Οι μάσκες έπεσαν. Το υπουργείο Παιδείας απεκάλυψε το πραγματικό πρόσωπο της αξιολόγησης. Είναι ο τρομοκρατικός θεσμός που θα επικρέμεται ως δαμόκλειος σπάθη πάνω από τα κεφάλια των εκπαιδευτικών, εξασφαλίζοντας την υποταγή και τη χειραγώγησή τους, διότι διαφορετικά δεν θα εξασφαλίζεται (;) η βαθμολογική και μισθολογική εξέλιξή τους (σύμφωνα με το νέο ενιαίο φτωχολόγιο), ενώ πάντα θα μένει ανοικτή και η πόρτα της πιθανής απόλυσής τους.
Ετσι κανείς δε θα μπορεί να παίξει πια τα πλάνα παιχνίδια της αξιολόγησης, που δήθεν έχει ως στόχο της τη βελτίωση του εκπαιδευτικού και του παρεχόμενου εκπαιδευτικού έργου. Μονοκοντυλιά σβήστηκαν οι τεράστιες ευθύνες του κράτους για την άθλια κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει τα σχολεία, τα δεινά στα οποία βύθισαν την εργαζόμενη κοινωνία τρόικα και ντόπια αφεντικά, το κοινωνικο-οικονομικό και μορφωτικό φορτίο των μαθητών και υποδεικνύεται ο ένοχος για όλα τα δεινά της εκπαίδευσης, ο δάσκαλος!
Μέχρι και η συνδικαλιστική γραφειοκρατία των εκπαιδευτικών εξερράγη και ζώστηκε φυσεκλίκια για να σταθεί, λέει, εμπόδιο στα σχέδια του υπουργείου Παιδείας. Παράλληλα, όμως, συνεχίζει το ίδιο βρόμικο παιχνίδι της. Πασχίζει να σφηνώσει στα κεφάλια των εκπαιδευτικών την ιδέα ότι μπορεί στο σύστημα που ζούμε να έχουμε μια καλή αξιολόγηση, μια αξιολόγηση που θα είναι σε όφελος του εκπαιδευτικού και του σχολείου.
Ας δούμε, λοιπόν, αν έχει δίκιο.
Εχουμε ένα σχολείο ανταγωνιστικό, όπου οι μαθητές διαγκωνίζονται όχι για να ρουφήξουν τη γνώση, αλλά για να πετύχουν καλύτερους βαθμούς, ένα σχολείο που στραγγαλίζει την προσωπικότητα και βάζει φρένο στην ανάδειξη και ανάπτυξη των ιδιαίτερων ικανοτήτων και χαρισμάτων των μαθητών, που κατευθύνει και εμμένει πεισματικά στην αποστήθιση πληροφοριών, πολλές φορές ασύνδετων, περιττών, αναχρονιστικών, ένα σχολείο με ανεπαρκή ή και άθλια υλικοτεχνική υποδομή. Ενα σχολείο που μηρυκάζει ιδεοληψίες, αντιδραστικές και ανιστόρητες απόψεις και επαινεί συμπεριφορές, που κάθε άλλο παρά σε σκεπτόμενο άνθρωπο προσιδιάζουν, μαχητή και διεκδικητή της ζωής.
Κανείς, ούτε μαθητής, ούτε εκπαιδευτικός δεν είναι ευχαριστημένος μ’ ένα τέτοιο σχολείο. Ούτε, βέβαια, γονιός, ο οποίος, μάλιστα, το πληρώνει και αδρά, αφού η δωρεάν Παιδεία έχει από χρόνια καταστεί ένα πουκάμισο αδειανό.
Δεν είναι, λέει, ευχαριστημένο ούτε το υπουργείο Παιδείας. Γι’ αυτό και ετοιμάζει ένα σχολείο χειρότερο από αυτό. Η γνώση απαλείφεται ακόμη και ως όρος από τα περισπούδαστα κείμενα των εγκεφάλων του. Τώρα μιλάμε μόνο για κατάκτηση δεξιοτήτων. Ο μαθητής χρειάζεται να ξέρει λίγα ελληνικούλια, λίγα αγγλικούλια, να ξέρει κάτι από μαθηματικά και φυσικές επιστήμες και να γνωρίζει τη χρήση των Η/Υ. Διότι έτσι χρειάζεται τον εργαζόμενο το κεφάλαιο τη σήμερον ημέρα: αναλώσιμο. Το περιθώριο αυτό του το έχει δώσει η αλματώδης ανάπτυξη της τεχνολογίας και της πληροφορικής, που πέρασε μεγάλο μέρος της γνώσης στις μηχανές. Γιατί, λοιπόν, το κράτος των αστών να ξοδεύει πολλά για τους μελλοντικούς του εργαζόμενους, όταν αυτοί θα χρειάζεται να μην σκέφτονται ή να σκέφτονται ελάχιστα για να ανταποκριθούν στην εκτελεστική εργασία που θα τους αναθέτει κι όταν τα λίγα στελέχη που χρειάζεται για να επανδρώσουν την παραγωγή και τους κρατικούς μηχανισμούς έτσι κι αλλιώς τα εξασφαλίζει από τις τάξεις των προνομιούχων; Εξ ου και το φθηνό σχολείο, η εξαφάνιση σχεδόν της κρατικής επιχορήγησης της δημόσιας εκπαίδευσης, τα ιδιωτικο-οικονομικά κριτήρια στη λειτουργία των σχολείων, το μπάτε σκύλοι αλέστε στις διάφορες εταιρίες, αλλά ακόμα παραπέρα και το επιχειρηματικό πανεπιστήμιο και τα τρία έτη σπουδών της Μπολόνια.
Στην κατεύθυνση αυτή εντάσσονται και οι σχεδιαζόμενες αλλαγές στο εξεταστικό σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ-ΤΕΙ, που υψώνουν ανυπέρβλητους ταξικούς φρα- γμούς όχι μόνο για την πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο, αλλά και για την αποφοίτηση από το Λύκειο. Και βέβαια, αυτό το σχολείο, που προετοιμάζει το φθηνό και αναλώσιμο εργαζόμενο, το φοβισμένο και υποταγμένο στην ακόρεστη δίψα του κεφαλαίου για μέγιστο κέρδος, χρειάζεται και ένταση του αυταρχικού πλαισίου μέσα στο οποίο θα λειτουργεί. Οι διευθυντές-μάνατζερ, αξιολογητές και πειθαρχικοί προϊστάμενοι, η πλήρης περιθωριοποίηση του συλλόγου διδασκόντων, η ενεργοποίηση του θεσμού του δόκιμου εκπαιδευτικού, κ.λπ. εκεί ακριβώς στοχεύουν.
Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, η αξιολόγηση που θα εφαρμοστεί (και στην περίπτωση του σχολείου που είχαμε και σ’ αυτή του σχολείου που στήνεται) θα κληθεί να υπηρετήσει συγκεκριμένους στόχους. Θα κρίνει το δάσκαλο κατά πόσο είναι διατεθειμένος να βάλει πλάτη σ’ αυτό το ανοσιούργημα. Από αυτή τη διαδικασία για ένα είμαστε σίγουροι, ότι θα επιπλεύσουν οι «φελλοί», ενώ θα στιγματιστούν και διωχθούν οι εκπαιδευτικοί που παλεύ-ουν ν’ ανοίξουν έστω και μικρές χαραμάδες στους τοίχους του σχολείου για να περάσει το φως στα μυαλά των παιδιών της εργαζόμενης κοινωνίας, αυτοί που δε «χωρούν» μέσα σ’ αυτό το σάπιο σύστημα και παλεύουν για να το ανατρέψουν.
Κι εδώ γίνεται το επόμενο βήμα, που καθιερώνει τα κριτήρια, τους δείκτες, με τους οποίους θα γίνεται αυτή η αξιολόγηση. Πώς θα μετρηθεί η «απόδοση» του εκπαιδευτικού; Μα, με την «απόδοση» των μαθητών του λέει το υπουργείο. Και για να υπάρξει «αντικειμενικοποίηση» στη μέτρηση της επίδοσης των μαθητών οσονούπω θα καθιερωθούν και τεστ και εξετάσεις πανελλαδικού χαρακτήρα. Κοντολογίς, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού συνδέεται άρρηκτα με την αξιολόγηση του μαθητή, τον οποίο φορτώνει με επιπρόσθετους ταξικούς φραγμούς. Η επιλογή αυτή εκτός από μαθητοκτόνα είναι συνάμα τουλάχιστον αντιεπιστημονική. Γιατί επιχειρεί να ποσοτικοποιήσει μια διαδικασία πολύ πολύπλοκη, όπως είναι η μαθησιακή διαδικασία, στην οποία επεμβαίνει με καθοριστικό τρόπο η προέλευση του μαθητή, το οικογενειακό και κοινωνικό φορτίο που αυτός κουβαλά (οι ίσες ευκαιρίες στη μόρφωση είναι ένα παραμύθι).
Και το σχοινί γίνεται κορδόνι. Η σχολική μονάδα θα αξιολογείται με βάση τις επιδόσεις των μαθητών της, αλλά και με το πόσους πόρους «από τρίτους» θα ψάχνει και θα φέρνει στο πενιχρό ταμείο της ο δι-ευθυντής της-μάνατζερ και τα «καινοτόμα» προγράμματα που θα αναλαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί της, με την ευγενική «χορηγία» προθύμων ιδιωτών. Θα αξιολογείται με βάση τη διαχείριση του εκπαιδευτικού χρόνου, που δε χάθηκε σε απεργίες, μαθητικές καταλήψεις και αποχές και άλλα τέτοια κατακριτέα. Τούτα διαρρέει το υπουργείο Παιδείας ότι θα αποτελούν τα κριτήρια της αξιολόγησης. Δεν έχουμε λόγο να πιστεύουμε ότι θα είναι κάτι διαφορετικό, αφού σ’ όλες τις μητροπόλεις του καπιταλισμού όπου εφαρμόστηκε η αξιολόγηση, αυτό ακριβώς το περιεχόμενο είχε, με ολέθριες συνέπειες για τα σχολεία των φτωχών λαϊκών συνοικιών και για τα παιδιά της εργατικής τάξης.
Ολα τούτα έρχονται απλά να εξηγήσουν και να ενισχύσουν μια αλήθεια: ότι το σχολείο είναι ισχυρός ιδεολογικός μηχανισμός του αστικού κράτους, μηχανισμός αναπαραγωγής των εκμεταλλευτικών σχέσεων παραγωγής. Η αστική τάξη δεν θα επιτρέψει ουδεμία παρέκκλιση πάνω σ’ αυτό. Η οποιαδήποτε χαλάρωση της σιδερένιας τανάλιας του, αποτέλεσμα μακροχρόνιων και δυναμικών αγώνων της εκπαιδευτικής κοινότητας και του λαού, αφήνουν ανεπηρέαστο τον πυρήνα και την ουσία του. Αν θέλουμε ν’ αλλάξουμε το σχολείο, πρέπει ν’ αλλάξουμε την κοινωνία, πρέπει ν’ ανατρέψουμε τον καπιταλισμό.
Οι εκπαιδευτικοί έχουν κάθε λόγο ν’ αντιδρούν στην αξιολόγηση, η οποία σε κάθε περίπτωση είναι χειραγώγηση και υποταγή. Μια αξιολόγηση πρέπει να επιδιώκουν μέσα σ’ αυτό το σύστημα: Το κατά πόσο προωθούν με τη δουλειά τους, με τη στάση ζωής τους, με τους αγώνες τους τα συμφέροντα των παιδιών της εργατικής τάξης, τα συμφέροντα της εργαζόμενης κοινωνίας.
Γιούλα Γκεσούλη
