84 χρόνια μετά, η κλασσικότερη ίσως ταινία όλων των εποχών προβάλλεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα στην πλήρη της μορφή. Οπως πολλές παλιές θρυλικές ταινίες, η «Μετρόπολις» έζησε το δικό της ταξίδι στο χρόνο αφού –με εξαίρεση την πρώτη προβολή της στις 10 Ιανουαρίου 1927– εκείνη την εποχή οι διανομείς και αιθουσάρχες έκαναν ο καθένας το δικό του αυθαίρετο μοντάζ για εμπορικούς λόγους.
Ετσι, όλα αυτά τα χρόνια, ελάχιστοι θεατές είδαν την πλήρη μορφή της ταινίας, ωσότου το 2008 ανακαλύφθηκε σε κάποια ιδιωτική ταινιοθήκη της Αργεντινής ένα ταλαιπωρημένο αντίγραφο 16mm, το οποίο οι ειδικοί κατάφεραν με πολλούς κόπους να αποκαταστήσουν ψηφιακά, προσθέτοντας 25 ακόμα λεπτά στην έως τότε γνωστή διάρκεια του φιλμ. Η νέα κόπια προβλήθηκε πανηγυρικά πριν ένα χρόνο στο Βερολίνο με τη «ζωντανή» συνοδεία της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Βερολίνου.
Ισως δεν χρειάζεται καν να υπενθυμίσουμε (αφού είναι δύσκολο να υπάρχει κινηματογραφόφιλος που να μην έχει δει το «Μετρόπολις»), ότι πρόκειται για ένα απίστευτο, για την εποχή του, φουτουριστικό φιλμικό επίτευγμα, επηρεασμένο απ` όλες τις πρωτοποριακές κατακτήσεις όλων των τεχνών της εποχής εκείνης, που με τη σειρά του επηρέασε όλους τους μετέπειτα σημαντικούς ή όχι σκηνοθέτες ταινιών επιστημονικής φαντασίας, από τον Κιούμπρικ μέχρι τον Μπεσόν.
Παράλληλα πρέπει να τονίσουμε ότι η πλήρης κόπια της Αργεντινής δεν έχει να κάνει καθόλου με το κεντρικό μήνυμα που αναδεικνύουν όλες οι εκδοχές της ταινίας του Λανγκ και που δεν είναι άλλο από το αφελέστατο επιμύθιο: «ανάμεσα στο μυαλό και τα χέρια ο μεσάζων πρέπει να είναι η καρδιά». Η «Μητρόπολη» –για όσους δεν θυμούνται– είναι ο επίγειος παράδεισος του μέλλοντος στηριγμένος στην υπόγεια κόλαση των εκμεταλλευόμενων εργατών. Ομως, κατά τον Λανγκ, κάθε εξέγερση, όσο δικαιολογημένη και αν είναι, είναι τουλάχιστον άμυαλη. Ετσι αυτό που απαιτείται ανάμεσα στους κεφαλαιοκράτες που είναι το μυαλό και τους εργάτες που είναι τα χέρια, είναι οι μεσολαβητές με την αγνή καρδιά και τις άδολες προθέσεις. Είναι προφανές ότι οι ιδέες του Φριτζ Λανγκ, ενός ανθρώπου με ισχυρές μεταφυσικές και καθολικές καταβολές, είναι πολύ πιο πίσω από φιλοσοφική και επιστημονική άποψη (ας αφήσουμε την πολιτική) ακόμα και από την εποχή του, αν σκεφτούμε ότι από τη γενέτειρά του, τη Γερμανία, καταγόταν ένας Χέγκελ ή ένας Μαρξ.
Παρά ταύτα, το «Μετρόπολις» φέρει την ανεξίτηλη σφραγίδα ενός ιδιοφυούς και οραματιστή κινηματογραφικού δημιουργού, ενώ παράλληλα σηματοδοτεί με το δικό του τρόπο την ορμητική είσοδο της εργατικής τάξης στο προσκήνιο της ιστορίας στις αρχές του εικοστού αιώνα.
Ελένη Σταματίου
