Καμιά απολύτως δέσμευση. Αόριστη υπόσχεση (τα πανεπιστήμια θα λειτουργήσουν κανονικά από το Σεπτέμβρη). Προτροπή χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο, χωρίς να θιγεί ακροθιγώς έστω, τι βούλεται να πράξει η εσωτερική κυβερνώσα τρόικα σχετικά με την εκρηκτική κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στα ΑΕΙ και την αλλαγή-τροποποίηση-κατάργηση (;) του νόμου Διαμαντοπούλου («πρέπει να αφήσουμε το παρελθόν και να κοιτάξουμε το μέλλον»). Αυτή ήταν η στάση του νέου υπουργού Παιδείας Αρβανιτόπουλου στη σύνοδο των πρυτάνεων που πραγματοποιήθηκε το προηγούμενο Σάββατο.
Κρυφά «χαρτιά» ενόψει των περίφημων προγραμματικών δηλώσεων. Που είμαστε σίγουροι ότι θα επικεντρωθούν και σ’ αυτό τον τομέα σε κάποια ψευτομπαλώματα, που θα αφήνουν ανέγγιχτη την ουσία. Διότι και τα τρία κόμματα της συγκυβέρνησης έχουν αμαρτωλό παρελθόν. Πρώτον, γιατί το νόμο Διαμαντοπούλου (νόμος 4009/2011) τον ψήφισαν σύσσωμοι οι κυβερνητικοί λόχοι ΠΑΣΟΚ-ΝΔ-ΛΑΟΣ-Μπακογιάννη. Η δε ΝΔ, πραγματοποίησε θεαματική κωλοτούμπα, κάνοντας γαργάρα όλες τις ενστάσεις που είχε διατυπώσει (μέχρι και αντισυνταγματικό είχε βγάλει το νόμο ο Παυλόπουλος), μόλις η Διαμαντοπούλου της έκανε δώρο την παντελή κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου. Δεύτερον, γιατί και η εξωνημένη ηγεσία της ΠΟΣΔΕΠ, που απαρτίζεται από δυνάμεις προσκείμενες στο ΠΑΣΟΚ και τη ΔΗΜΑΡ έβαλε από την αρχή πλάτη στο πέρασμα του νόμου, ψελλίζοντας απλά κάποιες διορθώσεις. Και τρίτον, γιατί την εποχή που όλες οι πανεπιστημιακές διοικήσεις σαμπόταραν την εφαρμογή του νόμου και οι φοιτητές μαζί με πανεπιστημιακούς και διοικητικούς υπάλληλους ακύρωναν τις εκλογές Συμβουλίων διοίκησης, η ΔΗΜΑΡ, με συνεχείς ανακοινώσεις διατυμπάνιζε πως πρώτα ο νόμος πρέπει να εφαρμοστεί και μετά να διαπιστωθεί αν χρειάζεται τυχόν τροποποιήσεις, ενώ καλούσε σε μαζική συμμετοχή των καθηγητών στις εκλογές των εγκάθετων από τη Διαμαντοπούλου εφορευτικών επιτροπών.
Ομως, το δημόσιο πανεπιστήμιο δε χρειάζεται απλά κάποιες «ανάσες». Εχει στραγγαλιστεί κυριολεκτικά οικονομικά, ενώ δέχεται συνεχείς εκβιασμούς από τις ρυθμίσεις του νόμου Διαμαντοπούλου.
Προς το παρόν, έχει εξασφαλιστεί το δωδεκατημόριο της πενιχρότατης επιχορήγησης για τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, με το σκεπτικό ότι τότε λήγει η θητεία των διοικήσεων, που έχουν εκλεγεί με το παλιό σύστημα (τη σχετική ρύθμιση έκανε η υπηρεσιακή υπουργός Παιδείας Κιάου). Από το Σεπτέμβρη, ο εκβιασμός της εφαρμογής του νόμου Διαμαντοπούλου επανέρχεται δριμύτερος, αφού αυτή αποτελεί προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση του δημόσιου πανεπιστήμιου.
Από τη μεριά τους, οι πρυτάνεις, έχουν «στρογγυλέψει» το λόγο τους. Είναι πάρα πολύ πίσω από τις αρχικές αντιστάσεις τους, που έκαναν λόγο για αντισυνταγματικότητα (βέβαια, εκκρεμεί η προσφυγή όλων των πανεπιστημίων στο ΣτΕ για τα Συμβούλια διοίκησης και τον τρόπο εκλογής), για κατάλυση του δημόσιου πανεπιστήμιου, για μετάλλαξη του πανεπιστήμιου σε ΑΕ, για υποταγμένο πανεπιστήμιο και αλλοίωση της φύσης των σπουδών, μέσω των ταχύρρυθμων προγραμμάτων κατάρτισης μεταλυκειακού χαρακτήρα και της καθιέρωσης κύκλων σπουδών, κ.λπ.
Στα ψηφίσματα που εξέδωσαν στη νέα αυτή σύνοδο μιλούν για τον «αντιακαδημαϊκό χαρακτήρα» του νόμου και την «αδυναμία εφαρμογής» του, ενώ πέρασαν από την επίθεση στην άμυνα, προτείνοντας έξι σημεία «για τις κατ’ ελάχιστον απαραίτητες αλλαγές».
Αυτά είναι:
1 Αποκατάσταση των Ακαδημαϊκών και Διοικητικών αρμοδιοτήτων των Συγκλήτων ώστε το Συμβούλιο να αποκτήσει εποπτικό και ελεγκτικό ρόλο.
2 Επαναφορά των Τμημάτων και των Τομέων ως θεμελιωδών ακαδημαϊκών και διοικητικών μονάδων.
3 Αμεση εκλογή των Πανεπιστημιακών Αρχών (Πρυτάνεων, Κοσμητόρων, Προέδρων κ.α. ) από την Πανεπιστημιακή Κοινότητα.
4 Διασφάλιση της Δημόσιας Χρηματοδότησης των Πανεπιστημίων.
5 Θεσμική και οικονομική διασφάλιση της Φοιτητικής Μέριμνας (σίτιση, στέγαση, κ.α.)
6 Ανάκληση των κανονιστικών πράξεων που αφορούν στον ορισμό Οργανωτικών Επιτροπών και την θέσπιση της ταξινομικής ψήφου.
Είναι φανερό, ότι ζητούνται πια κάποια ημίμετρα (να καταργηθεί π.χ. η διάταξη που παραχωρεί όλη την εξουσία στο Συμβούλιο διοίκησης και να επιτραπεί η εκλογή των πανεπιστημιακών αρχών από την πανεπιστημιακή κοινότητα. Την ύπαρξη Συμβουλίου διοίκησης, που απαρτίζεται και από εξωτερικά μέλη -επιχειρηματίες π.χ.- με «εποπτικό», όμως και «ελεγκτικό» ρόλο οι πρυτάνεις πλέον δεν την αμφισβητούν).
Οι πρυτάνεις τονίζουν ότι από τις 31 Αυγούστου 2012 που λήγει η θητεία των πανεπιστημιακών διοικήσεων, σύμφωνα με το νόμο Διαμαντοπούλου, τα πανεπιστήμια δεν θα διοικούνται και δεν θα έχουν ούτε καν τη δυνατότητα να χορηγήσουν πτυχία και τίτλους σπουδών στους φοιτητές. Επίσης, σημειώνουν ότι «λόγω της δραματικής μείωσης του προσωπικού και της υποστελέχωσης των πανεπιστημίων, απαιτείται άμεση ρύθμιση για τον διορισμό των εκλεγμένων μελών ΔΕΠ, για τη χορήγηση των αναγκαίων πιστώσεων του ΠΔ 407/80, καθώς και για τη μετάταξη προσωπικού, κατόχων διδακτορικού διπλώματος, σε θέσεις ΕΔΙΠ», διότι «σε αντίθετη περίπτωση, σημαντικός αριθμός Πανεπιστημιακών Τμημάτων θα οδηγηθεί σε αδυναμία λειτουργίας».
«Πρόβλημα» στην εκπαιδευτική και διοικητική λειτουργία του πανεπιστήμιου, χωρίς, όμως, αυτό να περιλαμβάνεται μεταξύ των έξι σημείων των άμεσων αλλαγών του νόμου, οι πρυτάνεις θεωρούν την «απαράδεκτη» «αυτοδίκαιη διαγραφή φοιτητών που εισάγει ο Ν.4009/11 μετά από δύο συνεχόμενα εξάμηνα μη ανανέωσης της εγγραφής τους, ερήμην των συλλογικών οργάνων των πανεπιστημίων, χωρίς προηγουμένως να έχουν ενημερωθεί οι συγκεκριμένοι φοιτητές και χωρίς να τους δίνεται η δυνατότητα να ασκήσουν το δικαίωμα της ακρόασης (άρθρο 20 παρ.2 του Συντάγματος) ιδιαίτερα σήμερα στην κρίσιμη οικονομική και κοινωνική συγκυρία».
Ταυτόχρονα, εκφράζουν την αντίθεσή τους στην ένταξη των δομών της Διά Βίου Μάθησης στο υπουργείο Εργασίας, με το επιχείρημα ότι «αποδυναμώνει τη λειτουργία του πανεπιστημίου στο πεδίο της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης υψηλής ποιότητας» και «αποκόπτει τη σύνδεση του πανεπιστημίου με την κοινωνία και την πραγματική οικονομία». Δηλαδή, οι πρυτάνεις τάσσονται αναφανδόν υπέρ της δημιουργίας «μαγαζιών» προγραμμάτων κατάρτισης από τα πανεπιστήμια, κάτι που πολεμούσαν στην αρχή, με το σωστό επιχείρημα της «αλλοίωσης της φύσης των πανεπιστημιακών σπουδών». Υπάρχει, λοιπόν, μια διάχυτη αποδοχή της φιλοσοφίας του επιχειρηματικού πανεπιστήμιου, πλευρά του οποίου είναι και η οργάνωση ταχύρρυθμων σπουδών μεταλυκειακού χαρακτήρα, με στόχο τη χρηματοδότηση, γεγονός που αναδύεται όχι μόνο από τη συγκεκριμένη επισήμανση, αλλά συνολικότερα μέσα από τον ηπιότερο λόγο του κειμένου, την απουσία αιτημάτων, αλλά και τα «προβλήματα» που διατυπώνουν οι πρυτάνεις ως ζητήματα άμεσης προτεραιότητας. Και βέβαια, υπάρχει, όπως πάντα άλλωστε, και η αποδοχή της αξιολόγησης των ιδρυμάτων, με τη σημείωση ότι οι εξωτερικές αξιολογήσεις «πρέπει να βασίζονται στις εσωτερικές και να λαμβάνουν υπόψη τους τα σχόλια της ακαδημαϊκής μονάδας, πάντα σύμφωνα με το Σύνταγμα και τα διεθνή πρότυπα».
Σημειώνουμε ότι και η ΠΟΣΔΕΠ έχει ξεκινήσει την υποβολή «εποικοδομητικών προτάσεων», παίρνοντας μέρος στο παιχνίδι της διαπραγμάτευσης των επουσιωδών αλλαγών στο νόμο, ώστε η ουσία του τελικά να παραμείνει ανέγγιχτη.
Γιούλα Γκεσούλη
