Aρα θα αναγκαστεί η κυρία Μέρκελ να υποστεί μια μεγάλη ήττα, μια ιστορική ήττα. Το πώς θα το εμφανίσει είναι δικό της πρόβλημα, θα προσπαθήσει μάλλον να το εμφανίσει σαν συμβιβασμό.
Αλέξης Τσίπρας (προ εκλογών)
Από τη μπουρδολογία της «δημιουργικής ασάφειας» στην απόλυτη σαφήνεια μιας νέας μνημονιακής συμφωνίας. Aπό τη «λύση-πακέτο που θα ρυθμίζει τελεσίδικα και το ζήτημα της βιωσιμότητας του χρέους» σε μια τυπική συμφωνία για την ολοκλήρωση της τρέχουσας αξιολόγησης και μάλιστα με όρους εξευτελιστικούς. Αυτό ήταν το αποτέλεσμα της πεντάμηνης «σκληρής διαπραγμάτευσης» της συγκυβέρνησης Τσίπρα-Καμμένου, όπως αποτυπώθηκε στην καταρχήν συμφωνία της περασμένης Δευτέρας (η οποία τέθηκε στη συνέχεια σε σκληρή αμφισβήτηση και πυροδότησε ένα νέο γύρο διαπραγματεύσεων, για τις οποίες γράφουμε στη σελίδα 16).
Η συγκυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου παραδόθηκε άνευ όρων. Παραδόθηκε σε όλα τα επίπεδα. Οχι μόνο στο ουσιαστικό, αλλά ακόμη και στο συμβολικό, που για τους ιμπεριαλιστές δανειστές έχει τη δική του ξεχωριστή σημασία. Η περιβόητη πολιτική διαπραγμάτευση, με την οποία υποτίθεται ότι θα έκλεινε η συμφωνία τη Δευτέρα, εξελίχθηκε σε μια σύνοδο κορυφής για «ανταλλαγή απόψεων», όπως είπε η Μέρκελ, η οποία έστειλε την ελληνική κυβέρνηση στην τρόικα, τη μόνη αρμόδια να εισηγηθεί σχετικά στο αρμόδιο όργανο (Eurogroup και όχι σύνοδος κορυφής). Η ιμπεριαλιστική τάξη τηρήθηκε χωρίς την παραμικρή παρέκκλιση.
Κυριακή βράδυ η ελληνική κυβέρνηση έστειλε τις προτάσεις στις Βρυξέλλες με δύο υπουργούς (Παππά-Τσακαλώτο). Δευτέρα πρωί αναγκάστηκε να στείλει νέα πρόταση. Από πλευράς Κομισιόν διέρρευσε ότι δε θεωρήθηκε επαρκής η υπογραφή του αρμόδιου υπουργού (Βαρουφάκης) και ζητήθηκε η πρόταση να υπογραφεί και από τον Τσίπρα, πράγμα που έγινε. Θυμίζουμε ότι στον ίδιο εξευτελισμό υπέβαλαν και τους προηγούμενους πρωθυπουργούς και μάλιστα επί συγκυβέρνησης Παπαδήμου ζήτησαν τις υπογραφές και των αρχηγών των κομμάτων που τη στήριζαν (έτσι υπέγραψε το Μνημόνιο για πρώτη φορά και ο Σαμαράς). Είναι όμως φανερό ότι ζήτησαν και «βελτίωση» κάποιων μέτρων. Η ελληνική πλευρά μίλησε για «τεχνικές διευκρινίσεις», όμως ο καθένας μπορεί να φανταστεί πως δε θα γινόταν τόση καθυστέρηση για τεχνικές διευκρινίσεις. Προφανώς απαιτήθηκαν πρόσθετα μέτρα και αυτά ενσωματώθηκαν.
Ο Τσίπρας συναντήθηκε με ένα κογκλάβιο αποτελούμενο από τον Γιούνκερ, την Λαγκάρντ, τον Ντεϊσελμπλούμ και τον Κερέ (δεξί χέρι του Ντράγκι). Εκεί του ανακοινώθηκε ότι η διαδικασία δεν πρόκειται να τελειώσει την ίδια μέρα. Αργότερα συγκλήθηκε τυπικά ένα έκτακτο Eurogroup που σε διάστημα μικρότερο της μιας ώρας αποφάνθηκε ότι η πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης αποτελεί πλέον τη βάση της διαπραγμάτευσης, αφού σ’ αυτή την πρόταση ενσωματώθηκαν όλα τα μεγέθη που αποφάσισε η πενταμερής του Βερολίνου (Μέρκελ, Ολάντ, Γιούνκερ, Ντράγκι, Λαγκάρντ) την 1η Ιούνη. Η διαδικασία αποφασίστηκε να είναι η τυπική: πρώτα συμφωνία σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων (stαff level agreement) και μετά έγκρισή της από το Eurogroup. Δόθηκε, δε, προθεσμία δύο ημερών προκειμένου να ολοκληρωθεί σε όλες τις λεπτομέρειες η τεχνική συμφωνία με την τρόικα.
Πριν ακόμη αρχίσει η έκτακτη σύνοδος κορυφής, η Μέρκελ φρόντισε να στείλει από το Μαγδεμβούργο το μήνυμα ότι σ’ αυτή δεν πρόκειται να παρθεί καμιά απόφαση, αλλά απλώς να γίνει ανταλλαγή απόψεων. Η απόφαση προϋποθέτει θετική εισήγηση της τρόικας και έγκριση του Eurogroup. Δε θα παρθεί, δηλαδή, στο επίπεδο της συνόδου κορυφής, αλλά στο επίπεδο της τρόικας και του Eurogroup, όπως προβλέπει το Μνημόνιο και όπως προβλέπει και η συμφωνία της 20ής Φλεβάρη (για να μην ξεχνιόμαστε).
Αφαίρεσαν, δηλαδή, από τον Τσίπρα κάθε δυνατότητα να μπορέσει να δημαγωγήσει ότι η συμφωνία έκλεισε με πολιτική διαπραγμάτευση. Και προφανώς τον προειδοποίησαν να μην τολμήσει να κάνει τέτοια σπέκουλα. Γι’ αυτό και ο ίδιος απέφυγε να πει οτιδήποτε για πολιτική διαπραγμάτευση στη θλιβερή δήλωση που έκανε μετά το τέλος της συνόδου. «Σήμερα καταθέσαμε την πρότασή μας στους θεσμούς, μια πρόταση με ισοδύναμα μέτρα», ήταν τα πρώτα λόγια του. Στο ίδιο μοτίβο συνέχισε: «Η πρότασή μας έχει γίνει αποδεκτή ως βάση συζήτησης από τους θεσμούς. Χρειάζεται όμως να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για τα επόμενα δύο 24ωρα». Καθαρά πράγματα: με τους θεσμούς, δηλαδή με την τρόικα γίνεται η διαπραγμάτευση. Ετσι, η τελευταία φράση του («μετά από όλα αυτά έχω την αίσθηση ότι πλέον η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο της ευρωπαϊκής ηγεσίας») ακούστηκε εντελώς ξεκούδουνη, για να μην πούμε ότι ακούστηκε σαν η ύστατη κραυγή για έλεος. Τι δουλειά έχει η «ευρωπαϊκή ηγεσία» (δηλαδή η Μέρκελ με τον Ολάντ, για να είμαστε συγκεκριμένοι) σε μια διαπραγμάτευση που θα γίνει αποκλειστικά με την τρόικα επί ενός σχεδίου το οποίο έχει γίνει δεκτό ως βάση συμφωνίας από όλους (ακόμη και από το ΔΝΤ); Ισως για να πει στην τρόικα να μην επιφυλάξει άλλες δυσάρεστες εκπλήξεις για τον Τσίπρα και την κυβέρνησή του, που τις τελευταίες εβδομάδες κατρακυλούν μέρα με τη μέρα, σχέδιο με σχέδιο, προς το τελεσίγραφο της πενταμερούς του Βερολίνου. Ακόμη κι αυτό, όμως, αποδείχτηκε μετά από ένα 24ωρο χίμαιρα. Η σύνοδος κορυφής φάνηκε σαν «τσάι και συμπάθεια» για τον Τσίπρα, αλλά μετά ήρθε το… σωβέ (έτσι λέγεται στη στρατιωτική αργκό η «σωματική βελτίωση», δηλαδή το καψώνι) από τους «θεσμούς», τον Σόιμπλε και την πιστή σ’ αυτόν κλίκα υπουργών.
Αντίθετα με τον Τουσκ και τον Γιούνκερ, που στην κοινή τους συνέντευξη υπήρξαν λακωνικοί, η Μέρκελ έδωσε δική της συνέντευξη Τύπου και υπήρξε λαλίστατη. Ξεκαθάρισε για μια ακόμη φορά ότι η διαδικασία της συμφωνίας είναι μια τυπική διαδικασία ολοκλήρωσης μιας εκκρεμούσας αξιολόγησης από την τρόικα, ξεκαθαρίζοντας δυο ακόμη στοιχεία. Πρώτο, ότι η συμφωνία δεν πρόκειται να περάσει από τα κοινοβούλια των ιμπεριαλιστικών χωρών, αν προηγουμένως δεν περάσουν από την ελληνική Βουλή όλα τα προαπαιτούμενα. Δεύτερο, ότι το ζήτημα του ελληνικού χρέους θα συζητηθεί αφού κλείσει πρώτα η αξιολόγηση και νομοθετηθούν τα προαπαιτούμενα από την ελληνική κυβέρνηση.
M’ άλλα λόγια, αυτό που έχει συμφωνήσει η συγκυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου είναι η ολοκλήρωση της τρέχουσας αξιολόγησης από την τρόικα, χωρίς καν να έχει ξεκαθαριστεί ο ρυθμός των εκταμιεύσεων της δόσης. Το ζήτημα του χρέους θα συζητηθεί μετά και το καλύτερο που μπορεί να ελπίζει ο Τσίπρας είναι μια επανάληψη της δέσμευσης που είχε αναλάβει το Eurogroup στις 27 Νοέμβρη του 2012, άντε με μεγαλύτερη… ζέστη.
«Στόχος μας είναι να έχουμε εξασφαλίσει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας απολύτως για το επόμενο μεσοπρόθεσμο διάστημα», δήλωσε ο Τσίπρας μετά την ολοκλήρωση της έκτακτης συνόδου κορυφής. Την επομένη, ο Σακελλαρίδης διευκρίνισε πως η κυβέρνηση θα συμφωνούσε αν οι δανειστές παρατείνουν «το τρέχον πρόγραμμα, ώστε να έχει στοιχεία που λύνουν και το χρηματοδοτικό πρόβλημα»! Η διατύπωση είναι σκόπιμα θολή. Τι θα πει «στοιχεία που λύνουν και το χρηματοδοτικό πρόβλημα»; Ποιο χρηματοδοτικό πρόβλημα, των επόμενων μηνών ή το γενικότερο; Μεσοπρόθεσμο ορίζοντα έθεσε ο Τσίπρας, δηλαδή να βγάλουμε το καλοκαίρι, άντε να πάμε μέχρι το τέλος του χρόνου.
Προφανώς αυτό είναι το αντικείμενο της παραπέρα διαπραγμάτευσης. Πρέπει να φτιαχτεί ένα σχέδιο χρηματοδότησης για τους επόμενους μήνες και να τεθούν και τα προαπαιτούμενα βάσει των οποίων θα εκταμιεύεται η κάθε υποδόση. Αυτά δεν είναι γνωστά τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, όμως όποια κι αν είναι η ρύθμιση που θα συμφωνηθεί τελικά, αυτή δε θα έχει σχέση με το γενικό πρόβλημα του χρέους, αλλά με τις άμεσες χρηματοδοτικές ανάγκες, οι οποίες θα καλυφθούν στο πλαίσιο μιας παράτασης του δεύτερου Μνημόνιου. Το χρέος και η μορφή που θα πάρει η αναγκαία αναδιάρθρωσή του θα συζητηθούν σε επόμενη φάση και βέβαια η απόφαση θα συνοδεύεται από το τρίτο Μνημόνιο.
Θυμηθείτε ποια ήταν η αρχική πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης. Μια συμφωνία-γέφυρα που θα λύνει το πρόβλημα της χρηματοδότησης για μερικούς μήνες, χωρίς προαπαιτούμενα και μνημονιακά μέτρα και μετά μια συμφωνία αναδιάρθρωσης του χρέους, έτσι που να μην χρειαστεί νέο δάνειο (το περιβόητο σχέδιο Βαρουφάκη με τα swaps, που θα έσπρωχναν στο μακρινό μέλλον τις λήξεις ομολόγων). Τι παίρνει τώρα; Μια συμφωνία για την ολοκλήρωση της τρέχουσας αξιολόγησης του δεύτερου Μνημόνιου (με νέα παράτασή του) και μια επανάληψη της υπόσχεσης για μελλοντική αναδιάρθρωση του χρέους, υπό τους όρους των δανειστών φυσικά. Μιλάμε για ήττα κατά κράτος.
Υπάρχει, όμως, και το περιεχόμενο της τελευταίας αξιολόγησης. Θυμηθείτε τις μπαρούφες του Μπαρουφάκη, ότι θα πάρει ένα τυχαίο προϊόν, θα το πάει στο συντελεστή 23% του ΦΠΑ και θα βουλώσει τα στόματα των εταίρων. Τώρα, έχουμε καταιγίδα ΦΠΑ, ώστε να μαζευτεί μέσα σε ενάμιση χρόνο επιπλέον ΦΠΑ ύψους 2 δισ. ευρώ. Θυμηθείτε τι έλεγε μόλις πριν από μια βδομάδα ο Τσίπρας, ότι είναι απαράδεκτο να θέλει η τρόικα να παρθούν μέτρα ύψους 1% για τις συντάξεις. Η τελική πρόταση της κυβέρνησης μιλά για μέτρα 1,42% του ΑΕΠ!
Ακολούθησε η εμπλοκή της Τετάρτης. Ο ίδιος ο Τσίπρας κλήθηκε εσπευσμένα στις Βρυξέλλες, πήρε μαζί του και τον Δραγασάκη και μπήκε σε νέο κύκλο διαπραγματεύσεων, ο οποίος συνεχίζεται μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές. Οταν ακούστηκε ότι η ελληνική πλευρά ζητά συζήτηση στην τακτική σύνοδο κορυφής της 26ης Ιούνη, η απάντηση από την καγκελαρία ήταν κοφτή: «Οι ηγέτες δεν συζητούν για τα ποσοστά του ΦΠΑ στα νησιά ούτε για το ποσοστό μείωσης των συντάξεων. Αυτή είναι δουλειά των τεχνοκρατών». Ο εκπρόσωπος του Σόιμπλε το δήλωσε επίσημα: Η συμφωνία μπορεί να κλείσει μόνο με τους τρεις θεσμούς «και πρωτίστως με το ΔΝΤ». Οταν ακούστηκε φιλολογία περί απόσυρσης του ΔΝΤ από το πρόγραμμα στήριξης της Ελλάδας (φιλολογία που είχε ακουστεί και παλιότερα, είχε αποδοθεί στον Γιούνκερ και έκλεισε με την πενταμερή της 1ης Ιούνη στο Βερολίνο), η καγκελαρία παρενέβη και πάλι, ξεκαθαρίζοντας ότι «λύση χωρίς το ΔΝΤ είναι αδιανόητη. Αυτή ήταν και είναι η θέση μας και δε θ’ αλλάξει τις επόμενες μέρες». Κι όταν ακούστηκε ότι ο Τσίπρας συζητά τη νέα πρόταση της τρόικας, αλλά θέλει δέσμευση για το χρέος, η καγκελαρία το ξέκοψε: το πλαίσιο και ο στόχος της διαπραγμάτευσης είναι να ολοκληρωθεί η τρέχουσα αξιολόγηση για να κλείσει το τρέχον πρόγραμμα που παρατάθηκε μέχρι το τέλος Ιούνη. «Σ’ αυτό το στάδιο εξακολουθούμε να βρισκόμαστε». Αυτά δημόσια, γιατί ανεπίσημα διέρρευσε την Πέμπτη ότι στη διάρκεια των πολύωρων διαπραγματεύσεων ο Τσίπρας ζήτησε μόνο δέσμευση για μια έκτακτη σύνοδο κορυφής για το ελληνικό χρέος και το αίτημά του απορρίφθηκε.
Ετσι, ολόκληρη η ηγεσία της κυβέρνησης, με επικεφαλής τον πρωθυπουργό και τον αντιπρόεδρο, πέρασε μιάμιση μέρα διαπραγματευόμενη με το τελεσιγραφικό σχέδιο της τρόικας, που έκανε εφιαλτικότερη την ήδη εφιαλτική πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης. Και μόνο ότι κάθησε σ’ αυτή τη διαπραγμάτευση, που είχε ως αφετηρία της το κουρέλιασμα από την τρόικα της πρότασης που τη Δευτέρα είχε αναγορευτεί σε βάση συζήτησης, δείχνει την κατά κράτος ήττα. Αυτή η τελευταία διαπραγμάτευση ήταν απλώς μια ξέπνοη μάχη οπισθοφυλακών. Η τελευταία προσπάθεια του Τσίπρα να πάει το θέμα για συζήτηση και στην τακτική σύνοδο κορυφής αποκρούστηκε με συνοπτικές διαδικασίες. Μόνο στο Eurogroup θα γίνει συζήτηση και όχι στη σύνοδο κορυφής ήταν η κοφτή απάντηση της Μέρκελ.
Για μας η κατά κράτος ήττα του Τσίπρα και του ΣΥΡΙΖΑ ήταν δεδομένη. Δεν το λέμε εκ των υστέρων, δε γινόμαστε μετά Χριστόν προφήτες. To γράψαμε πριν τις εκλογές, το επαναλαμβάνουμε συνεχώς αυτό το πεντάμηνο που κρατάει το σόου της «σκληρής διαπραγμάτευσης». Στα διαβούλια των ιμπεριαλιστών δεν υπάρχουν ισοτιμία και αλληλεγγύη, ούτε παίρνεται υπόψη η λαϊκή εντολή των εκλογών. Αυτά είναι λογάκια για την εξαπάτηση των εργαζόμενων μαζών που εναποθέτουν τις ελπίδες τους σε αγύρτες δημαγωγούς. Στα ιμπεριαλιστικά διαβούλια το παζάρι γίνεται ανάλογα με τη δύναμη του κεφαλαίου που η κάθε πλευρά ακουμπά πάνω στο τραπέζι. Ο Τσίπρας και η κλίκα του εκπροσώπησαν τον ελληνικό καπιταλισμό και η κατάληξή τους ήταν προδιαγεγραμμένη, όπως και των προκατόχων τους. Δεν έχει σημασία η διαδικασία που γι’ αυτούς ήταν πιο μακρά (εξ ανάγκης, γιατί έπρεπε να κάνουν γαργάρα όσα υπόσχονταν προεκλογικά). Σημασία έχει το τελικό αποτέλεσμα, που θα συσσωρεύσει νέα βάρη στις πλάτες του ελληνικού λαού, όχι μόνο συνεχίζοντας, αλλά και βαθαίνοντας το μνημονιακό καθεστώς της σκληρής λιτότητας και της κινεζοποίησης.
