«Δεν γεννάται θέμα βέτο στην εξέταση της πορείας που έχει κάνει η Τουρκία για να συμμορφωθεί» (Τ. Παπαδόπουλος, πρόεδρος Κύπρου, Αθήνα, 10.7.06).
«Δεν έχουμε απαρνηθεί, ούτε θα απαρνηθούμε του δικαιώματος του βέτο» (Γ. Λιλήκας, ΥΠΕΞ Κύπρου, Αθήνα, 11.7.06).
Λιλήκας εναντίον Παπαδόπουλου; Μπα, πολύ πιο απλά είναι τα πράγματα. Η δήλωση Παπαδόπουλου έγινε στη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου με τον Καραμανλή και ήταν ουσιαστικά απαίτηση της ελληνικής κυβέρνησης. Επειδή, όμως, στην Κύπρο υπάρχουν φωνές που μιλούν για χρήση βέτο, ο Παπαδόπουλος έβαλε τον Λιλήκα να κάνει τη «διορθωτική» δήλωση, για εσωτερική κατανάλωση. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι αν η Λευκωσία έχει ή όχι δικαίωμα βέτο στις ευρωτουρκικές διαπραγματεύσεις, αλλά αν έχει τη δύναμη να ασκήσει βέτο. Στο τελευταίο η απάντηση είναι όχι. Γι’ αυτό και ο Παπαδόπουλος εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτικός στους χειρισμούς που κάνει στα κοινοτικά όργανα. Ξέρει πως στην ουσία είναι απομονωμένος και πως αν το παρατραβήξει θα του… κόψουν τον κώλο οι ιμπεριαλιστές της Ευρωένωσης.
Οσο μπόρεσε ν’ αντέξει άντεξε στην πίεση ο Τάσσος. Τελικά, αναγκάστηκε να συναντηθεί με τον Ταλάτ, υπό την αιγίδα του βοηθού γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Ιμπραχίμ Γκαμπάρι και να υπογράψει συμφωνία πέντε σημείων, η οποία προβλέπει την έναρξη συνομιλιών σε τεχνικό επίπεδο για συζήτηση θεμάτων καθημερινότητας, θεμάτων ουσίων του Κυπριακού και Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Ο Παπαδόπουλος, βέβαια, δεν έχει σκοπό να συζητήσει θέματα ουσίας, που θα οδηγούν σε μια νέα συνολική διαπραγμάτευση. Ως προς αυτό η πολιτική του, αν και μη ομολογημένη, είναι σαφής: θέλει να μείνουν τα πράγματα ως έχουν. Δέχτηκε να λειτουργήσουν αυτές οι τεχνικές επιτροπές και να συζητηθούν και θέματα ουσίας (η δική του θέση αρχικά ήταν μόνο για θέματα καθημερινότητας), γιατί η πίεση ήταν μεγάλη και γιατί απειλήθηκε με κάποια «κακή» έκθεση του Ανάν προς το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Αγόρασε χρόνο, με άλλα λόγια.
Η άλλη πλευρά, όμως, με τις πλάτες των Αμερικανών, θέλει να τελειώνουν γρήγορα τα ζητήματα καθημερινότητας και να αρχίσει η συζήτηση στα ζητήματα ουσίας. Πόσο θα πάρει αυτό; Εκεί θα παιχτεί παιχνίδι που θα θυμίζει τον ημιτελικό Γερμανίας-Ιταλίας στο πρόσφατο Μουντιάλ: καθυστέρηση η Γερμανία, φουλ επίθεση για να τελειώσει τον αγώνα (όπως και έγινε) η Ιταλία. Οι Αμερικανοί κατέστησαν σαφή τη θέση τους από την πρώτη στιγμή. Αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας Παπαδόπουλου-Γκαμπάρι-Ταλάτ, η πρεσβεία στη Λευκωσία μίλησε για θετική εξέλιξη, εξέφρασε την ελπίδα ότι «η συμφωνημένη φόρμουλα θα θέσει το σκηνικό για συνολικές διαπραγματεύσεις στο κυπριακό πρόβλημα» και την ετοιμότητά της «να υποβοηθήσει τα Ηνωμένα Εθνη και τις δυο πλευρές σε αυτή τη σημαντική προσπάθεια». Για να γίνει πιο σαφές ότι οι Αμερικάνοι θα ρίξουν το βάρος τους υπέρ της ταχείας διεξαγωγής των «τεχνικών συνομιλιών» καταφθάνει για συνομιλίες στο τρίγωνο Λευκωσία-Αγκυρα-Αθήνα ο αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών Μάθιου Μπράιζα. Η Λευκωσία του ετοιμάζει ψυχρή υποδοχή (επειδή θα συναντηθεί με τον Ταλάτ στο προεδρικό μέγαρο, ο Παπαδόπουλος δε θα συναντηθεί μαζί του, ενώ ο ΥΠΕΞ Λιλήκας δήλωσε πως θα απουσιάζει στις Βρυξέλλες), όμως στην Αθήνα ο Μπράιζα θα έχει συναντήσεις σε ψηλό επίπεδο και αυτό λέει πολλά.
Ο Παπαδόπουλος επισκέφτηκε και την Αθήνα, όπου κυριάρχησαν τα χαμόγελα και η επικοινωνιακή εικόνα ενότητας. Πίσω απ’ αυτή, όμως, οι διαφορές φάνηκαν καθαρά. Οπως όταν, στην κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Καραμανλή, τέθηκε το ερώτημα τι θα κάνουν αν η Τουρκία δεν προχωρήσει στην εφαρμογή του πρωτοκόλλου τελωνειακής σύνδεσης με την Κύπρο. Και οι δύο προσπάθησαν να υπεκφύγουν, παραπέμποντας στο φθινόπωρο -οπότε θα τεθεί εκ νέου το ζήτημα στα κοινοτικά όργανα-, όμως ο μεν Παπαδόπουλος άφησε τα πάντα ανοιχτά, δηλώνοντας ότι αυτά τα θέματα δεν προαναγγέλλονται, ο δε Καραμανλής άφησε ανοιχτό ακόμα και το ενδεχόμενο να δοθεί στην Τουρκία νέα αναβολή «συμμόρφωσης», παραπέμποντας στη θέληση των κυρίαρχων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της ΕΕ («σε συνεργασία, πέραν της στενής δικής μας συνεργασίας, με τους ευρωπαίους εταίρους μας θα δούμε τα επόμενα βήματα σε σχέση με τη συμπεριφορά της Τουρκίας»).
Ολα δείχνουν ότι στην Τουρκία θα δοθεί και νέα αναβολή (η Κοντολίζα Ράις κατέστησεκαι πρόσφατα σαφές, ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ θα παρέμβει γι’ αυτό στους ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ), ο Καραμανλής θα σπεύσει να συμφωνήσει και ο Παπαδόπουλος θα έχει πολύ μικρότερα περιθώρια να παίξει το παιχνίδι του «ανένδοτου» (το βέτο έχει αποκλειστεί, έτσι κι αλλιώς). Επιπροσθέτως, η επανέναρξη του διακοινοτικού διαλόγου, με τη συμφωνία ότι αυτός θα περιλάβει και ζητήματα ουσίας, αποτελεί ένα ακόμη επιχείρημα υπέρ της αναβολής. Η Τουρκία θα έχει το επιχείρημα: «ας περιμένουμε να δούμε πώς θα εξελιχτεί ο διάλογος ανάμεσα στους εκπροσώπους των δύο κοινοτήτων».
