Επέτειος της Οκτωβριανής Επανάστασης. Σε μια ανθρωπότητα που έχει κάνει ήδη τα πρώτα βήματά της στον 21ο αιώνα και ταυτόχρονα παραμένει ακόμη στο προθάλαμο της ιστορίας. Σε μια δύσκολη κοινωνική πραγματικότητα με πολλά, πάρα πολλά προβλήματα. Σε μια εποχή που οι «πάνω» μπορούν και αποσπούν όλο και περισσότερο πλούτο, εξουσία και αλαζονεία και οι «κάτω» δείχνουν να μη μπορούν να αντιδράσουν. Αλλά εδώ δεν γράφουμε ελεγείες για κάτι το ηρωϊκό που πέρασε ανεπιστρεπτί. Σαν την επανάσταση του ‘21 ή τη μάχη του Μαραθώνα. Δεν μπορούμε να γράψουμε, γιατί πρώτα και κύρια οι στόχοι του Οκτώβρη δεν πραγματοποιήθηκαν. Δεν μπορούμε όμως κυρίως να γράψουμε, γιατί πολύ απλά δεν είμαστε ιστορικοί. Εκείνο που πρωτίστως μας ενδιαφέρει είναι το παρόν και το μέλλον του κινήματος. Κάτω από αυτή την οπτική συγκεντρώνουμε την προσοχή μας στην κορυφαία στιγμή των επαναστατημένων προλεταριακών μαζών.
Οχι γιατί έλειψαν οι εξεγέρσεις, οι επαναστάσεις από τις καταπιεσμένες ανθρώπινες στρατιές. Κάθε άλλο. Οι επαναστάσεις αποτέλεσαν τον μοχλό που έσπρωχνε την κοινωνία προς τα μπροστά. Εστω και αν είμαστε ακόμα στον προθάλαμο της. Από την εξέγερση των δούλων του Σπάρτακου ως εδώ, οι κολασμένοι προτάσσουν συνεχώς τα στήθη τους και την δύναμη τους για μια καλύτερη ζωή. Η διαφορά, η μεγάλη διαφορά, της Κομμούνας του Παρισιού, της Οκτωβριανής Επανάστασης, της γερμανικής προλεταριακής επανάστασης και άλλων «μικρότερων» εξεγέρσεων, είναι ότι οι καταπιεσμένες προλεταριακές -και όχι μόνο- μάζες πάλευαν για τον εαυτό τους. Για τα δικά τους συμφέροντα, για την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, για το βασίλειο της ελευθερίας, για τον κομμουνισμό. Πάλευαν κάτω από τη δική τους, την κατακόκκινη σημαία και όχι κάτω από τις σημαίες των εκμεταλλευτών τους, όπως έγινε όταν οι κολασμένοι βοηθούσαν τις αστικές τάξεις να επικρατήσουν στο σκληρό τους αγώνα με τη φεουδαρχία. Τότε οι καταπιεσμένοι έσπρωχναν την ιστορία να κάνει ένα βήμα μπρος, τώρα διεκδικούν το άλμα στους ουρανούς.
Η Οκτωβριανή Επανάσταση ολοκλήρωσε το έργο που είχε αρχίσει η Κομμούνα του Παρισιού. Η Κομμούνα αποπειράθηκε να νικήσει, δεν τα κατάφερε, αλλά άφησε τεράστιες παρακαταθήκες για την επόμενη προλεταριακή εξέγερση. Αλλωστε, ο Μαρξ, αφού υποκλίθηκε ευλαβικά μπροστά στον ηρωισμό των εξεγερμένων κομμουνάρων, φώτισε με εξαιρετικά γλαφυρό τρόπο τα λάθη τους, τις αναστολές και τις αυταπάτες τους, δίνοντας έτσι σαφείς κατευθύνσεις στους επόμενους εξεγερμένους προλετάριους να νικήσουν. Αυτές τις κατευθύνσεις ακολούθησαν οι Μπολσεβίκοι, με αποτέλεσμα να οδηγήσουν το ρωσικό προλεταριάτο στη νίκη. Την πρώτη επικράτηση των «κάτω», των «κατώτερων», των κολασμένων, των αμόρφωτων, των πληβείων. Εδώ βρίσκεται όχι απλά η ιστορική σημασία της Οκτωβριανής Επανάστασης -άλλωστε δεν θέλουμε να την προσεγγίσουμε ως ιστορικοί- αλλά η τεράστια πολιτική της σημασία, για το κίνημα των καταπιεσμένων. Των κολασμένων της εποχής του καπιταλισμού, της εποχής του ιμπεριαλισμού, που εδράζεται στις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής και όχι στις ρωμαϊκές διαθέσεις των εκμεταλλευτών.
Βρισκόμαστε, βέβαια, στον 21ο αιώνα. Πολλά πράγματα έχουν αλλάξει από τη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα. Πάρα πολλά πράγματα. Μέσα σ’ αυτά οπωσδήποτε θα πρέπει να συνυπολογίσουμε την αντίστροφη πορεία, την πορεία προς την επικράτηση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής στη Σοβιετική Ρωσία και τις άλλες σοβιετικές δημοκρατίες. Θα κάναμε, όμως, τεράστιο λάθος αν χάναμε από την οπτική μας, αν πετάγαμε από το οπλοστάσιό μας, αν αφαιρούσαμε από τη δυναμική μας, την επαναστατική πολιτική των Μπολσεβίκων όχι μόνο τις ημέρες της εξέγερσης, τις ημέρες της κυβέρνησης Κερένσκι και των μενσεβίκων, τότε που επέδειξαν μεγάλη επαναστατική διορατικότητα και αποφασιστικότητα, αλλά κυρίως στην 20χρονη πάλη τους, στην 20χρονη προσπάθειά τους να οδηγήσουν το νεαρό ακόμα ρωσικό προλεταριάτο στη νίκη.
Για δύο λόγους: Πρώτο, γιατί η εξέλιξη των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, η σημερινή φάση του ιμπεριαλισμού και του καπιταλισμού, η όλη θωράκιση και το όλο σάπισμα του συστήματος, του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος, υποδεικνύει ότι μόνο με επαναστατικές μέθοδες μπορεί να «αντικατασταθεί». Δεύτερο, γιατί η Οκτωβριανή Επανάσταση απέδειξε περίτρανα ότι μπορεί να βάλει κάτω και να νικήσει το αστικό κράτος.
Καμιά μεταρρυθμιστική πολιτική δεν μπόρεσε να πετύχει τους στόχους της, να αποδυναμώσει το σύστημα από τα μέσα με ειρηνικές διαδικασίες, να μετεξελίξει τον καπιταλισμό σε σοσιαλισμό. Οσες μεταρρυθμιστικές, εκσυγχρονιστικές, ανανεωτικές κορόνες και να χρησιμοποίησε. Οχι μόνο αυτό. Οσο πιο σκληρό, όσο πιο βάρβαρο, όσο πιο στρατοκρατούμενο, όσο πιο διεφθαρμένο γινόταν το καπιταλιστικό σύστημα, τόσο πιο «ηχηρά» γίνονταν τα κηρύγματα της αλλαγής μέσω των κοινοβουλευτικών διαδικασιών και της εξέλιξης των θεσμών. Οι «ονειροπόλοι» ονειρεύονταν ότι ο σοσιαλισμός θα επικρατήσει με την πειθώ. Οι «ονειροπόλοι» του 21ου αιώνα μέσα σ’ αυτή την απίθανη βαρβαρότητα δεν είναι πλέον αφελείς, όταν πιστεύουν ότι οι χλιδάτοι θα παραχωρήσουν τα προνόμιά τους. Είναι πρόστυχοι, δουλοπρεπείς, σφουγγοκωλάριοι των εκμεταλλευτών.
Η μεγάλη δύναμη των Μπολσεβίκων ξεκινούσε από την επίγνωση της αναγκαιότητας της βίαιης συντριβής των εκμεταλλευτών. Από την προθυμία τους, από την αποφασιστικότητά τους, από την ικανότητά τους για την πραγμάτωσή της. Αυτή η επίγνωσή τους, η σταθερή πεποίθησή τους, τους οδηγούσε να κάνουν επαναστατική δουλειά, όταν δεν ήταν επαναστατικές συνθήκες. Οταν η χαμηλή δραστηριοποίηση των μαζών, οι κοινοβουλευτικές τους αυταπάτες, έδιναν μεγαλύτερη δύναμη εκπροσώπησης στους Μενσεβίκους ή σε άλλες συμβιβαστικές δυνάμεις.
Στην προσπάθειά τους αυτή χρησιμοποίησαν πλήθος τακτικών και μεθόδων. Ομως όλες οι τακτικές, όλες οι κινήσεις, όλες οι ζυμώσεις, όλες οι πρακτικές συγκρούσεις με το καθεστώς -από τις απεργιακές συγκρούσεις, ως την ατομική τρομοκρατία- αποσκοπούσαν σταθερά και μόνιμα στο να δείχνουν στους καταπιεσμένους, ότι ο μόνος δρόμος για να σπάσουν τις αλυσίδες τους είναι -ήταν και είναι- η εξέγερση, η επαναστατική συντριβή του καθεστώτος και των μηχανισμών.
Αυτή είναι κατά τη γνώμη του γράφοντος η μεγάλη παρακαταθήκη του μπολσεβικισμού της Οκτωβριανής Επανάστασης. Μαζί με μια μόνιμη, θαρραλέα, εξέταση όλων των προβλημάτων που οδήγησαν στο πισωγύρισμα του κινήματος. Εξέταση μέσα στη φωτιά της καθημερινής επαναστατικής δράσης που όλο και πρέπει να φουντώνει, όλο και πρέπει να αφουγκράζεται τις σύγχρονες συνθήκες, όλο και πρέπει να κρατάει ως κόρη οφθαλμού το κυριότερο πολιτικό συμπέρασμα του 20ού αιώνα. Οτι μόνο η επανάσταση μπορεί να κόψει το γόρδιο δεσμό της εκμετάλλευσης. Οι μεταρρυθμίσεις και οι ψηφοφορίες ούτε να τον ακουμπήσουν δεν μπορούν.
Παντελής Νικολαϊδης
