Για την παρατεταμένη σκληρή λιτότητα, με τη συνοδεία «δομικών αναδιαρθρώσεων», δηλαδή ριζικών αντεργατικών ανατροπών στο ασφαλιστικό, τις εργασιακές σχέσεις και το σύστημα των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, μάλλον δεν χρειάζεται να πούμε και πολλά πράγματα. Πρόκειται για εξέλιξη που την προεξοφλεί το σύνολο του Τύπου, ακόμα και οι σοβαρές κυβερνητικές φυλλάδες (π.χ. «Καθημερινή»). Τις παραμέτρους αυτών των εξελίξεων πρέπει να διερευνήσουμε, γιατί μετά από μια φιλολογία μερικών ημερών το θέμα εξαφανίστηκε όχι μόνο από τα πρωτοσέλιδα, αλλά και από τις οικονομικές σελίδες των εφημερίδων. Βλέπετε, τα καμώματα των δεσποτάδων παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τα θέματα που κάνουν «τζιζ» και μπορεί να εξαγριώσουν τον κόσμο.
Ας δούμε κατ’ αρχάς τι αποφάσισε το Ecofin στις Βρυξέλλες. Το πρώτο που έκανε ήταν να «φτύσει» τον Αλογοσκούφη, βγάζοντας άχρηστο τον προϋπολογισμό του 2005, που μόλις προ διμήνου ψήφισε η κυβέρνηση. Αναφέρει η ανακοίνωση του Συμβούλιου: «Αναγνωρίζοντας ότι η προσπάθεια για την αναγκαία δημοσιονομική προσαρμογή προκειμένου να διορθωθεί πλήρως η κατάσταση εντός του 2005 μπορεί να έχει οικονομικό κόστος, το Συμβούλιο αποφάσισε να επεκτείνει την προθεσμία του 2005, που έχει τεθεί με τη σύσταση της 5ης Ιουλίου 2004, έως το 2006».
Σε ρόλο καραγκιόζη ο Αλογοσκούφης προσπάθησε να μας πείσει ότι με τα παραπάνω έγινε δεκτό αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης. Τί να του πεις τώρα; Θυμίζουμε αυτά που έλεγε μέχρι και τον περασμένο Δεκέμβρη. Οτι τα κοινοτικά όργανα δίνουν προθεσμία δύο ετών για τη μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ, όμως η ελληνική κυβέρνηση και ο γίγαντας υπουργός της (δηλαδή η αφεντομουτσουνάρα του) δεν την χρειάζονται, διότι θα λύσουν το πρόβλημα σε ένα χρόνο, με τον προϋπολογισμό του 2005, που θα ρίξει το έλλειμμα στο 2,8%. Πρόβλεπε, μάλιστα ότι το 2006 το έλλειμμα θα πέσει στο 2,6% και το 2007 στο 2,5%!!!
Τί προβλέπει τώρα; Χειρότερα και από την Κομισιόν. Οπως παραδέχτηκε στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε μόλις επέστρεψε από τις Βρυξέλλες, στο αναθεωρημένο πρόγραμμα σταθερότητας που θα υποβάλει το Μάρτη στο κονκλάβιο των επιτρόπων και των υπουργών, θα περιλαμβάνει τρία σενάρια. Το πρώτο σενάριο θα είναι αυτό του προϋπολογισμού (απορούμε γιατί το βάζει, για να θυμίζει πόσο γελοίος είναι ο προϋπολογισμός που ψήφισε το ελληνικό κοινοβούλιο;). Το δεύτερο σενάριο θα είναι αυτό της Κομισιόν (έλλειμμα 3,6%). Το τρίτο θα είναι «ένα σενάριο που θα προβλέπει το τι θα συμβεί σε περίπτωση που οι εξελίξεις είναι δυσμενέστερες»!!! Φοβάται, δηλαδή, αυτός ο τιτάνας των ασφαλών προβλέψεων και της… ήπιας προσαρμογής, ότι τα πράγματα μπορεί να πάνε ακόμα χειρότερα και σπεύδει να φυλάξει… τον κώλο του.
Το δεύτερο που έκανε το Συμβούλιο ήταν να θέσει την ελληνική οικονομία υπό αυστηρή επιτήρηση με την παρακάτω απόφαση: «Το Συμβούλιο καλωσορίζει την πρωτοβουλία των ελληνικών αρχών να υποβάλουν το συντομότερο δυνατόν, και το αργότερο ως τις 21 Μαρτίου 2005, ένα επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας περιγράφοντας τα δημοσιονομικά μέτρα που θα υιοθετηθούν βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα αξιολογήσουν το πρόγραμμα, προκειμένου να εκτιμήσουν, όπως προβλέπει το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, τη συμβατότητα των εφαρμοσθέντων και σχεδιαζόμενων μέτρων με την Απόφαση αυτή».
Εδώ διατυπώνεται καθαρά η διαδικασία της επιτήρησης. Δηλαδή, η κυβέρνηση δεν αφήνεται ελεύθερη να επιλέξει μόνη της τα μέτρα που θα εφαρμόσει, αλλά είναι υποχρεωμένη άμεσα να υποβάλει ένα αναθεωρημένο πρόγραμμα σταθερότητας (το προηγούμενο θεωρείται άχρηστο, δεύτερο «φτύσιμο» δηλαδή), όχι για ενημέρωση των κοινοτικών οργάνων, αλλά για έγκριση. Δηλαδή, αν η Κομισιόν εισηγηθεί στο Συμβούλιο πως τα μέτρα δεν θεωρούνται επαρκή, το Συμβούλιο θα υποχρεώσει την ελληνική κυβέρνηση να τα πάρει πίσω και να εφαρμόσει άλλα. Αλλιώς, θα της επιβάλει κυρώσεις, όπως πρόστιμο ή περικοπή κονδυλίων από τα διάφορα ταμεία.
Η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση ότι καταρράκωσε το ελληνικό γόητρο, αφού είναι η πρώτη κυβέρνηση που μπαίνει σ’ αυτή τη διαδικασία. Ομως αυτό είναι το τελευταίο που πρέπει να μας απασχολεί. Σιγά τα λάχανα, σιγά το γόητρο. Εκείνο που πρέπει να επισημάνουμε είναι πως πρόκειται για διαδικασία συμφωνημένη με την κυβέρνηση Καραμανλή. Το έχει πει ο επίτροπος Αλμούνια, το δείχνει ο Αλογοσκούφης με όλη τη συμπεριφορά του, είναι ολοφάνερο. Η κυβέρνηση αναζητά πλάτες για την αντιλαϊκή πολιτική που πρέπει να εφαρμόσει, πρωτίστως χάριν των συμφερόντων του ελλαδικού κεφάλαιου, αναζητά άλλοθι, αναζητά επιχειρήματα για ιδεολογική προπαγάνδα. Οταν θα παίρνει τα αντιλαϊκά μέτρα, θα λέει στον ελληνικό λαό: αν δεν τα πάρουμε, θα πληρώσουμε πρόστιμα, θα μας κόψουν κονδύλια και τα πράγματα θα είναι χειρότερα, το κόστος μεγαλύτερο. Γι’ αυτό συμφώνησε όλη αυτή τη διαδικασία. Το ότι θα τη ζορίζει η τεχνοκρατική κλίκα της Κομισιόν και ενίοτε θα την εκβιάζει είναι το τελευταίο που απασχολεί την κυβέρνηση.
Τα πρώτα μέτρα θα τα πληροφορηθούμε το Μάρτη, με την υποβολή του αναθεωρημένου προγράμματος σταθερότητας. Για την ακρίβεια, θα μάθουμε τις κατευθύνσεις και μάλλον όχι τα μέτρα αναλυτικά. Επειδή πρόκειται για δημοσιονομική πολιτική, όμως, δεν είναι δύσκολο να μαντέψουμε αυτές τις κατευθύνσεις: αύξηση των εσόδων, μείωση των δαπανών. Αύξηση των εσόδων σημαίνει κατ’ αρχάς νέοι φόροι. Από πού θα τα πάρουν, όταν η πορεία το Γενάρη έδειξε ότι οι «μικρομεσαίοι» δεν αντέχουν άλλα έκτακτα χαράτσια με τις απανωτές «περαιώσεις»; Πάλι από τους «μικρομεσαίους», με το ζόρι και όχι εθελοντικά. Επειδή, όμως, «ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος», θα σπεύσουν αναγκαστικά για αύξηση των εμμέσων φόρων, του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης (βλέπε την είδηση στο πλαίσιο παραπάνω).
Το επόμενο που θα κάνει η κυβέρνηση για να αυξήσει τα έσοδα θα είναι να ξεπουλήσει ό,τι μπορεί να ξεπουληθεί από τις κρατικές επιχειρήσεις. Η φιλολογία των τελευταίων ημερών κάνει λόγο για άνοδο του ΧΑΑ, μέσω του οποίου το Δημόσιο θα επιχειρήσει να πουλήσει νέα πακέτα μετοχών της ΔΕΗ και του ΟΤΕ, ίσως ολόκληρα τα ΕΛΤΑ κ.λπ. κ.λπ. Ετσι, θα χάσει την πλειοψηφία που προς το παρόν διαθέτει και από του χρόνου και οι διοικήσεις αυτών των μεγάλων επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας θα διορίζονται από τους μετόχους τους. Εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε τι θα σημάνει αυτό και για την τιμολογιακή πολιτική και για τις εργασιακές σχέσεις.
Σε ό,τι αφορά τις δαπάνες τα πράγματα είναι εξίσου καθαρά. Δεν θα περικοπούν εκείνες οι δαπάνες που θεωρούνται παραγωγικές (δηλαδή οι διάφορες επιχορηγήσεις προς τους καπιταλιστές), αλλά εκείνες που θεωρούνται αντιπαραγωγικές, δηλαδή όσες έχουν κοινωνικό προσανατολισμό (υγεία, πρόνοια, παιδεία, επιχορηγούμενοι φορείς κ.λπ.).
Ομως, η «μεγάλη σφαγή» θα γίνει με τις λεγόμενες αναδιαρθρώσεις. Ο Αλογοσκούφης υπήρξε σαφής: «Η απόφαση του Συμβουλίου είναι η οποιαδήποτε μείωση του ελλείμματος που χρειάζεται να γίνεται με διαρθρωτικές πρωτοβουλίες και όχι με πρόσκαιρα εισπρακτικά μέτρα ή με εισπρακτικά μέτρα μιας χρήσης. Αυτό είναι ξεκάθαρο, θα πρέπει να γίνεται με διαρθρωτικές πρωτοβουλίες που να διασφαλίζουν εξοικονόμηση πόρων για το Δημόσιο». Οταν οι δημοσιογράφοι, που… το έπιασαν το υπονοούμενο, ρώτησαν αν στο αναθεωρημένο πρόγραμμα θα αποτυπώνεται με σαφήνεια αν η κυβέρνηση θα ανοίξει το ασφαλιστικό και το εργασιακό, ο Αλογοσκούφης απάντησε με την ίδια… σαφήνεια: «Οι όποιες κατευθύνσεις των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα αποτυπώνονται με σαφήνεια στο πρόγραμμα σταθερότητας και ανάπτυξης». Δεν διέψευσε, δηλαδή, ότι οι βασικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αφορούν το ασφαλιστικό και το εργασιακό.
Τα πράγματα είναι νομίζουμε καθαρά και εκεί πρέπει να εστιαστεί η προσοχή των εργαζόμενων και όχι στον ανούσιο δικομματικό καυγά. Η άσχημη δημοσιονομική κατάσταση του ελληνικού κράτους και το ασφυκτικό πλαίσιο της ΟΝΕ γίνονται μοχλός για διαδοχικές αντεργατικές ανατροπές. Ανατροπές που θα «εξοικονομούν πόρους» για το Δημόσιο, φορτώνοντας τα βάρη της κρίσης στους εργαζόμενους. Πρέπει να είναι κανείς εξαιρετικά αφελής για να πιστεύει ότι όλα θα κυλήσουν με κάποιο «σφίξιμο» για καναδυό χρόνια. Η κατεύθυνση είναι σαφής: αλλαγές μόνιμες, αλλαγές σε μια κατεύθυνση που το κράτος θα ξεφορτώνεται βάρη (ξεφορτώνοντας ταυτόχρονα και τους καπιταλιστές) και θα τα φορτώνει στις πλάτες των εργαζόμενων.
Για τα δημοσιεύματα που κάνουν λόγο για προσανατολισμό της κυβέρνησης στην αύξηση των εμμέσων φόρων, αναφέροντας μάλιστα ότι υπάρχουν εισηγήσεις για μετατάξεις εμπορευμάτων και υπηρεσιών από τον χαμηλό (8%) στον υψηλό (18%) συντελεστή ΦΠΑ και για αυξήσεις των ειδικών φόρων σε οινοπνευματώδη, καπνό και πετρελαιοειδή, ρωτήθηκε ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Γ. Αλογοσκούφης.
Η απάντησή του ήταν η εξής: «Στόχος είναι να υλοποιήσουμε τον προϋπολογισμό με βάση όλες τις πρωτοβουλίες που έχουμε αναλάβει μέχρι τώρα. Η μόνη υποχρέωση που έχουμε είναι να υλοποιήσουμε τον προϋπολογισμό, όπως έχει ψηφιστεί στη Βουλή».
Η δήλωση είναι σαφής μέσα στην ασάφειά της. Δεν αποκλείει να γίνει αυτό που ερωτήθηκε, αυτό που αναφέρουν τα δημοσιεύματα. Αν η κυβέρνηση είχε αποκλείσει αυξήσεις στο ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους, τότε ο Αλογοσκούφης θα διέψευδε τα δημοσιεύματα. Αλλλά και τα ίδια τα δημοσιεύματα δεν αποτελούν αποκυήματα φαντασίας των δημοσιογράφων. Βγαίνουν μέσα από το ρεπορτάζ που στηρίζεται σε εκμυστηρεύσεις και διαρροές από υπηρεσιακούς παράγοντες που έχουν αναλάβει να μελετήσουν τα θέματα και να υποβάλουν εισηγήσεις στην πολιτική ηγεσία.
