του Χαϊντάρ Εΐντ*
Τι θα είχαν πει για την 7η Οκτώβρη και τη συνεχιζόμενη γενοκτονία; Πώς θα είχαν τοποθετήσει αυτή τη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή μέσα στον κόσμο της «αναπαράστασης και της ιστορικής αφήγησης».
Ο Γασάν Καναφάνι και ο Έντουαρντ Σαΐντ παραμένουν δύο από τους πιο επιδραστικούς παλαιστίνιους διανοούμενους της εποχής μας. Μεγάλο μέρος της φήμης τους προέρχεται από την κριτική τους στο Σιωνισμό, τον αποικισμό, στις διάφορες μορφές του, τον αραβικό δεσποτισμό και την ολιγαρχία. Το ερώτημα είναι τι θα έλεγαν για τα τρέχοντα γεγονότα στην Παλαιστίνη;
Τι θα έλεγαν για την 7η Οκτώβρη και την επακόλουθη συνεχιζόμενη γενοκτονία; Πώς θα τοποθετούσαν αυτή τη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή στον κόσμο της «αναπαράστασης και της ιστορικής αφήγησης»;
Και ο Καναφάνι και ο Σαΐντ θα ξεκινούσαν υπενθυμίζοντάς μας ότι το εποικιστικό-αποικιοκρατικό κράτος του Ισραήλ χτίστηκε πάνω στα ερείπια του ιθαγενούς λαού της Παλαιστίνης, του οποίου τα προς το ζην, τα σπίτια, ο πολιτισμός και η γη είχαν συστηματικά καταστραφεί πολύ πριν την 7η Οκτώβρη («Ανδρες στον Ηλιο», «Η Χώρα των Θλιμμένων Πορτοκαλιών», «Το Ζήτημα της Παλαιστίνης» και «Η Πολιτική της Απαλλοτρίωσης» είναι μόνο μερικά από τα οραματικά γραπτά τους ως προς αυτό).
Ο Σαΐντ θα καθιστούσε απόλυτα σαφές ότι ήρθε η ώρα για τη διεθνή κοινότητα να κατανοήσει ότι το τίμημα που ζήτησε το Ισραήλ για να προσφέρει στους Παλαιστίνιους μια μορφή περιορισμένης διοικητικής αυτονομίας, δηλαδή λιγότερο από ένα Μπαντουστάν, ήταν η πλήρης παράδοση κάθε εθνικού αγώνα ή ατζέντας. (Οπως το έκανε στο «Το Πρωί της Επόμενης Μέρας»).
Και ο Καναφάνι θα μας υπενθύμιζε ότι η άρνηση της γενοκτονίας στο Ισραήλ και την αποικιοκρατική Δύση ενισχύεται από τη συνολική άρνηση των Παλαιστίνιων ως λαού. Γενοκτονία διαπράττεται στη Γάζα, θα υποστήριζε ο Καναφάνι, και την αρνούνται τόσο το κράτος Απαρτχάιντ του Ισραήλ όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Επειδή ο μηχανισμός της άρνησης είναι τόσο ισχυρός στο γενοκτονικό Ισραήλ και στους υποστηρικτές του στην αποικιοκρατική Δύση, είναι εξαιρετικά σημαντικό για τον παλαιστινιακό λαό και τους λαούς του παγκόσμιου Νότου να «χτυπήσουν τους τοίχους της δεξαμενής» (σ.σ. αναφορά στο μυθιστόρημα του Γασάν Καναφάνι «Aνδρες στον Ηλιο»), έτσι ώστε να ακουστούν από τους ανθρώπους στον έξω κόσμο.
Και οι δύο τεράστιοι διανοούμενοι θα υπενθύμιζαν στον κόσμο την πολιτική που εφαρμόζει το κράτος Απαρτχάιντ του Ισραήλ εξαφανίζοντας τη διάκριση μεταξύ στρατιωτικών και μη στρατιωτικών στόχων μέσω ανούσιων, μαζικών σφαγών που έχουν μετατρέψει όλη τη Γάζα, και τώρα το Λίβανο, σε έναν «νόμιμο» στρατιωτικό στόχο.
[Θα υπενθύμιζαν] Την κλιμάκωση των στρατιωτικών μέσων, με τη χρήση όλων των δυνατών μηχανών θανάτου που διαθέτουν οι δυνάμεις κατοχής του Ισραήλ. Η κλιμάκωση αυτή είναι εμφανής στον αριθμό των θυμάτων: με κάθε λεγόμενη στρατιωτική επιχείρηση (ή μάλλον, με κάθε επιτάχυνση της σκόπιμης και σχεδιασμένης γενοκτονίας), ένας πολύ μεγαλύτερος αριθμός ανθρώπων σκοτώνεται και τραυματίζεται, κυρίως παιδιά και γυναίκες. Οι «στρατιωτικές επιχειρήσεις» έχουν γίνει στρατηγική από μόνες τους για να λυθεί το «πρόβλημα της Γάζας».
Ο Σαΐντ θα είχε παραθέσει τον συνταγματάρχη Γκάμπι Σιμπόνι, ο οποίος το 2009, σε ένα ακαδημαϊκό συνέδριο στο Ινστιτούτο Εθνικής Ασφάλειας του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, δήλωσε ότι το δόγμα Νταχίγια (ένας ισραηλινός ευφημισμός για την ανεξέλεγκτη καταστροφή της παλαιστινιακής υποδομής και συχνά των ζωών) θα εφαρμοζόταν στη Γάζα και ότι «(αυτό) αποσκοπεί να προκαλέσει ζημιές που θα χρειαστούν αιώνες για να αναταχτούν».
Αλλά, για να θυμηθούμε τον Σαΐντ, «όταν η σκληρότητα και η αδικία είναι παρούσες, η απελπισία είναι υποταγή, [και επομένως] … είναι ανήθικη». Επομένως, η αντίσταση πρέπει να γίνει ο κανόνας. Τα λογοτεχνικά κείμενα του Καναφάνι είναι, όπως μου έχουν πει οι περισσότεροι από τους μαθητές μου από τη Γάζα, η «ζωντανή πραγματικότητά μας». Η Γάζα ΕΙΝΑΙ η «χώρα των θλιμμένων πορτοκαλιών», όπου, με τα λόγια ενός εκτοπισμένου μαθητή από την πόλη της Γάζας, η «Επιστροφή στη Χάιφα» επαναλαμβάνεται και «Ολα όσα απομένουν» είναι η θέλησή μας να αντισταθούμε/να υπάρξουμε.
Γι’ αυτό ο Σαΐντ υποστήριξε, με σαφήνεια, ότι «η δύναμη να αφηγηθείς ή να εμποδίσεις άλλες αφηγήσεις να σχηματιστούν και να αναδυθούν, είναι πολύ σημαντική για τον πολιτισμό και τον ιμπεριαλισμό, και αποτελεί έναν από τους βασικούς συνδέσμους μεταξύ τους». Είναι αυτός ο λόγος που γράφουμε τις ιστορίες μας; Και γιατί το γενοκτονικό Ισραήλ σκοτώνει σκόπιμα τους παλαιστίνιους ακαδημαϊκούς, διανοούμενους και δημοσιογράφους;
Αναμφίβολα, και οι δύο συγγραφείς θα είχαν δημόσια θέσει «ενοχλητικά ερωτήματα, … θα είχαν αντιπαρατεθεί με την ορθοδοξία και τη δογματικότητα (αντί να τις παράγουν), δεν θα είχαν αφεθεί να εξαγοραστούν εύκολα από κυβερνήσεις ή εταιρίες και ο σκοπός τους θα ήταν να εκπροσωπούν όλους εκείνους τους ανθρώπους και τα ζητήματα που συχνά ξεχνιούνται ή σκεπάζονται κάτω από το χαλί», δηλαδή τους ξεχασμένους, σφαγιασμένους Παλαιστίνιους της Γάζας, όπως έγραψε ο Σαΐντ στο Representations of the Intellectual (Αναπαραστάσεις του Διανοούμενου).
Αλλά κανένας από τους δύο δεν θα εμφανιζόταν στο πρόγραμμα του Πιρς Μόργκαν για να απαντήσει στις κουραστικές, ρατσιστικές, κλισέ ερωτήσεις του.
Επιτρέψτε μου να κλείσω με μια παράθεση από έναν άλλο μεγάλο παλαιστίνιο διανοούμενο, τον Μαχμούντ Νταρουίς. Πρόκειται για στίχους που προσφέρουν, κατά τη γνώμη μου, έναν συνδυασμό των καλύτερων από την οραματική προσφορά του Καναφάνι και του Σαΐντ:
«Ο φύλακας της φυλακής μου με κοιτάζει στα μάτια / Βλέπω το φόβο του / Οπως κι εγώ, ξέρει ότι / Ο σημερινός δεσμοφύλακας είναι ήδη ο μελλοντικός κρατούμενος».
*Ο Χαϊντάρ Εΐντ είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Αγγλικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αλ-Ακσα, στη Λωρίδα της Γάζας. Είναι ερευνητικός συνεργάτης στο Κέντρο Ασιατικών Σπουδών στην Αφρική του Πανεπιστημίου της Πρετόρια. Αυτό το άρθρο του δημοσιεύτηκε στο The Palestine Chronicle.
Συνεχίζεται το αφιέρωμα στον Γασάν Καναφάνι
Με δυο ταινίες βασισμένες στο ή εμπνευσμένες από το λογοτεχνικό έργο του Γασάν Καναφάνι συνεχίζεται το αφιέρωμα στον επαναστάτη, λογοτέχνη, διανοούμενο, πολιτικό, μάρτυρα της Παλαιστινιακής Επανάστασης, την επόμενη και τη μεθεπόμενη Παρασκευή.
