Επικαιροποιημένα ώστε ν' ανταποκρίνονται στη σημερινή πολιτική κατάσταση, τα συνθήματα για τα ελικόπτερα που θα πάρουν «τον Αλέξη» έδιναν και έπαιρναν σ' ένα τμήμα της πορείας κατά τη μέρα της πανεργατικής απεργίας της 4ης του Φλεβάρη. Και δεν ακούγονταν μόνο από κόσμο που ακολουθεί τη ΛΑΕ!
Είχαμε μια επανεμφάνιση τμήματος των «αγανακτισμένων» που πλέον, εκτός από αγανακτισμένοι, αισθάνονται και προδομένοι από αυτόν στον οποίο εναπέθεσαν τις ελπίδες τους («τον Αλέξη»). Αυτού του είδους η πολιτική συμπεριφορά, που απλοποιεί την πολιτική αντιπαράθεση υποβιβάζοντάς την στο επίπεδο της ηθικολογίας, έρχεται να λειτουργήσει το ίδιο αποπροσανατολιστικά και εκτονωτικά, όπως λειτούργησε και μεταξύ 2011 και καλοκαιριού του 2015. Πρόκειται για πολιτική συμπεριφορά που αρχίζει και τελειώνει στο έδαφος του αστικού κοινοβουλευτισμού, όσο κι αν οι εκφραστές της λένε πολλά ηχηρά περί «κινημάτων», «άμεσης δημοκρατίας», «εργατικού ελέγχου» κτλ κτλ.
Ποια είναι σήμερα η πολιτική κατάσταση; Μιλώντας συνοπτικά και συμβολικά, θα λέγαμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ βιώνει την εξαέρωση και του δεύτερου αφηγήματός του. Με το πρώτο αφήγημα πήρε την εξουσία το Γενάρη του 2015, υποσχόμενος… «τα πάντα όλα» και κυρίως την κατάργηση των Μνημονίων. Αυτό το αφήγημα εξατμίστηκε τον Ιούλη-Αύγουστο του 2015 με την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου. Στη συνέχεια, ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές-εξπρές του περασμένου Σεπτέμβρη, κατασκευάζοντας ένα καινούργιο αφήγημα: «Η συμφωνία δεν ήταν επιλογή μας, αλλά μας επιβλήθηκε. Ομως, χάρη στη δύναμη που μας έδωσε ο ελληνικός λαός με το δημοψήφισμα, καταφέραμε μια σειρά σημαντικά ζητήματα να παραμείνουν ανοιχτά σε διαπραγμάτευση. Ποιος είναι ο καταλληλότερος να τα διαπραγματευθεί, αν όχι ο ΣΥΡΙΖΑ; Οι άλλοι είχαν συνηθίσει να λένε σε όλα ναι, ενώ εμείς έχουμε συνηθίσει να διαπραγματευόμαστε σκληρά και μέχρι το τέλος».
Αυτό το αφήγημα άρχισε να εξαερώνεται με τη συμφωνία επί των δύο πρώτων πακέτων προαπαιτούμενων (η ρύθμιση για τα «κόκκινα» δάνεια ήταν το πρώτο χαρακτηριστικό αποτέλεσμα της μεταμνημονιακής «σκληρής διαπραγμάτευσης») και εξαερώθηκε εντελώς με το Ασφαλιστικό (και μάλιστα με το σχέδιο Κατρούγκαλου, που κρύβει μερικές εξαιρετικά σκληρές πλευρές του Ασφαλιστικού).
Στην πρώτη φάση, ο ΣΥΡΙΖΑ είχε συμμάχους αυτούς που σήμερα φωνάζουν στον Τσίπρα για… αποδράσεις με ελικόπτερο. Οχι μόνο όσους ήταν ενταγμένοι στον ΣΥΡΙΖΑ, κατέχοντας υψηλά κυβερνητικά πόστα, αλλά και πολλούς εκτός ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίοι σύρθηκαν πίσω από το φανερά κάλπικο δημοψήφισμα του περασμένου Ιούλη, χειροκροτώντας μανιωδώς τον Τσίπρα στην τελευταία προεκλογική συγκέντρωση των οπαδών του Οχι και σέρνοντας εκστασιασμένοι το χορό της νίκης τη βραδιά του δημοψηφίσματος, την ίδια ώρα που ο Τσίπρας συγχώνευε κυνικά το Οχι με το Ναι, σ' ένα τεράστιο «εθνικό Ναι».
Στη δεύτερη φάση, ξεδοντιασμένοι πολιτικά από το εκλογικό αποτέλεσμα της 20ής του Σεπτέμβρη, οι πρώην σύμμαχοι έχουν μετατραπεί σε πολιτικούς αντιπάλους του ΣΥΡΙΖΑ, με μοναδικό μέλημά τους τη δικαίωση της πολιτικής τους μέχρι τον Ιούλη του 2015. Δε φταίει η δική τους πολιτική μυωπία, ο οπορτουνισμός τους και η υποταγή τους στον κοινοβουλευτικό κρετινισμό, αλλά φταίνε ο Τσίπρας και οι άλλοι συριζαίοι που πρόδωσαν αυτά στα οποία είχαν δεσμευτεί.
Μ' αυτή την προσέγγιση, η πολιτική γδύνεται από το ταξικό της περιεχόμενο και μετατρέπεται σε υπόθεση πολιτικής ηθικής. Και αποθεώνεται ο κοινοβουλευτικός κρετινισμός ή αλλιώς ο «ειρηνικός, κοινοβουλευτικός δρόμος προς το σοσιαλισμό». Οταν ο Τσίπρας και η κλίκα του κατηγορούνται μόνο για προδοσία, τότε σημαίνει ότι ο Τσίπρας και η κλίκα του θα μπορούσαν να μην είχαν προδώσει και σήμερα τα πράγματα να ήταν εντελώς διαφορετικά.
Αυτό είναι ένα πολύ λεπτό ζήτημα, το οποίο δεν πρέπει να τ' αφήνουμε να περνά ασχολίαστο. Ο Τσίπρας και η κλίκα του δεν πρόδωσαν την τάξη τους. Απλώς κορόιδεψαν τους ψηφοφόρους τους, όπως είχε κάνει και το ΠΑΣΟΚ τη δεκαετία του '80, όπως έχουν κάνει άπειρες φορές διάφορα κόμματα τύπου ΣΥΡΙΖΑ (σοσιαλδημοκρατικά κυρίως) στην ιστορία των ευρωπαϊκών αστικών κρατών.
Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν κάποιο οπορτουνιστικό σοσιαλιστικό κόμμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν και είναι ένα καθαρόαιμο αστικό κόμμα. Πρώτα-πρώτα, από την ίδια την πολιτική καταγωγή του. Εκτός αν ξεχάσουμε τι ήταν το περιβόητο «Κ»ΚΕ εσωτερικού. Αλλά και από την άποψη του πολιτικού του προγράμματος, που ήταν ένα πρόγραμμα διαχείρισης του καπιταλισμού, με σοσιαλδημοκρατικές πινελιές περί αναδιανομής του εισοδήματος και κοινωνικής δικαιοσύνης. Κάποιος που δηλώνει επαναστάτης (και το εννοεί), όμως, οφείλει πρώτο να γνωρίζει Ιστορία (να θυμάται, για παράδειγμα, ότι το προς λαϊκή κατανάλωση πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ ήταν πιο ριζοσπαστικό απ' αυτό του ΣΥΡΙΖΑ) και δεύτερο να γνωρίζει ποια είναι τα όρια της κοινοβουλευτικής δράσης γενικά και της κοινοβουλευτικής δράσης σε συνθήκες κρίσης και στενής ιμπεριαλιστικής επιτήρησης ειδικά.
Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν ξεκάθαρος στο «πάση θυσία στην ΕΕ και το ευρώ». Αυτό δεν το έκρυψε. Εκείνο που έκρυψε ήταν οι πρακτικές συνέπειες αυτού του δόγματος. Το έκρυψε μέσα σ' έναν καταιγισμό αισχρής δημαγωγίας, που παρουσίαζε την Μέρκελ έτοιμη να γονατίσει μπροστά στον Τσίπρα («ντάλα μεσημέρι») και τις «αγορές» να κάνουν πρόβα για πεντοζάλι. Αυτή η αισχρή δημαγωγία θα έπρεπε να κάνει εκείνους που διατείνονται ότι είναι μαρξιστές και επαναστάτες να είναι δέκα φορές πιο επιφυλακτικοί απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ. Ακόμα και αν δεν ήταν σε θέση να κάνουν μια ανάλυση σε βάθος, θα έπρεπε να σταθούν μπροστά στην κραυγαλέα αντίφαση: μπορούν να συμβιβαστούν παραμονή στην ιμπεριαλιστική ΕΕ και στο στενό της πυρήνα, την Ευρωζώνη, και ταυτόχρονα πολιτική που απορρίπτει τις υποχρεώσεις που απορρέουν απ' αυτή την παραμονή; Ενα από τα δυο θα συνέβαινε: ή ο ΣΥΡΙΖΑ θα έβγαζε την Ελλάδα από την ιμπεριαλιστική ΕΕ ή -αν παρέμενε πάση θυσία σ' αυτή, όπως ήταν ο διακηρυγμένος στόχος του- θα υποτασσόταν στη νομιμότητα αυτής της ιμπεριαλιστικής συμμαχίας.
Κορυφαία πράξη στήριξης των λαϊκών αυταπατών (στην πραγματικότητα στήριξης του ΣΥΡΙΖΑ και του ελληνικού καπιταλισμού) ήταν η ενθουσιώδης συμμετοχή στη «συμμαχία του Οχι» στο δημοψήφισμα. Δε χρειάζεται να θυμίσουμε τη συνέχεια. Πρέπει όμως να επισημάνουμε ότι η ευρεία κοινωνική συμμαχία που συσπειρώθηκε γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Τσίπρα στο δημοψήφισμα του προσέφερε τα απαραίτητα καύσιμα για να υπογράψει «αναίμακτα» το τρίτο Μνημόνιο και μετά να πάει στις εκλογές-εξπρές και να τις κερδίσει (με απώλειες). Από την άποψη αυτή, εκείνες οι πολιτικές δυνάμεις (εντός και εκτός ΣΥΡΙΖΑ) που σύρθηκαν πίσω από το δημαγωγικό ελιγμό του Τσίπρα (τη στιγμή, μάλιστα, που ο ίδιος είχε ήδη κάνει αίτηση για τρίτο δάνειο -και τρίτο Μνημόνιο, φυσικά- και είχε υιοθετήσει πλήρως την «πρόταση Γιούνκερ») προσέφεραν πολύτιμες υπηρεσίες στον ελληνικό καπιταλισμό. Οχι μόνο επειδή βοήθησαν τον Τσίπρα να φτάσει «αναίμακτα» στο τρίτο Μνημόνιο, αλλά και επειδή τον βοήθησαν να βυθίσει σε βαθιά απογοήτευση πλατιά τμήματα του ελληνικού λαού, καλλιεργώντας την αίσθηση του μοιραίου και του αναπόφευκτου.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για την προδοσία του Τσίπρα και του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά για τον οπορτουνισμό αυτών που είτε βάδισαν μαζί του στο ξετύλιγμα του σχεδίου του είτε τον βοήθησαν στην τελική του φάση. Πρόκειται για τους ίδιους που θρηνούν σήμερα σαν τις «μωρές παρθένους» και εκτονώνονται με συνθηματάκια για ελικόπτερα και άλλα τέτοια… εξωτικά. Αυτός ο θρήνος θα ήταν γραφικός και ουδόλως θ' απασχολούσε τη στήλη, αν δεν έκρυβε αναπαραγωγή της ίδιας πολιτικής αντίληψης. Της αναζήτησης μιας νέας κοινοβουλευτικής λύσης, η οποία -εν αντιθέσει με τον ΣΥΡΙΖΑ- θα είναι συνεπής. Ηδη συντελούνται διεργασίες περί διεύρυνσης του μετώπου που δοκίμασε και το Σεπτέμβρη να σχηματίσει η ΛΑΕ. Μαθημένος στις συζητήσεις «περί του φύλου των αγγέλων», ο εξωκοινοβουλευτικός χώρος που θέλει να γίνει κοινοβουλευτικός, αναζητά νέες μορφοποιήσεις, ενθαρρυμένος από την προϊούσα απομόνωση του ΣΥΡΙΖΑ από τα κοινωνικά του στηρίγματα, που δημιουργεί την ελπίδα ότι η δεύτερη φορά μπορεί να είναι επιτυχημένη.
Αντί για την εξαγωγή συμπερασμάτων και τη ρήξη με την οπορτουνιστική σαπίλα, έχουμε την ανακύκλωση των ίδιων υλικών, σε νέα συσκευασία. Δεν περιμέναμε τίποτα διαφορετικό. «Δεν μπορείς να διδάξεις ένα παλιό σκυλί νέα κόλπα», λέει μια αγγλική παροιμία. Σημειώνουμε απλά το γεγονός, για να τονίσουμε πως η ανασυγκρότηση του εργατικού και λαϊκού κινήματος ή θα είναι επαναστατική ή δε θα υπάρξει. Για να βοηθήσουμε ώστε να υπάρξει κίνηση στην κατεύθυνση της επαναστατικής ανασυγκρότησης, οφείλουμε να ασκήσουμε την πιο ανελέητη πολεμική θεωρητική και προγραμματική πολεμική στις διάφορες εκφάνσεις του οπορτουνισμού που φορούν ριζοσπαστικό ένδυμα. Οπως ασκήσαμε και στον ΣΥΡΙΖΑ πριν αναρριχηθεί στην εξουσία.
Πέτρος Γιώτης
