Αντιγράφουμε από την Κόντρα αρ. φύλ. 743 («Μια οπισθοδρομική, αντιδραστική άποψη»):
…Πατριδοκάπηλοι, εκπρόσωποι του θρησκευτικού χουλιγκανισμού, ελληναράδες, αστοί πολιτικοί, κολαούζοι παντός είδους του συστήματος, που έχουν καταδικάσει τα παιδιά του ελληνικού λαού στην αμάθεια, χρόνια τώρα με το σάπιο εκπαιδευτικό τους σύστημα, που είναι φορτωμένο με ιδεοληψίες και αντιδραστικές αντι-ιστορικές, αντιεπιστημονικές θεωρίες και ιδέες, σκαρφάλωσαν στα κεραμίδια (σ.σ. με αφορμή την πρόταση για μείωση των ωρών διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών).
Ολοι τούτοι, παριστάνοντας τάχα τους ειδήμονες, πρεσβεύουν ότι η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας από το πρωτότυπο οδηγεί τα παιδιά στην κατανόηση του πλούτου της σκέψης και του πολιτισμού της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας και βοηθά τη νεολαία να βελτιώσει την κατανόηση και χρήση της καθομιλουμένης.
Είναι να εξεγείρεται κανείς με την ψεύτικη ευαισθησία που επιδεικνύουν τούτοι οι αγύρτες για τον ελληνικό λαό.
Μήπως το εκπαιδευτικό τους σύστημα δεν είναι αυτό που «στράβωσε» γενιές και γενιές Ελλήνων; Που άφησε τον αγρότη, τον εργάτη, τον απλό εργαζόμενο στο σκοτάδι, που τον κατέστησε ομιλούσα μηχανή, που του στέρησε και του στερεί την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας και των ικανοτήτων του, που τον στρέφει μετά μανίας στην πρώιμη ειδίκευση και τον παραδίδει άοπλο από τα φώτα της γνώσης στη βουλιμία των καπιταλιστών;
Και για να θυμηθούμε την καυστική γλώσσα του μεγάλου δάσκαλου και παιδαγωγού Δημήτρη Γληνού, η παιδεία στο αστικό ελληνικό σύστημα «γλώσσαν δεν του έδωκε (του λαού), πραγματικάς δεξιότητας δεν του εκαλλιέργησε. Χρησίμους γνώσεις δεν του μετέδωκε. Του παρέσχεν, όμως, την ευκολίαν να υπάγη εις το ελληνικόν σχολείον και να μάθει ότι ο παρακείμενος του άγω είναι αγήοχα… Τον επλάνησε με το απραγματοποίητον ιδανικόν της εισδύσεώς του εις το πνεύμα του αρχαίου κόσμου διά της αναγνώσεως δέκα σελίδων του Ξενοφώντος και της γνώσεως του τυπικού της Αττικής διαλέκτου».
Οσο κι αν κρύβεται ο αστισμός πίσω από τέτοιου είδους κάλπικες ευαισθησίες, τα πράγματα είναι καθαρά.
Το σχολείο, εκτός από την προσφορά στοιχειωδών γνώσεων και δεξιοτήτων, αναλαμβάνει και τον ιδεολογικό-πολιτικό επηρεασμό της νεολαίας, ώστε να διαμορφωθούν χαρακτήρες υπάκουοι στις ακόρεστες ορέξεις του κεφαλαίου. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποίησε και χρησιμοποιεί (με ιδιαίτερη ένταση στις εποχές της συντηρητικής ανασυγκρότησης) τις λεγόμενες ανθρωπιστικές σπουδές. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια του συστήματος να δυσκολέψει το δρόμο της πνευματικής απολύτρωσης του εργαζόμενου λαού. Να τον στερήσει απ’ την κατάκτηση της μητρικής του γλώσσας, που είναι βασικός όρος για το ξύπνημα της ταξικής συνείδησης. Να τον εγκλωβίσει στα όρια ενός στενού εθνικισμού, που έχει τάχα μέσα του αιώνια ανθρωπιστικά στοιχεία και να τον αποκόψει απ’ την αληθινή κοινωνική σκληρή πραγματικότητα.
Να τον αφήσει στην ουσία στο σκοτάδι, πλανημένο ότι δήθεν μπορεί να εισδύσει στο πνεύμα του αρχαίου κόσμου, με το αναμάσημα κάποιων αράδων από τα αρχαία κείμενα, με τη στείρα εμμονή στη γραμματική και το συντακτικό τους, ενώ στην πραγματικότητα τον απομακρύνει από την προσέγγιση και βαθιά κατανόηση του πολιτισμού της αρχαιότητας.
Δεν είναι τυχαίο ότι τα αρχαία καθιερώθηκαν και πάλι στο Γυμνάσιο έπειτα από το έντονο κίνημα μαζικής αμφισβήτησης της νεολαίας των καταλήψεων του 90-91, ενώ αποτελούν «εμμονή» όλων των συντηρητικών κυβερνήσεων…
Τα παραπάνω έχει σημασία να τα θυμηθούμε με αφορμή ένα κείμενο 56 πανεπιστημιακών που αλιεύσαμε από εκπαιδευτικές ιστοσελίδες (alfavita, esos), οι οποίοι προτείνουν την κατάργηση της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο και την αντικατάσταση των ωρών αυτών από διδασκαλία των νέων ελληνικών, καθώς και αρχαίων ελληνικών κειμένων από μετάφραση.
Το κείμενο των 56 πανεπιστημιακών έχει ως εξής:
Από το 1992 και εξής, οπότε σταδιακά υπονομεύτηκε η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1976 που, βάσει επιστημονικών γλωσσολογικών και παιδαγωγικών κριτηρίων, θέσπιζε την κατάργηση της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο, οι ώρες διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής από το πρωτότυπο συνεχώς αυξάνονται με παράλληλη μείωση των ωρών διδασκαλίας της νέας ελληνικής γλώσσας. Σήμερα η αρχαία ελληνική γλώσσα από το πρωτότυπο διδάσκεται 3 ώρες εβδομαδιαίως ανά τάξη και 2 ώρες τα αρχαία από μετάφραση, ενώ η νέα ελληνική γλώσσα (μαζί με την παραγωγή κειμένων) μόνο 2 ώρες!
Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής είναι αποθαρρυντικά για τη γλώσσα και την εκπαίδευση γενικότερα των παιδιών μας. Δεν καλλιεργείται επαρκώς η νέα ελληνική γλώσσα με το ισχύον ωρολόγιο πρόγραμμα, ενώ παράλληλα νοθεύεται το γλωσσικό αίσθημα των παιδιών που κάνουν διαρκώς αυθαίρετες αναγωγές και συγκρίσεις με την αρχαία και μάλιστα με την αττική γλώσσα, που είναι τόσο απομακρυσμένη από τη σύγχρονη γλώσσα. Αυτό πλήττει ακόμη περισσότερο τους πολλούς αλλόγλωσσους μαθητές που φοιτούν στο ελληνικό σχολείο και δεν έχουν γλωσσικό αίσθημα όσον αφορά τη νεοελληνική, αλλά και μαθητές που προέρχονται από μη προνομιούχα κοινωνικά στρώματα. Oπως είναι γνωστό, η γλώσσα μαθαίνεται με τη χρήση της και όχι με τη γνώση της ιστορίας της και της ετυμολογίας των λέξεων. Και η συστηματική χρήση και η μελέτη της νεοελληνικής περιορίστηκε δραματικά στο σημερινό σχολείο, όταν πλέον είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι η καλή γνώση και χρήση της γλώσσας συμβάλλει στην καλλιέργεια όλων των γνωστικών αντικειμένων.
Είναι επίσης γνωστό ήδη από την εποχή του Saussure πως η γλώσσα μπορεί να μελετηθεί (και άρα να διδαχτεί) αποτελεσματικά στη συγχρονία της, και μάλιστα στη σύγχρονη μορφή της, πράγμα που συμβαίνει με όλες τις σύγχρονες γλώσσες σε όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα. Η γνώση της σύγχρονης μορφής της γλώσσας επιτρέπει στους ομιλητές τον επαρκή χειρισμό της. Τα αποτελέσματα του περιορισμού της διδασκαλίας της νεοελληνικής καταδεικνύονται στα αποθαρρυντικά αποτελέσματα των ελληνικών σχολείων στους διαγωνισμούς του προγράμματος PISA.
Οι διδάσκοντες (βλ. έρευνες Κελπανίδη, Τσάφου) και οι μαθητές (βλ. αναφορές Συμεωνίδη και Γκαρμπούνη) στη μεγάλη τους πλειονότητα δείχνουν απαρέσκεια για το μάθημα και δεν κατανοούν γιατί το διδάσκουν/διδάσκονται. Αυτό εξηγεί, ανάμεσα στα άλλα, και την αποτυχία των περισσότερων μαθητών στο συγκεκριμένο μάθημα. Οι μαθητές του Γυμνασίου μετά από τρία χρόνια διδασκαλίας δεν κατορθώνουν να μεταφράσουν ένα απλό αδίδακτο αρχαίο κείμενο, αλλά ούτε και εντρυφούν στο νόημα όσων πρωτότυπων κειμένων διδάσκονται. Αυτό πλήττει την ουσία του μαθήματος και τη σκοποθεσία του όπως ορίζονται από τα Αναλυτικά Προγράμματα.
Προκειμένου να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα που πλήττουν την αποτελεσματικότητα της ελληνικής εκπαίδευσης στον σύγχρονο κόσμο προτείνουμε την κατάργηση της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο και την αντικατάσταση των ωρών αυτών από διδασκαλία των νέων ελληνικών, καθώς και αρχαίων ελληνικών κειμένων από μετάφραση. Το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο θα μπορούσε να προσφέρεται ως μάθημα επιλογής στη Γ΄ Γυμνασίου, για όσα παιδιά ενδιαφέρονται πραγματικά να το παρακολουθήσουν.
