«Μεγάλη ανατροπή» στο συνέδριο της ΠΟΣΔΕΠ, «αλλάζει σελίδα» η ΠΟΣΔΕΠ, «ελπιδοφόρα αλλαγή», «καλοί οιωνοί», είναι οι τίτλοι και τα σχόλια των αστικών εφημερίδων για τις εκλογές Διοικούσας Επιτροπής στην Ομοσπονδία των διδασκόντων και του ερευνητικού προσωπικού των ΑΕΙ. Ποτέ τα τελευταία χρόνια αστικές φυλλάδες σαν το «Βήμα» και ειδικά η «Καθημερινή» δεν αφιέρωσαν τόσο χώρο, με καθημερινή αρθρογραφία επί ένα μήνα, για τις προσυνεδριακές διαδικασίες μιας Ομοσπονδίας. Ούτε το τελευταίο συνέδριο της ΓΣΕΕ δεν είχε τέτοια τιμητική παρουσία στις στήλες της. Σταχυολογούμε ιαχές των «μεταρρυθμιστών» που βρήκαν φιλοξενία στις στήλες των αστικών εφημερίδων. «Μας έφεραν σε ανυποληψία», «απομακρυνθήκαμε από τους φοιτητές, υιοθετώντας τις μορφές πάλης μιας θλιβερής μειοψηφίας φοιτητών», «το συνέδριο αυτό είναι έντονα ιδεολογικό», «βάζει το δίλημμα βία ή όχι», «η ηγεσία της ΠΟΣΔΕΠ χρίζει εχθρούς όσους δεν συμφωνούν με τις ακραίες μειοψηφικές δυνάμεις του πεζοδρομίου», «όχι στη στείρα άρνηση», «ναι στην πολιτική του διαλόγου, όχι στο πεζοδρόμιο και στις καταλήψεις». Ο λόγος προφανής: η μείωση των εδρών της «Συσπείρωσης» που τα τελευταία χρόνια των συγκρούσεων ηγείται της ΠΟΣΔΕΠ, δίνοντας ένα περιεχόμενο στήριξης των φοιτητικών αγώνων και διαφύλαξης των τελευταίων ψηγμάτων «δημόσιας δωρεάν παιδείας» στους ελάχιστους πανεπιστημιακούς που δραστηριοποιούνται συνδικαλιστικά και κινηματικά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Οι αντιδραστικές δυνάμεις, στηριζόμενες από τα συστημικά ΜΜΕ, σήμαναν συναγερμό, κάλεσαν σε πανστρατιά, για να πάρουν τη ρεβάνς. Η συμμετοχή στις εκλογές για εκπροσώπους στο συνέδριο αυξήθηκε αισθητά. Από τους 205 εκπρόσωπους (σύμφωνα με το καταστατικό της ΠΟΣΔΕΠ, 1 εκπρόσωπος αντιστοιχεί σε περίπου 20 ψηφίσαντες) του προηγούμενου συνεδρίου, ψήφισαν αυτή τη φορά 287 (αύξηση 40%). Το εκλογικό μέτρο ανέβηκε, με αποτέλεσμα και η Συσπείρωση που διατήρησε τις δυνάμεις της σε ψήφους να χάσει σημαντικά σε έδρες. Η ΚΙΠΑΝ (Κίνηση Πανεπιστημιακής Αναβάθμισης), τα μέλη της οποίας πρόσκεινται στο ΠΑΣΟΚ αναδείχτηκε πρώτη δύναμη με σημαντική άνοδο (49 ψήφους) και η ΑΡΜΕ (οι «ανανεωτικοί» του ΣΥΝ, που είναι πιο λυσσασμένοι από Πασόκους και Δεξιούς)) διπλασίασε τις ψήφους της. Η ΔΗΠΑΚ, που πρόσκειται στον Περισσό έχασε 8 ψήφους αλλά και 5 έδρες. Οι πρώην πρόεδρος και αντιπρόεδρος της ΠΟΣΔΕΠ, Λάζαρος Απέκης και Γιάννης Μαΐστρος, δεν έθεσαν υποψηφιότητα.
Ενας κύκλος αγώνων στους πανεπιστημιακούς έκλεισε. Η εκλογική ήττα στο συνέδριο απλώς επιβεβαιώνει το κλείσιμο του κύκλου. Η αύξηση της προσέλευσης θυμίζει τα τραίνα «αγανακτισμένων» φοιτητών που κατεβαίνουν στις συνελεύσεις κάθε φορά που κλείνει ένας αγωνιστικός κύκλος του κινήματος.
Από την κάθοδο του φοιτητικού κίνηματος ενάντια στην ψευδεπίγραφη «ανωτατοποίηση» των ΤΕΙ το 2001, μέχρι το μαζικό φοιτητικό ξέσπασμα του Μάη του 2008, μέλη της Συσπείρωσης, ειδικά στο ΕΜΠ, κρατούσαν ουσιαστικά μόνα άμυνα στα διαδοχικά αντιδραστικά μέτρα που εξαπέλυε το αστικό κράτος –είτε με κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, είτε με κυβέρνηση ΝΔ– για την υπονόμευση του δημόσιου χαρακτήρα του πανεπιστημίου και την υλοποίηση της συνθήκης της Μπολόνια. Ολα αυτά τα χρόνια, η συντριπτική πλειοψηφία των πανεπιστημιακών είχε εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια αντίστασης τόσο στη λειτουργία των ΚΕΣ και των ψευτο-κολεγίων, που διαμόρφωσαν ανενόχλητα ήδη επί εποχής ΠΑΣΟΚ μια τεράστια πελατεία, όσο και ενάντια στην υποχρηματοδότηση των ΑΕΙ. Τα πρωτοβάθμια συνδικαλιστικά όργανα των πανεπιστημιακών παρέπαιαν μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, ενώ την ίδια στιγμή τα όργανα συνδιοίκησης, οι Συνελεύσεις Τμήματος, συναινούσαν μαζικά στην άλωση των σχολών από τις επιχειρήσεις και στην επιβολή διδάκτρων ως «αναγκαίου κακού» στα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών. Μέσα σε ελάχιστα χρόνια, από το νόμο Σουφλιά του ‘91 που καθόριζε το πλαίσιο λειτουργίας των μεταπτυχιακών, ο «δεύτερος κύκλος σπουδών» απασχολούσε μια κρίσιμη μάζα αποφοίτων ΑΕΙ, πολλοί από τους οποίους συμμετέχουν με επαχθέστατους όρους διαπραγμάτευσης της εργασίας τους στα προγράμματα και την έρευνα των πανεπιστημίων.
Η ποσοτική συσσώρευση όλων αυτών των αντιδραστικών αλλαγών στα πανεπιστήμια αναβαθμιζόταν ποιοτικά σε ένα εκτεταμένο σάρωμα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με το νόμο-πλαίσιο της Γιαννάκου και την επαπειλούμενη αναθεώρηση του άρθρου 16. Ηταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για τους μαζικούς και δυναμικούς φοιτητικούς αγώνες του 2006 και του 2007. Τραγική ειρωνία: οι αγώνες αυτοί ήταν και η έναρξη της πορείας καθόδου της Συσπείρωσης στις εκλογικές αναμετρήσεις των συνεδρίων της ΠΟΣΔΕΠ. Από την αρχή του 2007 εμφανίζεται η περίφημη συμμαχία των «χιλίων», πρώην μελών της Συσπείρωσης και άλλων, ετερόκλητων ιδεολογικά, πανεπιστημιακών που συμφω- νούν με την ουσία του νόμου-πλαίσιο, την ουσία της αντιδραστικής μεταρρύθμισης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, και εξαπολύουν με τη βοήθεια των ΜΜΕ ιδεολογική και προπαγανδιστική εκστρατεία ενάντια στην ΠΟΣΔΕΠ και πρώτα και κύρια ενάντια στο φοιτητικό κίνημα. Η ΠΟΣΔΕΠ κατηγορούνταν ότι υποθάλπει και στηρίζει τις φοιτητικές κινητοποιήσεις, που εκδηλώνονταν με καταλήψεις.
Ο ενταφιασμός της απόπειρας προκλητικής αναθεώρησης του άρθρου 16 από το φοιτητικό κίνημα, μια σημαντική νίκη εκείνης της περιόδου, οδηγεί τη ΔΗΠΑΚ, που καταδίκαζε αρχικά τις φοιτητικές καταλήψεις του Μάη του 2006, σε συνεργασία με τη Συσπείρωση, για να εμποδιστεί η άνοδος των δυνάμεων που υιοθετούσαν την προώθηση της αντιδραστικής μεταρρύθμισης. Ετσι, στο προηγούμενο συνέδριο της ΠΟΣΔΕΠ, στις εκλογές για την ανάδειξη της Διοικούσας Επιτροπής, κόντρα στα προγνωστικά των ΜΜΕ, που όπως σήμερα έτσι και εκείνες τις μέρες ασχολούνταν πυρετωδώς με τα τεκταινόμενα στο συνδικαλισμό των πανεπιστημιακών, η Συσπείρωση μαζί με τη ΔΗΠΑΚ βγήκαν πρώτες σε ψήφους και εξασφάλισαν την απόλυτη πλειοψηφία σε έδρες.
Η νίκη αυτή, όμως, ήταν Πύρρειος. Τα καύσιμα του συντηρητικού στρώματος των πανεπιστημιακών σώθηκαν. Στην επόμενη δυναμική αναμέτρηση της κυβέρνησης με τους φοιτητές, που είχε σαν διακυβευόμενο την εφαρμογή του νόμου-πλαίσιο, με τις προεδρικές εκλογές στα ΑΕΙ το Μάη του 2008, ένας πολύ μικρός πυρήνας γύρω από τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο της ΠΟΣΔΕΠ, ένας πολύ μικρός πυρήνας μέσα στην ίδια τη Συσπείρωση αντιστάθηκε στην ασφυκτική πίεση τόσο των ΜΜΕ όσο και της συντριπτικής πλειοψηφίας των πανεπιστημιακών, που καταδίκαζε απερίφραστα τα επεισόδια, την ίδια στιγμή σιωπού-σαν μπροστά στα όργια νοθείας και στην είσοδο μπράβων στις σχολές για να «επιβάλουν την τάξη». Στο ΕΜΠ, στο ΣΕΜΦΕ, αρκετά «ηχηρά» ονόματα της Συσπείρωσης όπως ο Βένιος Αγγελόπουλος, ο Αριστείδης Μπαλτάς, ο Γιάννης Μηλιός, υπέγραψαν τα εξής, αναφερόμενοι στην έμπρακτη παρεμπόδιση εφαρμογής του νόμου-πλαίσιο: «Εκτιμούμε ότι τέτοιες μεθοδεύσεις εκθέτουν το πανεπιστημιακό κίνημα, υπονομεύουν την κοινή δράση και εξυπηρετούν αυτούς που μάχονται το Δημόσιο Πανεπιστήμιο προς όφελος ιδιωτικών συμφερόντων». Αυτοί και πολλοί άλλοι ριψάσπιδες θα βγουν τώρα και θα δηλώνουν δικαιωμένοι. Οδηγός τους είναι η μικρότερη αντίσταση και ένας χυδαίος ρεφορμισμός, που έχει στο κέντρο του τη διαπραγμάτευση με το κράτος και τη συντηρητική μάζα. Η ΔΗΠΑΚ, βέβαια, βγήκε πρώτη-πρώτη να καταγγείλει τη «βία των μειοψηφιών», πράγμα που δεν δίστασε να κάνει και κατά τις καταλήψεις του πρόσφατου Δεκέμβρη.
Η ήττα των πιο προοδευτικών δυνάμεων στους πανεπιστημια- κούς έχει τη σημασία της για το φοιτητικό κίνημα. Δεν είναι, βέβαια, καθοριστική και αποφασιστική για τις μετέπειτα εξελίξεις, αντανακλά, όμως, τη σημαντική ύφεση του φοιτητικού κινήματος. Στις περιόδους των σφοδρών συγκρούσεων το φοιτητικό κίνημα τραβούσε μαζί τους ταλαντευόμενους καθηγητές, αν όχι στο δρόμο, τουλάχιστον στο επίπεδο της προπαγάνδας και της αντιπαράθεσης με την αντίδραση. «Ουδετεροποιούσε» μεγάλο στρώμα καθηγητών, που δεν ήταν με τις καταλήψεις αλλά δεν έπαιρναν και θέση δημόσια εναντίον τους. Τον καιρό, όμως, της υποχώρησης και σήμερα των λιμναζόντων υδάτων στα αμφιθέατρα, η πλειοψηφία υποτάσσεται στο δρόμο του «ρεαλισμού», του «μικρότερου κακού». Το ζητούμενο είναι η εικόνα στους φοιτητές. Ο νόμος-πλαίσιο είναι ψηφισμένος από το 2007 και τα ΚΕΣ αναμένεται να αναγνωριστούν ως ιδιωτικά πανεπιστήμια με την ενσωμάτωση της κοινοτικής οδηγίας στο εθνικό δίκαιο. Το φοιτητικό κίνημα πρέπει να ανασυντάξει ξανά τις δυνάμεις του στη ζόρικη περίοδο της άμπωτης, για να ξεχυθεί ξανά σε μια νέα παλίρροια.
