Την εποχή που οι μαθητικές καταλήψεις έπαιρναν μορφή χιονοστιβάδας και οι στεντόρειες φωνές των παιδιών δονούσαν τους δρόμους, όταν στις σχολικές αίθουσες κι αυλές τα «πηγαδάκια» ζωντάνευαν τις αγωνίες, την εναντίωση στις προσπάθειες εγκλωβισμού του σχολείου μέσα σε σιδερένιες τανάλιες, και τα νεανικά όνειρα, το σύνθημα της ελεύθερης πρόσβασης στη μόρφωση, που στην πράξη κορυφώνονταν με την κατάργηση των εξετάσεων πρόσβασης στα Πανεπιστήμια, ήταν στο κέντρο των ζυμώσεων και προβληματισμών των μαθητών.
Από τότε χύθηκε πολύ νερό στ’ αυλάκι. Η κοινωνία, με εντατικούς ρυθμούς, κλείστηκε στο καβούκι του ατομισμού, ο διαγκωνισμός για μια θέση στον ήλιο έδωσε και πήρε, η αγριανθρωπική συμπεριφορά με κυρίαρχο σλόγκαν το «ο θάνατός σου η ζωή μου», παράλληλα -και εξ αιτίας- με την υποχώρηση του κινήματος, δηλητηρίασε τις ζωές μας. Μοναδική αναλαμπή η νεολαιίστικη εξέγερση του Δεκέμβρη (εξαιτίας της τραγικής δολοφονίας ενός μικρού παιδιού από τις δυνάμεις καταστολής), ως ανάγκη κοινής έκφρασης, συλλογικής εναντίωσης ενάντια σ’ ένα σύστημα που δολοφονεί και κατακρεουργεί κάθε πτυχή της ζωής των νέων.
Μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες παθογένειας ολόκληρης της εργαζόμενης κοινωνίας, ήταν φυσικό να υποχωρήσει και το αίτημα για ελεύθερη πρόσβαση στα Πανεπιστήμια, αφού εμμέσως αποδεχόταν την άποψη ότι όλοι οι νέοι είναι ικανοί τελικά να σπουδάσουν, ότι το δικαίωμα στη μόρφωση πρέπει να είναι αδιαπραγμάτευτο για όλους και απεριόριστο και μετρούσε τις ανάγκες από τη σκοπιά των ταξικών συμφερόντων του προλεταριάτου και όχι από τη στενή σκοπιά των συμφερόντων του κεφαλαίου, που έβαζε τα ψευτοδιλήμματα τι θα γίνει π.χ. με όλους αυτούς που θέλουν να σπουδάσουν γιατροί ή μηχανικοί, ή πού θα βρεθούν τόσα λεφτά για να στηριχτούν τα Πανεπιστήμια ή τι θα γίνει με το πλήθος τόσων απόφοιτων που θα ψάχνουν για δουλειά, κ.λπ. Και μιλάμε για ψευτοδιλήμματα, γιατί η κατάργηση των εξετάσεων δεν συνιστά και κατάργηση του ταξικού διαχωρισμού, που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την προσωπικότητα του παιδιού, το μορφωτικό του επίπεδο, τις δυνατότητές του και την εξέλιξή του στο πλαίσιο της μαθησιακής διαδικασίας, παρά την ακύρωση μόνο ενός ταξικού φραγμού, γιατί για την ανεργία δεν φταίει ο μεγάλος αριθμός πτυχιούχων, αλλά το καπιταλιστικό σύστημα που κινείται με γνώμονα το μέγιστο κέρδος (απόδειξη ότι και τώρα χιλιάδες πτυχιούχοι σταλίζουν στις λίστες μακροχρόνιας ανεργίας), γιατί τα παιδιά των εχόντων και κατεχόντων τελικά σπουδάζουν, ακόμη και αν δεν επιτύχουν στις εδώ εξετάσεις, σε Πανεπιστήμια του εξωτερικού.
Το αίτημα της ελεύθερης πρόσβασης ήταν ένα απελευθερωτικό αίτημα. Ανοιγε πραγματικούς ορίζοντες στην πάλη της νεολαίας της εργαζόμενης κοινωνίας. Καταρχήν, καλλιεργούσε αισθήματα αλληλεγγύης και έστηνε στον τοίχο τον ανταγωνισμό και την αγριανθρωπική συμπεριφορά για την επικράτηση δήθεν των «των πιο άξιων». Επειτα, έμπαζε τη συνείδηση ότι όλοι οι εργαζόμενοι και τα παιδιά τους είμαστε ένα απέναντι στ’ αφεντικά, που μας θέλουν αμόρφωτους, ώστε να μας διαχειρίζονται καλύτερα και να μας λιώνουν στα κάτεργα της μισθωτής σκλαβιάς. Τέλος, στην πάλη για την πραγμάτωσή του, ξεσκέπαζε ολόκληρο το εκμεταλλευτικό σύστημα, αποδείκνυε με τρόπο παραστατικό ότι το δικαίωμα για μόρφωση και δουλειά, το δικαίωμα της πολύπλευρης ανάπτυξης της προσωπικότητας, το δικαίωμα στη χαρά της ζωής, το δικαίωμα στη γνώση και τη συμμετοχή στον πολιτισμό δεν παίρνουν σάρκα και οστά χωρίς να γκρεμιστεί ο καπιταλισμός.
Τον τελευταίο καιρό, με εξαίρεση το χρόνο μετά το Μνημόνιο, όπου έχει σβήσει -ακόμη και σε επίπεδο λόγων- παντελώς κάθε ίχνος κοινωνικής δημαγωγίας, το αίτημα της ελεύθερης πρόσβασης διαστρεβλώθηκε οικτρά από κυβερνώντες και οπορτουνιστική αριστερά (ο Περισσός ήταν ανέκαθεν υπέρ των εξετάσεων). Η κάλπικη «ελεύθερη πρόσβαση», που όλοι αυτοί διατυμπανίζουν, υποκρύπτει τη θεσμοθέτηση άλλων φίλτρων και ταξικών ναρκών που τοποθετούνται σε άλλα σημεία της διαδρομής της δευτεροβάθμιας ή και της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης (εξ ου και το προπαρασκευαστικό πανεπιστημιακό έτος, που απαιτεί εξετάσεις ή άλλου είδους αξιολογικά φίλτρα για τη συνέχιση των σπουδών).
Ελεύθερη πρόσβαση, όμως, σημαίνει κατάργηση όλων των εξετάσεων και όλων των αξιολογικών κρίσεων (και μέσα στο Λύκειο), που βάζουν πρόσθετους βαρείς ταξικούς φραγμούς στην πλάτη του νέου, που ήδη σηκώνει το επαχθές φορτίο του ταξικού διαχωρισμού.
Η ανάγκη ν’ αποτινάξουμε το ζυγό του Μνημόνιου, η ανάγκη να σώσουμε τη δημόσια εκπαίδευση από τον αφανισμό, να βγούμε στο προσκήνιο με μοναδική παντιέρα τα δικά μας ανεξάρτητα ταξικά συμφέροντα, η ανάγκη να σηκωθούμε λίγο ψηλότερα, επιτάσσουν και την ανάσταση του αιτήματος της ελεύ-θερης πρόσβασης στα Πανεπιστήμια, του δικαιώματος στη Μόρφωση και στη Δουλειά. Οσο πορευόμαστε μίζερα και με το φόβο, με το φόβο ότι το κεφάλαιο είναι παντοδύναμο, τότε δεν έχουμε ελπίδα διαφυγής. Ας κάτσουμε καλύτερα να μας σφάξουν.
Γιούλα Γκεσούλη
