Το Λύκειο «αυτόνομη μορφωτική βαθμίδα» υπήρξε το αγαπημένο παραπλανητικό σλόγκαν όλων των προηγούμενων υπουργών Παιδείας (ιδιαίτερα των Πασόκων), με το οποίο έντυναν τις κανιβαλικές «μεταρρυθμίσεις» τους, για να τους προσδώσουν ένα άρωμα βαθιάς δήθεν και ολόπλευρης μόρφωσης, απελευθερωμένης από τη δουλεία των εισαγωγικών εξετάσεων. Πάντοτε, βέβαια, αυτές οι βαρύγδουπες διακηρύξεις στερούνταν αλήθειας και ουσίας.
Ο ορισμός κατευθύνσεων, δεσμών ή όπως αλλιώς ονομάζονταν οι διάφορες μορφές κατάτμησης και διάσπασης του οποιοδήποτε ενιαίου χαρακτήρα του Λυκείου επέβαλαν πάντα τη μονοδιάστατη ανάπτυξη της προσωπικότητας, ενώ η ύπαρξη και μόνο των πανελλαδικών εξετάσεων -είτε έξω είτε μέσα στο Λύκειο- το κρατούσε υποδουλωμένο σε αυτές, αφού το ενδιαφέρον των παιδιών στρέφονταν αποκλειστικά στην απόκτηση συνταγών επιτυχίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σήμερα, Παπανδρέου, Διαμαντοπούλου και σία, στην μετά Μνημονίου εποχή, βάζουν τέλος στις «αγκυλώσεις του παρελθόντος» και περιγράφουν ωμά ένα σχολείο της απόλυτης εξειδίκευσης, υποταγμένο στις «νέες συνθήκες», στις «νέες ανάγκες», που διαμορφώνουν το κεφάλαιο και η αγορά εργασίας και στις εξετάσεις για το Πανεπιστήμιο.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε η Διαμαντοπούλου, το «νέο Λύκειο» θα έχει ολίγιστα υποχρεωτικά μαθήματα (τέσσερα τον αριθμό), στα οποία οι ώρες θα διπλασιαστούν και περισσότερα επιλογής. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο σχολικός χρόνος δεν είναι απεριόριστος, ούτε οι αντοχές του μαθητή, ο οποίος θα υφίσταται καθηλωμένος την από καθέδρας διδασκαλία, μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πάμε σ’ ένα σχολείο προσανατολισμένο στην απόλυτη εξειδίκευση, όπου και «με τη βούλα» πια τα «περιττά» γνωστικά αντικείμενα πετάγονται στον κάλαθο των αχρήστων.
Το παιδί των 15-16 ετών στερείται από τη στοιχειώδη έστω επαφή με ευρύτερο κύκλο γνώσεων και υποχρεούται σε πρόωρη επιλογή (που είναι εν πολλοίς και επιλογή ζωής), με το γελοίο επιχείρημα, ότι δήθεν έτσι του παρέχεται η δυνατότητα της «εμβάθυνσης». Σκόνη έχει γίνει πια ο «αυτόνομος» χαρακτήρας του Λυκείου, μιας και ο κατακερματισμός αυτός σε «αυτόνομες διαδρομές» των μαθητών είναι κάθετος. Αποθεώνεται, λοιπόν, η διαμόρφωση ανθρώπων της μερικής δεξιότητας, ενώ ως παράγωγο ενισχύεται η διαφοροποίηση των μαθητών, με βάση την ταξική τους προέλευση, η οποία καθορίζει αποφασιστικά και «τα ενδιαφέροντα» και τις «προτιμήσεις» τους. Χτίζονται έτσι οι κατηγορίες των μελλοντικών επιτυχόντων-αποτυχόντων στα Πανεπιστήμια, με χτυπήματα κάτω από τη μέση, μπαίνουν δηλαδή τα λιθαράκια για την ανακοπή της τάσης της εργαζόμενης κοινωνίας για πανεπιστημιακή μόρφωση.
Την περασμένη εβδομάδα, το υπουργείο Παιδείας «διέρρευσε» μια εκδοχή αυτών των αλλαγών, που επιβεβαιώνει τα όσα ισχυριζόμαστε παραπάνω.
♦ Στην Α΄ Λυκείου διατηρείται μια σχετική επίφαση γενικής παιδείας. Οι ώρες των υποχρεωτικών μαθημάτων είναι 25 και των μαθημάτων επιλογής 10.
♦Στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου, το κλίμα αντιστρέφεται παντελώς. Τα υποχρεωτικά μαθήματα είναι μόλις 12 ώρες και τα επιλογής 21. Τα υποχρεωτικά μαθήματα είναι τρία: Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία (6 ώρες), Αγγλικά (3 ώρες) και Γυμναστική (3 ώρες). Η Γλώσσα, ως προϊόν επικοινωνίας και όχι ως εργαλείο σκέψης (στόχος είναι «ο μαθητής να τη χρησιμοποιεί σε διαφορετικά επικοινωνιακά πλαίσια») και τα Αγγλικά κρίνονται ως τα εφόδια για «τη βελτίωση των ικανοτήτων για τον 21ο αιώνα», σύμφωνα με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Τα μαθήματα επιλογής κατανέμονται σε έξι ομάδες μαθημάτων (Αρχαιογνωσία, Μαθηματικά, Πειραματικές Επιστήμες, Κοινωνικές Επιστήμες, Ξένη Γλώσσα, Πολιτισμός), οι οποίες περιέχουν τρίωρα μαθήματα (βασικό επίπεδο) και εξάωρα μαθήματα (υψηλό επίπεδο). Ο μαθητής υποχρεούται να πάρει τα υποχρεωτικά μαθήματα και ένα εξάωρο μάθημα από όποια ομάδα μαθημάτων επιθυμεί και ένα τρίωρο από κάθε μια από τις υπόλοιπες ομάδες. Επίσης υποχρεούται να πάρει και 2 ώρες «δραστηριότητες ευαισθητοποίησης σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα».
Από τους σχετικούς πίνακες που δόθηκαν με τις ομάδες των μαθημάτων, προκύπτει ότι ένα παιδί μπορεί να τελειώσει το Λύκειο χωρίς να κάνει (με εξαίρεση τα Μαθηματικά) ούτε μια ώρα Ιστορία, Χημεία, Βιολογία, Φυσική, Αρχαία, κ.λπ.
Χωρίς καμιά αναστολή, τελειώνοντας το μύθο της γενικής παιδείας, η Διαμαντοπούλου δήλωσε ότι πάμε σ’ ένα σύστημα, που προσιδιάζει στο Ιντερνάσιοναλ Μπακαλορεά (ΙΒ)! «Εχουμε δει το γερμανικό, το γαλλικό. Εχουμε δει τις μικρές χώρες, Φινλανδία και άλλες και έχουμε καταλήξει σ’ αυτό που ταιριάζει σε μας”, είπε, διευκρινίζοντας ότι αυτό είναι το ΙΒ. Πρόκειται για ένα ελιτίστικο σύστημα (τα μαθήματα γίνονται στην Αγγλική και δεν έχει παρέμβαση σ’ αυτό το υπουργείο Παιδείας. Το σύστημα ΙΒ σχεδιάστηκε από το συμβούλιο ενός «μη κερδοσκοπικού οργανισμού» που εδρεύει στη Γενεύη), που προσφέρεται από ιδιωτικά σχολεία και επιτρέπει σε γόνους πλουσίων οικογενειών να έχουν πρόσβαση σε ξένα πανεπιστήμια.
Οσον αφορά στις δραστηριότητες «ευαισθητοποίησης σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα», απλά η Διαμαντοπούλου «δεν δικαιούται διά να ομιλεί», γιατί ανήκει σε μια κυβέρνηση και είναι θιασώτης ενός σάπιου κοινωνικού συστήματος που έχει κατεδαφίσει κάθε κοινωνική κατάκτηση και έχει στήσει το περιβάλλον στο απόσπασμα.
Αλλωστε, σε παλιότερες δηλώσεις της, η υπουργός Παιδείας, φρόντισε να γίνει πιο σαφής ως προς τι θεωρεί «ευαισθητοποίηση». Το Λύκειο οφείλει να καλλιεργεί «την κουλτούρα του εθελοντισμού», είπε. Είναι γνωστό ότι ο εθελοντισμός, στην καπιταλιστική κοινωνία και μάλιστα όταν προωθείται από τα πάνω, καμιά σχέση δεν έχει με τη συναδελφική ή συντροφική αλληλεγγύη, που αναπτύσσεται ανάμεσα σε ανθρώπους που παλεύουν για να βελτιώσουν τη ζωή και τη θέση του συνόλου της τάξης τους. Το υπουργείο Παιδείας πατώντας τώρα πάνω σε χαρακτηριστικά της νεολαίας για ανιδιοτελή προσφορά και στις ευαισθησίες της, προσπαθεί να την διαπαιδαγωγήσει στην εθελοδουλεία, στην εκμετάλλευση χωρίς αντίσταση. Τον ίδιο ρόλο παίζουν και δράσεις που θα γίνονται, σύμφωνα με τις εξαγγελίες, για την «απόκτηση συναισθηματικών και κοινωνικών ικανοτήτων», αφού στόχος είναι το «νέο Λύκειο να είναι νέο στις νοοτροπίες, στις στάσεις, στις συμπεριφορές. Να εκφράζει τον κόσμο που έρχεται και όχι τα στερεότυπα του παρελθόντος».
Σημαντική παράμετρος του «νέου Λυκείου» είναι και η αξιολόγηση του μαθητή, «που δεν θα βασίζεται απλά και μόνο στις εξετάσεις, αλλά στο συνολικό του έργο και τη συνολική του προσπάθεια». Στο «συνολικό έργο και στη συνολική προσπάθεια» διευκρινίζεται ότι εντάσσεται και η «συμμετοχή σε κοινωνικές και περιβαλλοντικές εκδηλώσεις». Πρόκειται δηλαδή για ωμό εκβιασμό των μαθητών, ενώ η αξιολόγηση έτσι όπως περιγράφεται σηματοδοτεί το συνολικό φακέλωμα του μαθητή (ερώτημα αφελούς: πώς θα αξιολογείται π.χ. ένας μαθητής που συμμετέχει δραστήρια στο κίνημα, τις μαθητικές καταλήψεις, κ.λπ.;).
Οι αλλαγές ολοκληρώνονται με την παρέμβαση των Πανεπιστημίων στον τρόπο εισαγωγής. Τα Πανεπιστήμια θα καθορίζουν τα μαθήματα βαρύτητας που απαιτούνται για την εισαγωγή σε αυτά, καθώς και τους συντελεστές βαρύτητας. Ακόμη δεν έχει γίνει γνωστό πώς θα συνδέονται οι αλλαγές στο Λύκειο με τον τρόπο εισαγωγής. Πάντως διευκρινίζεται ότι θα λαμβάνεται υπόψη η βαθμολογία του Λυκείου (προαναγγέλλονται συνεπώς εξετάσεις πανελλαδικού τύπου μέσα στο Λύκειο, αλλιώς δεν μπορεί να εξασφαλιστεί η «αντικειμενικότητα»). Είναι σαφές ότι το Λύκειο παραμένει υποταγμένο στον τρόπο εισαγωγής και το μεδούλι του θα το κατατρώει η παραπαιδεία, που σερβίρει «συνταγές επιτυχίας».
Γιούλα Γκεσούλη
