Παραμύθι τα περί νομικού κενού
Διαβάζοντας κανείς το νομοσχέδιο για τις επενδύσεις των ασφαλιστικών ταμείων, που συνέταξαν οι υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών, κατ’ εντολή του Αλογοσκούφη, και παρουσίασε στους δημοσιογράφους ο υπουργός Εργασίας Β. Μαγγίνας (χωρίς να γνωρίζει τις λεπτομέρειες και να είναι σε θέση να υποστηρίξει), αναρωτιέται ποιος κοροϊδεύει ποιον. Δεν υπάρχει καμιά διαφορά στη φιλοσοφία, σε σχέση με το προηγούμενο θεσμικό καθεστώς, ενώ και στις επιμέρους ρυθμίσεις οι διαφορές είναι εντελώς επουσιώδεις. Δυο είναι τα συμπεράσματα που βγαίνουν. Πρώτο, ότι τα περί νομικού κενού, που εδώ και τρεις μήνες επαναλαμβάνουν τα στελέχη της κυβέρνησης (συμπεριλαμβανόμενου του Καραμανλή) είναι σκέτο παραμύθι. Δεύτερο, ότι το πλιάτσικο σε βάρος των όποιων αποθεματικών των Ταμείων θα συνεχιστεί με νέες μεθόδους.
Στις 31/12/2004 οι καταθέσεις των ασφαλιστικών ταμείων στην Τράπεζα της Ελλάδας ανέρχονταν σε 10,21 δισ. ευρώ. Κατείχαν ακόμη 14,73 δισ. ευρώ σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου, μετοχές και άλλα χρεώγραφα. Η κυβέρνηση της ΝΔ επέβαλε στα Ταμεία να πουλήσουν τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου και να αγοράσουν σύνθετα ομόλογα, προκειμένου να μειωθεί το δημόσιο χρέος. Αν η δουλειά του ξεφορτώματος των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου πήγαινε καλά, δηλαδή αν δεν αποκαλυπτόταν από τους ανταγωνιστές που είχαν μείνει «στην απέξω», δεν αποκλείεται να έβαζαν χέρι και στα 10,21 δισ. ευρώ των καταθέσεων. Οταν ξέσπασε το σκάνδαλο, για να καλύψει τις πολιτικές ευθύνες των αρμόδιων υπουργών Εργασίας και Οικονομίας, η κυβέρνηση άρχισε να αναπτύσσει τη θεωρία του νομικού κενού, που το εκμεταλλεύτηκαν οι «άπληστοι χρηματιστές», εξαπατώντας τις «ανίδεες διοικήσεις» των Ταμείων και σπρώχνοντάς τες να αγοράσουν τα υψηλού ρίσκου δομημένα.
Διαβάσαμε προσεκτικά το νέο νομοσχέδιο. Ψάξαμε εξονυχιστικά να βρούμε τις μεγάλες διαφορές του με την ισχύουσα νομοθεσία. Η προσπάθεια απέβη μάταιη. Διαφορές φιλοσοφίας δεν διαπιστώσαμε. Ελεύθερη επένδυση, χωρίς έλεγχο, επιτρέπεται μόνο στα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου και στα ρέπος, όπως και πριν, ενώ σε μετοχές και αμοιβαία κεφάλαια επιτρέπεται πάλι το ίδιο ποσοστό (23% επί της περιουσίας του Ταμείου), μετά από έλεγχο. Τα δομημένα ομόλογα δεν τα έβαλαν στην κατηγορία των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου (όπως έκαναν πριν ξεσπάσει το σκάνδαλο), αλλά στην κατηγορία των μετοχών και επιτρέπουν την αγορά ενός ποσοστού 2% επί του συνόλου της περιουσίας των ασφαλιστικών ταμείων. Διαπιστώνουμε, δηλαδή, ότι δεν εισήγαγαν τίποτα το σημαντικό, που η έλλειψή του εμπόδιζε τα ταμεία να κάνουν τις πιο συμφέρουσες «επενδύσεις». Μπορούσαν κάλλιστα να εντάξουν από την πρώτη στιγμή τα δομημένα ομόλογα στην κατηγορία των μετοχών, που υπάρχει ποσοστό και που γίνεται (υποτίθεται) αυστηρός έλεγχος. Για να γίνει αυτή η ένταξη αρκούσε η ψήφιση μιας τροπολογίας (για να μην πούμε μιας διευκρινιστικής εγκυκλίου).
Οταν η κυβέρνηση άρχισε να εκδίδει δομημένα ομόλογα, που οι υπουργοί της λένε ότι δεν είναι καλή επένδυση για τα Ταμεία, γιατί δεν φρόντισε με αυτόν τον απλό τρόπο να προστατεύσει τα Ταμεία, δεδομένου ότι δεν γινόταν ρητή αναφορά στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο; Η κυβέρνηση δεν ήθελε να εντάξει τα δομημένα ομόλογα στην κατηγορία των μετοχών για δύο λόγους. Πρώτο, γιατί πολλά Ταμεία είχαν ήδη ξεπεράσει το 23% και έτσι δεν θα μπορούσαν να πουλήσουν ομόλογα ελληνικού δημοσίου (σταθερού επιτοκίου) και να αγοράσουν δομημένα. Δεύτερο, γιατί κυβερνητική επιδίωξη ήταν το «ξεφόρτωμα» όλων των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου που ήταν στην κατοχή των Ταμείων, που ήταν αρκετά δισ. ευρώ, γιατί έτσι θα μείωνε το δημόσιο χρέος.
Η αποκάλυψή του υποχρέωσε την κυβέρνηση να αλλάξει την τακτική της όσον αφορά την «αξιοποίηση» των αποθεματικών των Ταμείων.Θεωρητικά επιτρέπει σ’ όσα Ταμεία δεν αγόρασαν δομημένα να αγοράσουν μέχρι το 2% των αποθεματικών τους. Λέμε θεωρητικά, γιατί για ένα μεγάλο διάστημα δεν θα βρεθούν Ταμεία να αγοράσουν, για ευνόητους λόγους. Δεν θα αφήσει, όμως, ανεκμετάλλευτα τα αποθεματικά. Στην πράξη, θα κατευθύνει τα Ταμεία να βάλουν τα αποθεματικά τους σε έργα που θα γίνουν στα πλαίσια των Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα, με το επιχείρημα ότι η επένδυση αυτή θα είναι πιο επικερδής για τα Ταμεία. Το πλιάτσικο δεν θα γίνεται πλέον από τους χρηματιστές, αλλά από τους μεγαλοεργολάβους. Κερδισμένοι θα βγουν το ελληνικό δημόσιο, που θα ξεφορτωθεί τα ομόλογα με σχετικά υψηλά επιτόκια, και οι καπιταλιστές που θα εξασφαλίσουν φτηνό χρήμα.
Θα το πούμε για μια φορά ακόμη. Κυβέρνηση και καπιταλιστές έχουν βάλει στο μάτι τα 25 δισ. ευρώ των ασφαλιστικών ταμείων. Οποια κι αν είναι η επιχειρηματική αξιοποίησή τους, δεν πρόκειται να ανατρέψει την εξαιρετικά δεινή θέση της συντριπτικής πλειοψηφίας των συνταξιούχων.
