Η λέξη «ανάπτυξη» έχει γίνει, από τα χρόνια των Σαμαροβενιζέλων ακόμα, ανέκδοτο στα χείλη του ελληνικού λαού. Ανέκδοτο με πικρή γεύση, καθώς οι κυρίαρχοι κατάφεραν να δώσουν στη λέξη «ανάπτυξη» μεταφυσικές ιδιότητες, προσδίδοντάς της περιεχόμενο φαρμάκου «διά πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν». Οταν έρθει η ανάπτυξη, θα λυθούν -περίπου ως διά μαγείας- όλα τα προβλήματα, κι όσο δεν έρχεται, ο κόσμος φτιάχνει πικρά ανέκδοτα.
Ακόμα και στην περίοδο των Τσιπροκαμμένων, που χρονικά συμπίπτει με την ολοκλήρωση του καθοδικού μέρους του κύκλου της κρίσης, η «ανάπτυξη» εξακολουθεί να τροφοδοτεί ανέκδοτα. Πρώτο, γιατί οι προβλέψεις συνεχώς διαψεύδονται και δεύτερο, γιατί οι… ιαματικές της ιδιότητες αποδεικνύονται ένα μεγάλο ψέμα.
Πέρσι τέτοια εποχή, όταν ψήφισαν τον κρατικό προϋπολογισμό του 2017, «προέβλεψαν» ανάπτυξη 2,7%. Τον Μάη, με το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα, χωρίς να έχει μεσολαβήσει κάτι το εντυπωσιακό στην οικονομία, κατέβασαν την πρόβλεψη στο 1,8% (μείωση κατά 33%!). Αυτό δείχνει ότι το 2,7% ήταν κανονικό «μπαλαμούτι», για να βγαίνουν τα υπόλοιπα νούμερα του προϋπολογισμού. Τον Οκτώβρη, στο προσχέδιο κρατικού προϋπολογισμού του 2018, έμειναν στην «πρόβλεψη» για 1,8%. Τον Νοέμβρη, με το σχέδιο κρατικού προϋπολογισμού του 2018, κατέβασαν την «πρόβλεψη» στο 1,6% (όσο αναφέρουν οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Κομισιόν). Και τον Δεκέμβρη, με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (ανάπτυξη μόλις 1,3% στο «καλό» -λόγω τουρισμού- τρίτο τρίμηνο), κανείς δεν πιστεύει ότι θα πιαστεί το 1,6%. Προεξοφλούν ότι ο δείκτης θα καθήσει χαμηλότερα, κάτω ίσως και από 1,5%.
Το παιχνίδι με τους αριθμούς, με τις λαθεμένες και τις σωστές προβλέψεις, είναι βολικό για την αντιπαράθεση ανάμεσα σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Μια αντιπαράθεση που στηρίζεται πάντοτε πάνω στις μεταφυσικές ιδιότητες που έχουν προσδώσει στην ανάπτυξη. Σημασία έχει ν' αντιλαμβανόμαστε την ουσία.
Ο ελληνικός καπιταλισμός ήταν πάντοτε προσανατολισμένος στην εσωτερική αγορά. Οταν η εσωτερική αγορά είναι στενεμένη ως εκεί που δεν παίρνει άλλο, λόγω της σκληρής λιτότητας και της φορομπηξίας, πώς μπορεί να προκύψει αναπτυξιακή ροπή; Υπάρχει, βέβαια, ο τουρισμός. Είναι το τοτέμ του ελληνικού καπιταλισμού, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Ομως, εκτός του ότι τα όρια του τουρισμού δεν είναι απεριόριστα, πρέπει να πάρουμε υπόψη ότι ο τουρισμός ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από μια αλυσίδα τουρ οπερέιτορ του εξωτερικού, με αποτέλεσμα σημαντικό τμήμα των κερδών να μην περνά καν στο ελληνικό ΑΕΠ, αλλά να συσσωρεύεται απευθείας στο εξωτερικό.
Υπάρχει περίπτωση πιο δυναμικής ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια; Με την εσωτερική αγορά να εξακολουθεί να παραμένει στενεμένη, με τα λεφτά από τις προγραμματιζόμενες ιδιωτικοποιήσεις να πηγαίνουν καθ' ολοκληρίαν για την αποπληρωμή του χρέους και με την υποχρέωση για «πρωτογενή πλεονάσματα» 3,5% μέχρι το 2022 και τουλάχιστον 2% από το 2023 μέχρι το 2060 (πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχουν περιθώρια ούτε για σημαντική αύξηση των δημόσιων επενδύσεων), ο ελληνικός καπιταλισμός θα συνεχίσει να αγκομαχάει και η ανάπτυξη θα είναι αναιμική (και πάντοτε στρεβλή, βέβαια).
Περίπτωση για υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης υπάρχει αν γίνουν στην Ελλάδα επενδύσεις μονοπωλιακών ομίλων με εξαγωγικό προσανατολισμό. Δηλαδή, αν χρησιμοποιήσουν την Ελλάδα σαν μια «μικρή Κίνα» στην καρδιά της Ευρώπης. Στρατηγικά υπάρχει τέτοιος σχεδιασμός, όμως δεν έχουμε δει ακόμα να γίνονται επενδυτικές κινήσεις μονοπωλίων σε παραγωγικούς τομείς. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι πως αυτοί οι σχεδιασμοί έχουν ως προϋπόθεσή τους την κινεζοποίηση της ελληνικής εργατικής τάξης και ένα φορολογικό καθεστώς αποικιοκρατικού τύπου.
Π.Γ.
