Χιλιάδες Λιβανέζοι αποχαιρέτισαν χτες τον Ζιάντ Ραχμπάνι, έναν σημαντικό καλλιτέχνη και διανοούμενο, που «έφυγε» στα 69 του χρόνια. Ενα τεράστιο πλήθος, κρατώντας πορτραίτα του (στη σύνθεση εμφανιζόταν και ο Ζορζ Ιμπραήμ Αμπνταλλά) και τραγουδώντας τραγούδια του, συνόδεψε το αυτοκίνητο που μετέφερε τη σορό του.
Είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που παιδιά τα οποία μεγάλωσαν στη σκιά διάσημων γονέων κατάφεραν να ξεφύγουν από αυτή και να χαράξουν τη δική τους πορεία. Ο Ζιάντ Ραχμπάνι ήταν μια τέτοια περίπτωση. Γιος της Νουχάντ Χαντάντ, γνωστής ως Φεϊρούζ (δε χρειάζεται συστάσεις) και του συνθέτη Ασι Ραχμπάνι, ο Ζιάντ έκανε μουσικές σπουδές στον Λίβανο και το εξωτερικό.
Τον τράβηξε η τζαζ και από νεαρή ηλικία δημιούργησε το δικό του ιδίωμα, με συνθέσεις για μεγάλες ορχήστρες ή μικρά σχήματα (κουϊντέτα συνήθως), φανερά επηρεασμένες από την παράδοση του Τσαρλς Μίνγκους και της Liberation Music Orchestra των Τσάρλι Χέιντεν και Κάρλα Μπλέι, οι οποίοι έφεραν και ένα «καθαρό» πολιτικό «λόγο» στη τζαζ σκηνή τη δεκαετία του 1970.
Την ίδια εποχή εμφανίζεται και ο Ζιάντ Ραχμπάνι, ως έφηβος ακόμα, στα τζαζ κλαμπ της Βηρυτού και στη δισκογραφία (αν δεν κάνουμε λάθος, ο πρώτος μεγάλος δίσκος του ηχογραφήθηκε στην Αθήνα, με τη συμμετοχή και ελλήνων μουσικών της τζαζ σκηνής). Η ασθένεια και σύντομα ο θάνατος του πατέρα του, οδηγούν στην επιστράτευση του Ζιάντ να γράφει αυτός τη μουσική για τα τραγούδια της Φεϊρούζ. Τα καταφέρνει περίφημα, μολονότι στην αρχή κάποιοι «ξίνισαν» με τους νεοτερισμούς που εισήγαγε στο ρεπερτόριο της Φεϊρούζ. Η ίδια η Φεϊρούζ, όμως, υποστήριξε τη μουσική του Ζιάντ, ο οποίος έγινε ο συνθέτης των τραγουδιών της στο εξής.
Ετσι, ο Ζιάντ Ραχμπάνι μοιράζεται στα δύο: από τη μια είναι ένας συνθέτης και πιανίστας που γράφει και παίζει τις jazz fusion συνθέσεις του και από την άλλη είναι ο συνθέτης και ενορχηστρωτής της μεγαλύτερης φωνής που υπάρχει στον αραβικό κόσμο και μιας από τις πλέον αναγνωρισμένες τραγουδίστριες διεθνώς.
Εκτός από τη μουσική, ο Ζιάντ γράφει θεατρικά έργα, μουσική για τον κινηματογράφο, είναι αρθρογράφος εφημερίδων και ραδιοφωνικός παραγωγός με τεράστια απήχηση. Εμφανίζεται ακόμα και ως ηθοποιός σε μερικές ταινίες.
Πέραν των καλλιτεχνικών του ιδιοτήτων, ο Ζιάντ Ραχμπάνι δήλωνε κομμουνιστής, άθεος και υποστηρικτής της Αντίστασης στον Λίβανο, μολονότι δεν συμμεριζόταν τις ιδεολογικές απόψεις της Χεζμπολά. Οπως έλεγε, η Αντίσταση και το σχέδιό της ήταν η μοναδική απάντηση «στη σιωνιστική κατοχή και το καθεστώς του σιωνιστικού απαρτχάιντ».
Μια από τις τελευταίες συνεντεύξεις του, προτού αποσυρθεί από τη δημόσια σφαίρα λόγω της ασθένειας που τον βασάνιζε, την έδωσε στο Αl-Mayadeen, τηλεοπτικό δίκτυο συνδεδεμένο με τη Χεζμπολά. Στη συνέντευξη δήλωσε ότι αφυπνίστηκε πολιτικά από τη σφαγή στο στρατόπεδο παλαιστίνιων προσφύγων Ταλ Αλ-Ζάταρ, το 1976. Ηταν μπροστά, όταν στο οικογενειακό του σπίτι συναντήθηκαν κρυφά ο αρχηγός των συριακών μυστικών υπηρεσιών και ηγέτες των χριστιανών Φαλαγγιτών. Ηχογράφησε κρυφά αυτές τις συνομιλίες και τις παρέδωσε στο Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης.
Ο Ζιάντ φρίκαρε από τα εγκλήματα των Φαλαγγιτών και σηκώθηκε και έφυγε από τη χριστιανική γειτονιά όπου μεγάλωσε, μετακομίζοντας στη Δυτική Βηρυτό. Αρχισε να συνεργάζεται με το ΛΜΑΠ και το Σοσιαλιστικό Αραβικό Κόμμα Δράσης-Λίβανος. Αργότερα έγινε μέλος του ΚΚ Λιβάνου. Συνέθεσε πολλά τραγούδια για το ΛΜΑΠ, τα οποία δεν υπέγραφε. Ηταν η καλλιτεχνική προσφορά του σε ένα επαναστατικό κίνημα.
Οταν στη συνέντευξή του στο Αl-Mayadeen δήλωσε ότι και η Φεϊρούζ μοιράζεται τις απόψεις του υπέρ της Αντίστασης, προκλήθηκε πολιτικός σεισμός στους κόλπους της χριστιανικής σέκτας. Πώς να τα βάλουν, όμως, με τη Φεϊρούζ; Από την άλλη, ο Ζιάντ Ραχμπάνι ήταν διαπρύσιος πολέμιος του σεκταριστικού διαχωρισμού που ταλανίζει τον Λίβανο.
Η Φεϊρούζ, στα 91 της χρόνια, εμφανίστηκε στην κηδεία του γιου της, που αν και άθεος τάφηκε με χριστιανική τελετή, προφανώς με δική της επιθυμία. Ηταν μια αξιοπρεπής παρουσία, που αντιμετωπίστηκε με σεβασμό, καθώς «ο κέδρος του Λιβάνου» είχε χρόνια να εμφανιστεί δημόσια. Η γυναίκα που τη συνοδεύει είναι η κόρη της Ρίμα, μικρότερη αδερφή του Ζιάντ.
Αυτό το μικρό αφιέρωμα δε θα ήταν πλήρες χωρίς κάποιες αναφορές στο μουσικό έργο του Ζιάντ Ραχμπάνι. Επιλέξαμε δύο εμφανίσεις του.
Συναυλία με Big Band στο Αμπού Ντάμπι:
Στο αγαπημένο του Junkyard της Βηρυτού με ένα σεπτέτο νέων μουσικών, αυτοσχεδιάζει πάνω στο θρυλικό Mais El Reem.
