Με μια έξυπνη κίνηση, προαναγγελθείσα και αναμενόμενη, το τουρκικό κράτος παίρνει την πρωτοβουλία των κινήσεων στο Κυπριακό και προσπαθεί, με τις πλάτες των ΗΠΑ, της Βρετανίας και του ΟΗΕ, να στριμώξει την ελληνοκυπριακή και την ελληνική πλευρά στο καναβάτσο.
Η στιγμή που διάλεξε η Αγκυρα να ανακοινώσει την πρωτοβουλία της, με συνέντευξη του ΥΠΕΞ Αμ. Γκιουλ, δεν είναι τυχαία και έγινε προφανώς σε συνεννόηση με τη βρετανική κυβέρνηση. Την ώρα που η Λευκωσία ασχολούνταν με την επίσκεψη του βρετανού ΥΠΕΞ Τζακ Στρο στα κατεχόμενα, εισπράττοντας ένα μεγαλοπρεπές φτύσιμο από τη διπλωματία της «γηραιάς Αλβιώνος», και τις παραμονές της επίσκεψης της Κοντολίζα Ράις στην Αγκυρα, ο Γκιουλ ανακοίνωσε «δέσμη 10 προτάσεων», οι οποίες επιδόθηκαν στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ από τον τούρκο πρεσβευτή στα Ηνωμένα Εθνη.
Τί περιλαμβάνει η «δέσμη» του Γκιουλ; Τίποτα το καινούργιο. Πρόκειται ουσιαστικά για μέτρα άρσης του αποκλεισμού των τουρκοκυπριακών περιοχών (άνοιγμα των λιμανιών της Αμμοχώστου και της Κερύνειας και του αεροδρόμιου της Τύμπου, ελεύθερο εμπόριο μεταξύ των τουρκοκυπριακών και των ελληνοκυπριακών περιοχών καθώς και με τρίτες χώρες, εφαρμογή καθεστώτος τελωνειακής ένωσης μεταξύ τουρκοκυπριακών περιοχών και ΕΕ, συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων σε διεθνείς αθλητικές, πολιτισμικές και κοινωνικές συναντήσεις) με ταυτόχρονο άνοιγμα των τουρκικών λιμανιών και αεροδρομίων από πλοία και αεροπλάνα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτά τα αμοιβαία μέτρα θα συνοδευτούν από τετραμερή διάσκεψη μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, υπό την επίβλεψη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, τον Μάη – Ιούνη του 2006, τα αποτελέσματα της οποίας θα παρουσιάσει ο ΓΓ στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ο Τζακ Στρο πραγματοποίησε τη συνάντησή του με τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ στο προεδρικό μέγαρο της τουρκοκυπριακής πλευράς, αγνοώντας τις αντιδράσεις της ελληνοκυπριακής κυβέρνησης (στη Λευκωσία συναντήθηκε μόνο με τον Ιακώβου και όχι με τους Παπαδόπουλο και Χριστόφια) και αμέσως μετά εκφράστηκε με θερμό τρόπο για τις προτάσεις Γκιουλ. Οι Αμερικανοί επισήμως δεν πήραν θέση, ανεπισήμως όμως το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εκφράστηκε με θετικό τρόπο, όπως και εκπρόσωπος του ΓΓ του ΟΗΕ. Ακόμη και η Αθήνα αγνόησε την απόρριψη των τουρκικών προτάσεων από τη Λευκωσία και με μια προσεκτική ανακοίνωση τις αποδέχεται ως βάση διαπραγμάτευσης.
Τι σημαίνουν όλ’ αυτά; Οτι η Τουρκία παίρνει την πρωτοβουλία των κινήσεων και στριμώχνει τη Λευκωσία στη γωνία. Αν ο Κόφι Ανάν καλέσει τα μέρη για διαπραγματεύσεις, η Λευκωσία δεν μπορεί να αρνηθεί. Στο διάστημα που θα γίνεται το παζάρι για το αν είναι δυνατή μια νέα τετραμερής για το Κυπριακό, η Λευκωσία δεν θα μπορεί μόνη της να μπλοκάρει τις σχέσεις της Τουρκίας με την ΕΕ. Οταν θα τίθεται ζήτημα για τη μη υλοποίηση από πλευράς Τουρκίας του πρωτοκόλλου τελωνειακής σύνδεσης όσον αφορά την Κυπριακή Δημοκρατία, η απάντηση της Αγκυρας θα είναι ότι αυτά τα ζητήματα έχουν παραπεμφθεί στις συζητήσεις υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, οι οποίες μπορούν να τραβήξουν σε μάκρος. Και βέβαια, δύσκολα η Λευκωσία θα βρει συμμάχους στο εσωτερικό της ΕΕ, όπου αποτελεί πεποίθηση ότι είναι η ελληνοκυπριακή πλευρά αυτή που εμποδίζει την επίλυση του Κυπριακού.
