Η βαρυχειμωνιά ήρθε για τα καλά στην εργατική τάξη παρ’ όλο που ο υδράργυρος παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Στα δυτικά προάστια, στον Πειραιά, στην Κόρινθο, στην Πρέβεζα, στη Νάουσα, η ανεργία, η καπιταλιστική ασυδοσία, έδειξαν πάλι τα δόντια τους. Οι εργάτες, οι εργάτριες προσπαθούν με ό,τι μέσα έχουν, πιάνονται από οποιαδήποτε χαραμάδα ελπίδας τους δοθεί, υπολογίζουν στις υποσχέσεις που μοιράζονται, για να σώσουν ό,τι μπορεί να σωθεί. Γύρω-γύρω η παγωνιά που σκεπάζει το σύνολο σχεδόν του εργαζόμενου κόσμου, μειώνει τις διαθέσεις αντίστασης, διευκολύνει όμως τις υποσχέσεις της κυβέρνησης, τις δικαιολογίες της εργοδοσίας, τις αναποτελεσματικές τακτικές της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας. Μια διαμαρτυρία εδώ, μια κατάληψη (καιρό είχαμε να δούμε κατάληψη εργοστασίου) εκεί, μια επίσχεση παραπέρα, μια διαπραγμάτευση πιο κει. Η ΓΣΕΕ εδώ, το ΠΑΜΕ εκεί, τα αποτελέσματα όμως από πενιχρά ως απογοητευτικά.
Μα εδώ πρέπει να παλέψουν όλοι μαζί, αφού το πρόβλημα είναι κοινό και τους αφορά όλους, αναρωτιόταν φωναχτά ένας εργάτης την ώρα που έβλεπε τα δακρύβρεχτα ρεπορτάζ των σύγχρονων υποστηριχτών της εργατιάς, των πρωινάδικων.
Στην ουσία, έθετε για άλλη μια φορά το μέγα θέμα της ενότητας της εργατικής τάξης. Οχι μόνο αυτής που δοκιμάζεται κάτω από τη δαμόκλειο σπάθη του κλεισίματος ή της μεταφοράς των εργοστασίων, αλλά του συνόλου της εργατικής τάξης, αφού η υπόθεση της ανεργίας τους αφορά -μας αφορά- όλους, χωρίς απολύτως καμιά εξαίρεση. Σύμφωνα με τα επίσημα κρατικά στοιχεία, μόνο στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας οι απολύσεις το 2004 ξεπέρασαν τις 15.000.
Στην ουσία, έθετε για άλλη μια φορά το μέγα θέμα της ενότητας της εργατικής τάξης. Οχι μόνο αυτής που δοκιμάζεται κάτω από τη δαμόκλειο σπάθη του κλεισίματος ή της μεταφοράς των εργοστασίων, αλλά του συνόλου της εργατικής τάξης, αφού η υπόθεση της ανεργίας τους αφορά -μας αφορά- όλους, χωρίς απολύτως καμιά εξαίρεση. Σύμφωνα με τα επίσημα κρατικά στοιχεία, μόνο στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας οι απολύσεις το 2004 ξεπέρασαν τις 15.000.
Εύκολο να λέγεται η ενότητα της εργατικής τάξης. Δύσκολο, πολύ δύσκολο, αλλά απολύτως απαραίτητο, να επιτυγχάνεται.
Ισως η λέξη ενότητα να διεκδικεί επί ίσοις όροις τα πρωτεία στην υπερκατανάλωση και ταυτόχρονα στην υπερκακοποίηση από τη λέξη σοσιαλισμός. Βεβαίως, οι επιμέρους αντιθέσεις που υπάρχουν στο εσωτερικό της τάξης, συν τη γενικότερη ιδεολογικοπολιτική ανομβρία, δημιουργούν τις προϋποθέσεις, το έδαφος της αναποτελεσματικότητας. Εδώ πάνω, όμως, οικοδομείται ένα τεράστιο πλέγμα οικονομικών, ιδεολογικών, πολιτικών παρεμβάσεων, που πετυχαίνει στην πράξη τη διάσπαση, που τροφοδοτεί με την σειρά του και διογκώνει τις υπάρχουσες δευτερεύουσες, εντελώς δευτερεύουσες, αντιθέσεις. Πολλές φορές -τις περισσότερες- στο όνομα της ενότητας. Είναι πολύ χαρακτηριστικό το παράδειγμα της ΓΣΕΕ. Η κοστουμαρισμένη γραφειοκρατία παρ’ όλο που απαγγέλλει συνέχεια το… «όλοι μαζί», κάνει το παν για να μείνει ο καθένας ξεχωριστά. Κάθε κλείσιμο εργοστασίου είναι γι’ αυτή μια ξεχωριστή υπόθεση, μια ξεχωριστή διαπραγμάτευση, μια ξεχωριστή συνδιαλλαγή με το υπουργείο και την εργοδοσία. Οταν οι εργάτες απελπίζονται και παρατάνε την υπόθεση, αφού δεν βλέπουν αποτέλεσμα, γυρίζουν όμορφα και ωραία στις καθημερινές τους χαλαρές συνδικαλιστικές δραστηριότητες. Και οι εργάτες-τριες βρίζουν, ότι παρά τις υποσχέσεις όλοι τους ξέχασαν, όπως κάνουν σήμερα οι απολυμένες της ΣΙΣΕΡ-ΠΑΛΚΟ.
Ισως η λέξη ενότητα να διεκδικεί επί ίσοις όροις τα πρωτεία στην υπερκατανάλωση και ταυτόχρονα στην υπερκακοποίηση από τη λέξη σοσιαλισμός. Βεβαίως, οι επιμέρους αντιθέσεις που υπάρχουν στο εσωτερικό της τάξης, συν τη γενικότερη ιδεολογικοπολιτική ανομβρία, δημιουργούν τις προϋποθέσεις, το έδαφος της αναποτελεσματικότητας. Εδώ πάνω, όμως, οικοδομείται ένα τεράστιο πλέγμα οικονομικών, ιδεολογικών, πολιτικών παρεμβάσεων, που πετυχαίνει στην πράξη τη διάσπαση, που τροφοδοτεί με την σειρά του και διογκώνει τις υπάρχουσες δευτερεύουσες, εντελώς δευτερεύουσες, αντιθέσεις. Πολλές φορές -τις περισσότερες- στο όνομα της ενότητας. Είναι πολύ χαρακτηριστικό το παράδειγμα της ΓΣΕΕ. Η κοστουμαρισμένη γραφειοκρατία παρ’ όλο που απαγγέλλει συνέχεια το… «όλοι μαζί», κάνει το παν για να μείνει ο καθένας ξεχωριστά. Κάθε κλείσιμο εργοστασίου είναι γι’ αυτή μια ξεχωριστή υπόθεση, μια ξεχωριστή διαπραγμάτευση, μια ξεχωριστή συνδιαλλαγή με το υπουργείο και την εργοδοσία. Οταν οι εργάτες απελπίζονται και παρατάνε την υπόθεση, αφού δεν βλέπουν αποτέλεσμα, γυρίζουν όμορφα και ωραία στις καθημερινές τους χαλαρές συνδικαλιστικές δραστηριότητες. Και οι εργάτες-τριες βρίζουν, ότι παρά τις υποσχέσεις όλοι τους ξέχασαν, όπως κάνουν σήμερα οι απολυμένες της ΣΙΣΕΡ-ΠΑΛΚΟ.
Υπάρχει «δυσκολία», υπάρχει ουσιαστικός λόγος για τους γραφειοκράτες που δεν ενώνουν την πάλη των εργοστασίων και την έμπρακτη αλληλεγγύη των υπόλοιπων εργατών. Για να ενώσεις είναι απαραίτητο να διαμορφώσεις κοινό αίτημα διεκδίκησης. Τί να πουν, όμως, στους εργάτες, παλέψτε όλοι μαζί για να μπείτε στα προγράμματα επανειδίκευσης; Μπορεί να υιοθετηθεί ένας τέτοιος στόχος από όλο και πιο πολλούς εργαζόμενους; Οσο μεγαλώνει ο αριθμός τους τόσο «αντιρεαλιστικός» γίνεται. Αντίθετα, αν κάθε εργοστάσιο είναι μόνο του, οι εργάτες είναι σχετικά λίγοι, το παραμύθι των προγραμμάτων και των προσπαθειών να ξαναβρούν δουλειά πιάνει πολύ καλύτερα.
Η πάλη των εργατών-τριών, που τους χτυπάει ο καπιταλιστικός τυφώνας κλεισίματος των εργοστασίων, μπορεί να ενωθεί μόνο κάτω από το αίτημα να πληρώσουν οι καπιταλιστές και το κράτος τους την ανεργία, να επιδοτούνται οι άνεργοι με κανονικό μισθό όσο καιρό το κράτος δεν τους βρίσκει δουλειά. Αυτό ούτε να το σκεφτεί δεν διανοείται η συνδικαλιστική γραφειοκρατία, που σέβεται, ζει και αναπνέει με τα ιερά και τα όσια του καπιταλισμού.
Το αίτημα που ενώνει, ο στόχος που απαντά στην υπάρχουσα κατάσταση πραγμάτων, μπορεί να διατυπωθεί, μπορεί να αναδειχτεί, μπορεί να παλευτεί και είναι απαραίτητο να παλευτεί, σε αντιπαράθεση με τα χαζά αιτήματα των γραφειοκρατών. Ενα γερό θεμέλιο στην υπόθεση της ενότητας της εργατιάς θα έχει μπει. Για τη συνδικαλιστική πάλη αυτό είναι το κύριο.
Υπάρχει, όμως, και μια άλλη, πολύ σοβαρή πλευρά, που έχει να κάνει και με την ενότητα της εργατικής τάξης. Η λογική της ανάθεσης, η κοινοβουλευτικοποίηση των διαδικασιών, η ελαχιστοποίηση έως εξαφάνιση των μαζικών διαδικασιών και κυρίως των γενικών συνελεύσεων, προωθεί αυτή καθ’ αυτή τη διάσπαση των εργατών, σε ειδικούς και ψηφοφόρους, σε επαΐοντες και αμαθείς, σε συνδικαλιστές και μάζα. Η υπόθεση της ενότητας απαιτεί αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες, απαιτεί υψηλό επίπεδο συλλογικότητας στη λήψη και στην εκτέλεση των αποφάσεων, απαιτεί ανακλητότητα ανά πάσα στιγμή των εκπροσώπων.
Ο χώρος δεν μας επιτρέπει να σταθούμε αναλυτικά στην «ιδιόμορφη» πολυδιάσπαση που προωθείται από το ΠΑΜΕ, στο όνομα της ταξικής ενότητας, στο βωμό της ψηφοθηρικής κερδοφορίας του ΚΚΕ. Με όλα τα συνακόλουθα που κουβαλάει αυτός ο μηχανισμός. Γραφειοκρατικοποίηση, ατολμία μορφών πάλης και νομιμοφροσύνη, στραγγάλισμα πρωτοβουλιών που δεν προέρχονται από το κόμμα, περίφραξη και αποψίλωση του χώρου από τους «γνωστούς προβοκάτορες εχθρούς του κινήματος».
Αναφερθήκαμε, βέβαια, στη συνδικαλιστική παρέμβαση που είναι μια πλευρά της πάλης για την ενότητα της τάξης. Η πάλη αυτή είναι μέρος, σοβαρότατο μέρος αλλά μέρος, υποβοηθούμενο και υποβοηθόν για την ανατροπή των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, για την καταστροφή του αστικού κράτους, για το σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό. Η ανώτερη μορφή ενότητας της τάξης είναι αυτή που θα την συσπειρώσει κάτω από την κόκκινη σημαία της επανάστασης. Τα δύο αυτά επίπεδα έχουν τις δικές τους ιδιαιτερότητες. Είναι εντελώς φυσικό αυτό. Πρέπει, βέβαια, πάντα να το προσέχουμε. Σε αντιπαράθεση τα φέρνουμε μόνο όταν λειτουργούμε με τη λογική των σταδίων, του σκαλοπατιού. Ξεκινάμε από το «εύκολο», τη συνδικαλιστική παρέμβαση, από τη συνδικαλιστική ενότητα των εργατών, για να φτάσουμε κάποτε -ποιος ξέρει πότε;- στον τελικό στόχο.
Παντελής Νικολαΐδης
