«ΜΗΧΑΝΗ ΑΜΛΕΤ: Ο ερμηνευτής του Αμλετ χωρίς πρόσωπο, στην πλάτη ένα τείχος, πρόσωπό του ο τοίχος μιας φυλακής, εικόνες που καμιά παράσταση δεν ήταν ικανή να αποδώσει, σημαδούρες στο έλος που άρχισε τότε κιόλας να κλείνει πάνω απ’ τον προσωρινό τάφο της ουτοπίας. Ισως και πάλι αυτή να προβάλλει λαμπρή μόλις η χίμαιρα της ελεύθερης οικονομίας, που αναπληρώνει το φάντασμα του Κομμουνισμού, δείξει στους νέους πελάτες τον ψυχρό ώμο της, στους ελευθερωμένους το πρόσωπο της ελευθερίας της από σίδερο».
Ενα χρόνο μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, ο ανατολικογερμανός Χάινερ Μίλερ, ένας διανοού-μενος βουτηγμένος στον πεσιμισμό και βαθύτατα κριτικός προς το καθεστώς της χώρας του, ανοίγει μια ρωγμή στην απελπισία που χρόνια τον περιβάλλει. Η τυπική αποκατάσταση της ενότητας της καπιταλιστικής Ευρώπης, που συνοδεύεται από υπερφίαλους πανηγυρισμούς για το τέλος της Ιστορίας και τη νίκη της ελεύθερης αγοράς κάνει την ελπίδα να ξανανθίσει στη σκέψη του γηραιού διανοούμενου.
Θυμηθήκαμε τον Μίλερ καθώς βλέπαμε τις προάλλες τις τηλεοπτικές εικόνες των πρωταγωνιστών εκείνης της ιστορίας. Ο πατέρας Μπους με μπαστούνι, ο Κολ σε αναπηρική πολυθρόνα και ο διαφημιστής της «Πίτσας Hut»χωρίς υποστήριξη μαζεύτηκαν στο Βερολίνο, 20 χρόνια μετά, για να γιορτάσουν τη νίκη τους. Ηταν τα τιμώμενα πρόσωπα στις φιέστες που στήνονται ανά την Ευρώπη, με γενικό τίτλο «Γκρεμίζοντας τείχη – χτίζοντας γέφυρες».
Οι εργαζόμενοι της Ευρώπης και ιδιαίτερα οι εργαζόμενοι των χωρών που πέρασαν στην «ελευθερία» και την «ελεύθερη αγορά» ξέρουν πολύ καλά πως στα 20 χρόνια που πέρασαν από την πτώση του τείχους και την κατάρρευση των καθεστώτων του παλινορθωμένου καπιταλισμού, όχι μόνο δεν βελτιώθηκε η ζωή τους, αλλά έγινε χειρότερη. Η ανεργία θερίζει. Εκατομμύρια έγιναν μετανάστες. Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας αποσαθρώθηκαν εντελώς. Οσο για την ειρήνη που θα βασίλευε στον κόσμο, ας μετρήσει κανείς τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους που ξέσπασαν από τότε.
Οι εργαζόμενοι για μια φορά ακόμη έβαλαν μπροστά τα στήθη τους για να συντελεστεί μια δυναστική μεταβολή.
Αηδιασμένοι και απηυδισμένοι από τα διεφθαρμένα καθεστώτα που μοστράρονταν σαν σοσιαλιστικά, πίστεψαν πως το μέλλον τους βρίσκεται στον καπιταλισμό. Και διαψεύστηκαν για μια ακόμη φορά. Οι μόνοι κερδισμένοι ήταν οι παλιοί δυνάστες, οι περισσότεροι από τους οποίους έβγαλαν τα κόκκινα περιβραχιόνια και φόρεσαν τα κοστούμια των κοινοβουλευτικών και των επιχειρηματιών.
Εκτοτε, οι εργαζόμενοι της Ανατολικής Ευρώπης δεν έχουν σηκώσει κεφάλι. Σκόρπιες κινητοποιήσεις, χωρίς συνοχή, χωρίς συνέχεια, χωρίς προοπτική. Σε κάποιες χώρες κάνουν θραύση ο εθνικισμός και ο φασισμός. Είναι το τίμημα που πληρώνει η εργατική τάξη για την ανωριμότητα και την πολιτική της αφέλεια. Για τη στοίχισή της πίσω από τις σημαίες του διεθνούς καπιταλισμού και την αδυναμία της να διατυπώσει μια δική της, ανεξάρτητη, ταξική στρατηγική, σε σύγκρουση με όλες τις δυναστείες, παλιές και νέες.
Αυτό είναι το μεγάλο μήνυμα του 1989. Οι αστοί κάνουν τις φιέστες τους, αλλά οι προλετάριοι δεν έχουν καμιά δουλειά σ’ αυτές. Δικό τους καθήκον είναι να προετοιμαστούν για καινούργιες εφόδους στους ουρα- νούς. Ν’ αρχίσουν να στοιχίζονται ξανά πίσω από τις δικές τους σημαίες, αποτινάζοντας κάθε είδους πολιτική και ιδεολογική σκουριά.
Π.Γ.
