♦ Από τους 103 χώρους εργασίας που ανήκουν στα ΒΑΕ, πετάνε έξω τους 43 (ποσοστό 41,7%).
♦ Από τις 124 ομάδες και υποομάδες ειδικοτήτων που ανήκουν στα ΒΑΕ, πετάνε έξω τις 61 (ποσοστό 49,2%).
♦ Από τα 70 επαγγέλματα που ανήκουν στα ΒΑΕ πετάνε έξω τα 41 (ποσοστό 58,6%).
Αυτούς που παραμένουν στα ΒΑΕ τους χωρίζουν σε 4 κατηγορίες με κλίμακα βαρύτητας από 1 (η πιο ελαφρά) μέχρι 4 (η πιο βαριά). Ετσι:
♦ Από τους 60 χώρους που παραμένουν οι 47 παραμένουν εξ ολοκλήρου (όλες οι ειδικότητες) και οι 13 μερικώς (εξαιρούνται αρκετές ειδικότητες).
♦ Από τις 63 ομάδες και υποομάδες ειδικοτήτων που παραμένουν 11 κατατάσσονται στην κλίμακα 1, 20 στην κλίμακα 2, 29 στην κλίμακα 3 και μόλις 3 στην κλίμακα 4.
♦ Από τα 29 επαγγέλματα που παραμένουν 2 κατατάσσονται στην κλίμακα 1, 11 στην κλίμακα 2, 14 στην κλίμακα 3 και μόλις 2 στην κλίμακα 4.
Αν κάνουμε τη σούμα, θα βρούμε ότι από τις 194 ειδικότητες και επαγγέλματα που ανήκουν στα ΒΑΕ, μόνο 5 παραμένουν σε πλήρες καθεστώς ΒΑΕ!
Αυτό είναι το πόρισμα της περιβόητης (έτσι θα μείνει στην Ιστορία) επιτροπής Μπεχράκη. Πριν δούμε το σκεπτικό με βάση το οποίο πάρθηκαν οι αποφάσεις, έχει σημασία να δούμε μερικές από τις κατηγορίες εργατών που εξαιρούνται από τα ΒΑΕ:
♦ Εργάτες σε βιομηχανίες εκρηκτικών υλών και πυρίτιδας.
♦ Εργάτες παραγωγής φωταερίου και εμφιάλωσης υγραερίων.
♦ Εργάτες καπναποθηκών και καπνοβιομηχανίας.
♦ Εργάτες σε βιομηχανίες ελαστικών, πλαστικών υλών και πλαστικών ειδών.
♦ Εργάτες σε βιομηχανίες φαρμάκων, καλλυντικών, κτηνιατρικών φαρμάκων και αρωμάτων.
♦ Εργάτες σε βιομηχανίες κατασκευής πυρίμαχων και οξύμαχων υλικών.
♦ Εργάτες σπορελαιουργείων, πυρηνελαιουργείων, ελαιουργίας και σαπωνοποιίας.
♦ Εργάτες οινοπνευματοποιίας, ποτοποιίας, ζυθοποιίας.
♦ Ψήστες και λαντζέρηδες.
♦ Εργάτες σε βιομηχανίες παραγωγής μοριοσανίδων και ινοσανίδων.
Μιλάμε, δηλαδή, για μερικές από τις πιο επικίνδυνες, βαριές και ανθυγιεινές εργασίες. Είναι δυνατόν να μιλάμε για ΒΑΕ και να εξαιρείται όλη η κλίμακα της χημικής βιομηχανίας, το φωταέριο και το υγραέριο, τα εργοστάσια που παράγουν νοβοπάν (με τη σκόνη και τις αναθυμιάσεις από βερνίκια και χρώματα), η καπνοβιομηχανία;
Ας δούμε, όμως, και ορισμένα χαρακτηριστικά επαγγέλματα που βγαίνουν από την κατηγορία 4, γιατί και εκεί φαίνεται ποιο ήταν το κίνητρο της Επιτροπής.
♦ Σωληνουργοί πλοίων στην κατηγορία 2 (σωληνουργοί ήταν οι τελευταίοι νεκροί στο Πέραμα)!
♦ Εργάτες σε βιομηχανίες χρωμάτων, βερνικιών και μελανιών στην κατηγορία 2.
♦ Στην κατασκευή υγρών συσσωρευτών, κατηγορία 1.
♦ Αεροπορική βιομηχανία στην κατηγορία 1.
♦ Επεξεργασία θείου στην κατηγορία 1.
♦ Εταιρίες πετρελαιοειδών στην κατηγορία 3.
♦ Διυλιστήρια πετρελαίου στην κατηγορία 3.
♦ Τα Ναυπηγεία αρχικά τα είχαν στην κατηγορία 3 και μετά τα πήγαν στην κατηγορία 4 (έχουμε το χαρτί με τη διόρθωση). Το Πέραμα δεν κάνει την πιο βαριά και ανθυγιεινή εργασία!
♦ Τσιμεντοβιομηχανία, στην κατηγορία 3!
♦ Κατεργασία μαρμάρων στην κατηγορίασ 2!!
♦ Παρασκευή μαρμαροψηφίδων και μαρμαρόσκονης στην κατηγορία 1!!!
♦ Βυρσοδεψία στην κατηγορία 3 (όχι όλοι).
♦ Παραγωγή απορρυπαντικών στην κατηγορία 1!
♦ Γαλακτοβιομηχανία στην κατηγορία 2 και τυροκομεία στην κατηγορία 1.
♦ Εργαζόμενοι στα κρεοπωλεία της κεντρικής λαχαναγοράς στην κατηγορία 1.
♦ Οδηγοί λεωφορείων ΟΑΣΘ στην κατηγορία 2!!!
♦ Δασεργάτες και υλοτόμοι στην κατηγορία 1!!!
♦ Υδραυλικοί οικοδομών στην κατηγορία 3, ξυλουργοί οικοδομών στην κατηγορία 2, τζαμάδες στην κατηγορία 2.
Πώς κατέληξε η Επιτροπή στις απεντάξεις και στην κατηγοριοποίηση; Είχε μήπως στα χέρια της κάποια επιδημιολογικά δεδομένα σχετικά με την εξέλιξη της θνησιμότητας και της νοσηρότητας στους εργαζόμενους όλων αυτών των ειδικοτήτων και χώρων εργασίας; Η ίδια παραδέχεται πως δεν είχε απολύτως τίποτα, γιατί απλούστατα δεν υπάρχουν επιδημιολογικές μελέτες, όπως επισημαίνει και η ίδια και είχαν επισημάνει και οι προηγούμενες Επιτροπές.
Μήπως επισκέφτηκε τους χώρους εργασίας, για να δει πώς έχουν διαμορφωθεί οι συνθήκες και να έχουν τα μέλη της κάποια προσωπική εμπειρία; Δεν επισκέφτηκε ούτε ένα χώρο εργασίας. Τα μέλη της δεν βγήκαν ούτε μια φορά από τα γραφεία τους!
Τότε πώς αποφάσισαν; Με τη μέθοδο του δέντρου και τη μέθοδο του ψηλού-κοντού. Οχι, δεν κάνουμε πλάκα. Είναι τόση η οργή που δεν μας επιτρέπεται να κάνουμε πλάκα. Στη σελίδα 25 της Εκθεσης (η οποία χαρακτηρίζεται εμπιστευτική – γιατί άραγε, κρατικά μυστικά περιέχει;) αναφέρεται το εξής εξωφρενικό: ότι η κατανομή σε κατηγορίες γίνεται με βάση την κωδωνοειδή καμπύλη του Gauss για τα δάση. Κάποια δέντρα είναι ψηλά, κάποια χαμηλά και ανάμεσα στα άκρα υπάρχουν διαβαθμίσεις! Κι αυτό το πράγμα έχουν το θράσος να το ονομάζουν «με επιστημονικούς όρους»!
Επειδή αυτό δεν τους αρκεί, προσθέτουν ακόμη «έναν ισχυρό επιστημονικό λόγο» (έτσι ακριβώς το γράφουν): «Εάν, δηλαδή, κληθεί κάποιος να ξεχωρίσει από ένα πλήθος τους κοντούς από τους ψηλούς ανθρώπους, χωρίς όμως να διαθέτει ένα μέτρο για να μετρήσει το ύψος του καθενός, το μόνο που μπορεί να εφαρμόσει είναι η σχετική μεταξύ τους συγκριτική κατάταξη. Αυτό ακριβώς έκανε και η επιτροπή στην παρούσα κρίση: κατέταξε τις παραμένουσες στα ΒΑΕ ομάδες αρχίζοντας από την κλίμακα 1 (ελαφρότερη) μέχρι την κλίμακα 4 (βαρύτερη)»!!!!
Τι να πεις τώρα; Σηκώνεις τα χέρια ψηλά. Με την εμπειρία εύκολα χωρίζεις τους πανύψηλους, τους ψηλούς, τους μέτριους και τους κοντούς. Γιατί υπάρχει αυτό που ονομάζουμε κοινή πείρα. Με ποια εμπειρία, όμως, διαβαθμίζεις βαρύτητα και ανθυγιεινότητα επαγγελμάτων, όταν δεν έχεις καν επισκεφτεί ένα χώρο εργασίας και δεν ξέρεις σε τι συνθήκες εργάζονται αυτοί οι άνθρωποι και τι έχει αλλάξει από τότε που εντάχθηκαν στα ΒΑΕ μέχρι σήμερα. Μιλάμε, δηλαδή, για το βασίλειο της απόλυτης αυθαιρεσίας.
Και τότε πώς έπαιρναν αποφάσεις; Ιδού πως το περιγράφουν οι ίδιοι (σελίδα 28): «Κάθε περίπτωση εξετάστηκε μεμονωμένα και αναλυτικά. Μετά από εισήγηση, ακολουθούσε εκτενής συζήτηση και τέλος μυστική ψηφοφορία μεταξύ των μελών της επιτροπής. Σε περίπτωση θετικής απόφασης για ένταξη στα ΒΑΕ ακολουθούσε ανάλογη διαδικασία και δεύτερη μυστική ψηφοφορία για τον προσδιορισμό της κλίμακας βαρύτητας από 1 έως 4».
Οπως καταλαβαίνετε, καμιά εισήγηση δε γινόταν, γιατί απλούστατα δεν είχαν υλικό για εισήγηση. Δεν είχαν επιδημιολογικές μελέτες. Το ΕΛΙΝΥΑΕ (Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας) τους είχε απαντήσει ότι δε διαθέτει μελέτες που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αξιολόγηση σχετικά με το αν κάποιο επάγγελμα ή χώρος εργασίας μπορεί να χαρακτηριστεί ΒΑΕ. Την πρόταση της Ελληνικής Εταιρίας Ιατρικής της Εργασίας και Περιβάλλοντος, να συμμετάσχει και μέλος της στην Επιτροπή την είχε απορρίψει η κυβέρνηση. Χώρους εργασίας δεν είχαν επισκεφτεί. Εργάτες ή συνδικάτα δεν είχαν ακροαστεί. Αρα, κάποιος γραβατωμένος έλεγε ότι αυτό το επάγγελμα πρέπει να βγει οι άλλοι συμφωνούσαν ή διαφωνούσαν, μετά ψήφιζαν, συμψήφιζαν (για να μην έχουν και διαφωνίες) και έτσι πορεύονταν.
Οι αποφάσεις σ’ αυτή την Επιτροπή παίρνονταν με πολιτικά και όχι επιστημονικά κριτήρια. Οσο κι αν καμώνονται τους επιστήμονες, είναι τέτοιο και τόσο το πάθος τους που δεν κατάφεραν να κρυφτούν. Στο γενικό μέρος του πορίσματός τους ξεκι- νούν με μια ξεκάθαρα πολιτική τοποθέτηση, η οποία δεν ταιριάζει σε επιστημονική επιτροπή. Σ’ αυτή την τοποθέτηση αναμασούν όλα τα επιχειρήματα που χρόνια τώρα επικαλούνται οι πολιτικές ηγεσίες για να ζητήσουν την κατάργηση των ΒΑΕ. Σε 4 ολόκληρες σελίδες υποστηρίζουν ότι τα ΒΑΕ δεν θεσπίστηκαν με επιστημονικά-ασφαλιστικά κριτήρια, αλλά ότι ήταν αποτέλεσμα συνδικαλιστικών τερτιπιών και τελικά απέκτησαν «ανασταλτικό χαρακτήρα στη γενίκευση των σύγχρονων όρων Υγιεινής και Ασφάλισης στην Εργασία». Λες και μόλις καταργηθούν τα ΒΑΕ, οι εργοδότες θα τρέξουν να ρίξουν λεφτά για να βελτιώσουν τις συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας στα κάτεργά τους.
Δε διστάζουν να τα βάλουν με τις πολιτικές ηγεσίες τις οποίες κατηγορούν για «ατολμία» και «αδυναμία παρέμβασης» σε ένα θέμα που «έ-πρεπε να είχε τεθεί επί τάπητος και προ [πολλού να είχε αντιμετωπιστεί ως πηγή κοινωνικής αδικίας»! Αρκεί και μόνο αυτή η φράση για να αποκαλύψει την προκατάληψη και το αντεργατικό τους μένος. Χαρακτηρίζουν τα ΒΑΕ, που εδώ και δεκαετίες θεωρούνται ως ελάχιστη ασφαλιστική δικλίδα για εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους, ως πηγή κοινωνικής αδικίας. Ως προς αυτό, θα περιοριστούμε να θυμίσουμε τι έγραφε προ καιρού σε ανακοίνωσή της η Ελληνική Εταιρία Ιατρικής Εργασίας και Περιβάλλοντος, δηλαδή το «καθ’ ύλην αρμόδιο» γι’ αυτά τα ζητήματα επιστημονικό όργανο: «Ο θεσμός των ΒΑΕ αποτελεί για τη χώρα μας την βασική, ελάχιστη ασφαλιστική συμβολή στον περιορισμό των συνεπειών του επαγγελματικού κινδύνου και της πρώιμης φθοράς της υγείας των εργαζομένων… Στην πραγματικότητα αυτό που συμβαίνει είναι η επιδείνωση των συνθηκών εργασίας και των όρων προστασίας της Υ&Α του συνόλου των εργαζομένων… Σε αυτές τις συνθήκες η προσπάθεια οποιουδήποτε αποχαρακτηρισμού των ΒΑΕ κρίνεται τουλάχιστον αυθαίρετη, ατεκμηρίωτη και κατά τούτο αντιεπιστημονική».
Η Επιτροπή Μπεχράκη τα βάζει εμμέσως και με τις προηγούμενες επιτροπές που δεν τόλμησαν να κάνουν ό,τι αυτή. Αποφάσισαν, γράφουν, να μην υπεκφύγουν, γιατί «όχι μόνο η κυβέρνηση της χώρας αλλά και η κοινωνία ολόκληρη αναμένει μία οργανωμένη επιστημονική πρόταση σε ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα». Τρεις παραγράφους πιο κάτω λένε ότι «επιστημονικά, το στοιχείο που θα ενίσχυε την ισχύ του παρόντος πορίσματος θα ήταν η ύπαρξη επιδημιολογικών δεδομένων σχετικά με τις επιπτώσεις των συνθηκών εργασίας στην υγεία των εργαζομένων στα ΒΑΕ», όμως τέτοια στοιχεία δεν υπάρχουν. Τόσο επιστημονικό είναι το πόρισμά τους!
Δεν πρέπει να μείνει ασχολίαστος ένας κραυγαλέος παραλογισμός του πορίσματος, που αποκαλύπτει την πολιτική σκοπιμότητα των συντακτών του. Επειδή δεν υπάρχουν επιδημιολογικά δεδομένα –λένε– «η τυχόν πρόταση για εξαίρεση έστω και ενός εργαζόμενου που ήδη υπάγεται στα ΒΑΕ σήμερα θα κινδύνευε να είναι με επιστημονικούς όρους άστοχη». Γι’ αυτό και «κάθε κρίση για εξαίρεση ή ένταξη ενός χώρου ή μιας ειδικότητας εργαζομένων στα ΒΑΕ, θα αφορά μόνο τους εφεξής νεοασφαλιζόμενους στο χώρο εργασίας και δε θα θίγει τους ήδη εργαζόμενους». Προσέξτε τον παραλογισμό: δε μπορούμε να βγάλουμε ούτε έναν σημερινό εργαζόμενο από οποιοδήποτε επάγγελμα που ανήκει στα ΒΑΕ, διότι δεν έχουμε επιστημονικά δεδομένα (επιδημιολογικές μελέτες) για να το στηρίξουμε. Μπορούμε όμως να βγάλουμε τους νέους εργαζόμενους κι ας μην έχουμε επιδημιολογικά δεδομένα! Το λένε καθαρά: «Είναι όμως εξίσου άστοχη και η χωρίς επιδημιολογικά στοιχεία άκριτη συνέχιση της προνομιακής μεταχείρισης νεοεισερχομένων στο χώρο εργασίας, που εντάσσονται σε ΒΑΕ, τα οποία πολλές φορές προφανέστατα δεν είναι ΒΑΕ»! Δηλαδή, στον ίδιο χώρο, στο ίδιο επάγγελμα, στις ίδιες συνθήκες, ο παλιός θα ανήκει στα ΒΑΕ, αλλά ο νέος όχι! Κι αυτό το προτείνουν αυτοί που ενδιαφέρονται να άρουν την κοινωνική αδικία! Πώς ξέρουν ότι πλέον δεν είναι ΒΑΕ, αφού δεν έχουν στοιχεία; Από που προκύπτει το «προφανέστατα»; Κι αφού «προφανέστατα δεν είναι ΒΑΕ», γιατί δεν βγάζουν και τους παλιούς;
Είναι φανερό ότι αποσκοπούν (ενεργώντας καθαρά πολιτικά, όπως προβλέπει ο νόμος Ρέππα) στο πάγωμα αντιδράσεων από τη μεριά των εργατών, με τη λογική «δε μας θίγουν». Για να περάσει τώρα ο αποχαρακτηρισμός και η κατηγοριοποίηση και να έρθει σε επόμενη φάση και η σειρά των παλιών (εκτός εκείνων που βρίσκονται στις παραμονές της σύνταξης). Αλίμονο, όμως, στους εργάτες αν «φάνε τη φόλα». Θα πουλήσουν τα παιδιά τους, θα πουλήσουν την ίδια τους την τάξη και μετά, ηθικά απαξιωμένοι και ταξικά απογυμνωμένοι, θα γίνουν εύκολα θύματα για την επόμενη κυβέρνηση.
Τέλος, «βγάζει μάτι» η άρνηση της Επιτροπής Μπεχράκη να εντάξει ένα έστω από τα δεκάδες επαγγέλματα που έχουν υποβάλει αίτηση για ένταξη στα ΒΑΕ. Τα επιχειρήματα που επικαλούνται είναι νομικίστικα και εντελώς στον αέρα. Αρκεί να τους ρωτήσει κάποιος: πώς βρήκατε κριτήρια και αποφανθήκατε ότι η πλειοψηφία των επαγγελμάτων δεν ανήκει στα ΒΑΕ και δε βρήκατε κριτήρια για μια έστω από τις αιτήσεις που τέθηκαν υπόψη σας; Η άρνησή τους αυτή είναι καθαρά θέμα τακτικής. Δεν ήθελαν να πυροδοτήσουν συζητήσεις, γιατί στη σκέψη τους τα ΒΑΕ είναι τελειωμένα.
Υπάρχουν μερικές λεπτομέρειες, ασήμαντες από πρώτη άποψη, ιδιαιτέρως αποκαλυπτικές όμως. Υπάρχει ένα μέλος στην επιτροπή Μπεχράκη που ήταν μέλος και στην προηγούμενη Επιτροπή (την είχε διορίσει ο Ρέππας). Πρόκειται για τον Παύλο Κυριακόγγονα, μηχανολόγο μηχανικό, υποδειχθέντα από τον ΣΕΒ.
Στην πρώτη Επιτροπή ο κ. Κυριοακόγγονας συμφώνησε ότι δε μπορούν να καταλήξουν σε πόρισμα για τα επαγγέλματα που πρέπει να ανήκουν στα ΒΑΕ, διότι στερούνται εμπεριστατωμένης επιστημονικής επιχειρηματολογίας, η οποία είναι απαραίτητη, διότι «η μεταρρύθμιση του συστήματος των ΒΑΕ συνιστά ένα κατ’ εξοχήν “πολιτικοποιημένο” ζήτημα».
Στην Επιτροπή Μπεχράκη ο κ. Κυριακόγγονας, χωρίς να έχει μεσολαβήσει απολύτως τίποτα σε επίπεδο επιστημονικής τεκμηρίωσης, έβαλε την υπογραφή του κάτω από το κατάπτυστο πόρισμα που ουσιαστικά καταργεί τα ΒΑΕ. Προσφέροντάς μας έτσι μια ακόμη απόδειξη για το διατεταγμένο ρόλο αυτής της Επιτροπής και την απουσία ακόμα και επίφασης επιστημονισμού.
