκείνο που ενδιαφέρει τον ελληνικό λαό, δηλαδή την απομύζηση του δημόσιου χρήματος από τους κάθε είδους καπιταλιστές, σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις. Αυτό το τελευταίο δεν είναι ζήτημα σωστού μοιράσματος της τράπουλας ανάμεσα στους διάφορους καπιταλιστικούς ομίλους, αλλά ζήτημα λειτουργίας του κράτους, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε οποιαδήποτε καπιταλιστική χώρα. Υπάρχει καπιταλιστικό κράτος που να μην ξεσπούν περιοδικά σκάνδαλα που έχουν να κάνουν με προμήθειες, με χρηματισμό πολιτικών και ανώτερων δημόσιων υπαλλήλων, με συμφωνίες κάτω από το τραπέζι κ.λπ.; Ξεφυλλίζοντας καθημερινά τις εφημερίδες δεν υπάρχει περίπτωση να μην πέσουμε σε τέτοιες ειδήσεις. Μάλιστα, πολλές φορές τα σκάνδαλα είναι τόσο κραυγαλέα που οδηγούνται σε δικαστική εκκαθάριση. Αλλες δε φορές, συνοδεύονται από δολοφονίες, αυτοκτονίες, φυλακίσεις πολιτικών και καπιταλιστών.
Ας μην κοροϊδευόμαστε, λοιπόν. Διακόσια νομοσχέδια να βγουν, οι εργολαβίες και οι προμήθειες του δημοσίου θα είναι υπόθεση των καπιταλιστών και των πολιτικών. Υπόθεση συμφωνιών κάτω από το τραπέζι, μίζας και ρεμούλας. Εκείνο που κάθε φορά αλλάζει είναι οι κανόνες του παιχνιδιού, ο τρόπος που μοιράζεται η τράπουλα, η κατανομή εξουσίας ανάμεσα στα διάφορα επιχειρηματικά και πολιτικά «λόμπι». Πάνω σ’ αυτό να συζητήσουμε όσο θέλει ο Καραμανλής, όχι όμως να παραμυθιαζόμαστε με τα περί διαφάνειας, εντιμότητας και χρηστής διοίκησης.
Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε μια πλήρης κατάργηση των ορίων ανάμεσα στους παραδοσιακούς ιδιοκτήτες ΜΜΕ και τους καπιταλιστές των άλλων κλάδων. Τα ΜΜΕ, ειδικά τα ηλεκτρονικά που έχουν και τη μεγαλύτερη δύναμη, πέρασαν στα χέρια καπιταλιστών ή κάποιοι παραδοσιακοί συγκροτηματάρχες (κορυφαίο παράδειγμα ο Λαμπράκης) άρχισαν να δραστηριοποιούνται και στο χώρο των εργολαβιών και των προμηθειών του δημοσίου. Ηταν κι αυτό μια φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. Δημιουργήθηκε έτσι ένας ισχυρός όμιλος συγκροτηματαρχών-καπιταλιστών, που δημιούργησε μια στενή σχέση με το χώρο του ΠΑΣΟΚ και «χτύπησε» τις μεγαλύτερες δουλειές. Πρέπει, όμως, να σημειώσουμε, ότι ανάμεσα στους ευνοημένους του παιχνιδιού ήταν και καπιταλιστές με πολύ μικρή δύναμη στα ΜΜΕ (Κόκκαλης, Αγγελόπουλος, Λάτσης κ.ά.). Οπως επίσης, ότι υπήρξαν όμιλοι με πολύ καλή παρουσία στα ΜΜΕ (Βαρδινογιάννης), που δεν ανέπτυξαν τόσο προνομιακές σχέσεις με την προηγούμενη εξουσία.
Ο Καραμανλής δέχτηκε πόλεμο από αυτόν τον όμιλο των συγκροτηματαρχών-καπιταλιστών. Μπόρεσε και κέρδισε τις εκλογές όταν πια το ΠΑΣΟΚ είχε καταρρεύσει. Δεν τον στήριξαν τα συγκροτήματα, απλά τον αποδέχτηκαν γιατί δεν τραβούσε άλλο το ΠΑΣΟΚ, είτε με Σημίτη είτε με Γιωργάκη. Είχε δεσμευτεί, λοιπόν, και έναντι των παραγόντων της Δεξιάς και έναντι καπιταλιστών που τον στήριξαν όλα αυτά τα χρόνια, ότι θα επιχειρήσει να βάλει μια τάξη, θα επιχειρήσει να αποκαταστήσει κάποιες ισορροπίες, θα επιχειρήσει να ψαλιδίσει κάπως τα φτερά των «διαπλεκόμενων». Είναι και ζήτημα αυτοάμυνας για τον ίδιο. Τώρα που είναι ακόμα πολύ δυνατός και δεν έχει ουσιαστικά πολιτικά αντίπαλο πρέπει να επιδιώξει να κάνει αισθητή την παρουσία του και να σύρει τους συγκροτηματάρχες σε συμφωνία μαζί του και όχι όταν η κυβέρνησή του θα αντιμετωπίζει προβλήματα και οι συγκροτηματάρχες θα μπορούν να τον ξεφορτωθούν σχετικά εύκολα.
Αυτό, λοιπόν, επιχειρεί να κάνει με το νομοσχέδιο για τον βασικό μέτοχο, τις βασικές αρχές του οποίου ανακοίνωσαν μετά βαϊων και κλάδων οι Παυλόπουλος, Ρουσόπουλος και Παπαληγούρας (ο τελευταίος μάλλον σαν γλάστρα καθόταν στο πάνελ). Νομοσχέδιο δεν δόθηκε στη δημοσιότητα. Προφανώς κρατιέται για να γίνει το τελευταίο παζάρι. Αλλωστε, ο Καραμανλής το τελευταίο διάστημα έχει συναντηθεί με όλους σχεδόν τους συγκροτηματάρχες, είτε επίσημα στο Μαξίμου είτε σε μέρη που κρατήθηκαν μυστικά. Σ’ αυτές τις συναντήσεις γίνεται το παζάρι, ενώ ο Ρουσόπουλος, παιδί των ΜΜΕ, βάλλεται εδώ και καιρό από εκδότες της Δεξιάς, που θέλουν να γίνουν χαλίφηδες στη θέση των χαλίφηδων, ως άνθρωπος των «διαπλεκομένων».
Μπορεί ο Καραμανλής να τα βάλει με τους συγκροτηματάρχες; Αποκλείεται. Στον καθαρόαιμο δεξιό χώρο δεν υπάρχουν συγκροτήματα στα οποία να μπορεί να στηριχτεί. Θα επιδιώξει, λοιπόν, μια νέα συμφωνία μαζί τους, για λογαριασμό δικό του, αλλά και για λογαριασμό εκείνων που τόσα χρόνια ήταν οι ριγμένοι του παιχνιδιού. Το αν αυτή η συμφωνία θα γίνει ήρεμα και πολιτισμένα ή θα γίνει με συγκρούσεις και εντάσεις είναι κάτι που θα το δούμε στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. Γεγονός είναι πάντως πως από τη μεριά των «πράσινων» έχει ήδη τη στήριξη της «Ελευθεροτυπίας». Ο Τεγόπουλος δεν έχει εμφανείς επιχειρηματικές δραστηριότητες, ενώ είναι κοινό μυστικό οι άριστες σχέσεις που έχει με τον Βαρδινογιάννη, μολονότι στο Mega είναι συνέταιρος με τους Λαμπράκη και Μπόμπολα.
Η αλήθεια είναι ότι με το νέο νόμο θα φέρει κάποιες δυσκολίες στους συγκροτηματάρχες. Γι’ αυτό, άλλωστε, και διαμαρτύρονται και αυτοί και οι άνθρωποί τους (με πρώτο και καλύτερο τον Βενιζέλο), ακόμα και ο πρόεδρος του ΣΕΒ Οδ. Κυριακόπουλος ο οποίος, μολονότι καραμπινάτος δεξιός, λειτουργεί πρωτίστως ως συνδικαλιστικός εκπρόσωπος των καπιταλιστών που δεν θέλουν να χώνεται μέσα στα πόδια τους η κρατική εξουσία με κάθε είδους γραφειοκρατικά εμπόδια. Και αυτά τα εμπόδια, όμως, δεν είναι ανυπέρβλητα για τους συγκροτηματάρχες – καπιταλιστές. Οι νομικοί τους σύμ βουλοι ήδη έχουν πιάσει δουλειά και στο τετράμηνο που τους δίνει ως μεταβατικό διάστημα θα βρουν τις λύσεις. Ο Κόκκαλης ήδη δείχνει το δρόμο, «πουλώντας» τον Flash σε κάποιον που θεωρείται αχυράνθρωπός του. Λέτε να μην υπάρχει τρόπος να τοποθετήσουν και οι άλλοι αχυράνθρωπους στις επιχειρήσεις ΜΜΕ που ελέγχουν και να μη κινδυνεύουν αυτοί οι αχυράνθρωποι να τους τη φέρουν; Δεν υπάρχει πρόβλημα άλυτο σ’ αυτό το επίπεδο. Η ιστορία θα επαναληφθεί για μια ακόμη φορά.
