Μετά από 16,5 ώρες τηλεδιάσκεψης και έντονου παζαριού και αφού μεσολάβησε και έντονο παρασκηνιακό παζάρι σε διακρατικό επίπεδο μεταξύ των βασικών ιμπεριαλιστικών κέντρων της ΕΕ, οι υπουργοί Οικονομικών του Eurogroup κατάφεραν τελικά να συμφωνήσουν αργά τη νύχτα της περασμένης Πέμπτης, προκειμένου να… σωθεί η τιμή της… «ευρωπαϊκής αλληλεγγύης». Ομως, όσοι περίμεναν πολλά κεράσια διαπίστωσαν ότι το «καλάθι» ήταν μικρό και τα «δώρα» του δεν θα δοθούν σε όλους το ίδιο απλόχερα.
Μπορεί ο πρόεδρος του Eurogroup, o πορτογάλος υπουργός Οικονομικών, Μάριο Σεντένο, να πανηγύριζε στην ανακοίνωση που δημοσίευσε πέντε λεπτά πριν από τα μεσάνυχτα της Πέμπτης (βλ. https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2020/04/09/remarks-by-mario-centeno-following-the-eurogroup-videoconference-of-9-april-2020/), λέγοντας ότι η ευρωπαϊκή απάντηση στην παρούσα κρίση αποτελείται από φιλόδοξες προτάσεις που κανείς δε θα μπορούσε να σκεφτεί καν πριν από μερικές εβδομάδες, τα περίφημα «κορονο-ομόλογα» και τον δανεισμό με ίσους όρους για όλους ξεχάστε τα.
Το «δίχτυ ασφαλείας» που αποφάσισαν οι υπουργοί Οικονομικών του Eurogroup θα είναι συνολικά γύρω στα 240 δισ. ευρώ, ποσοστό 2% του ΑΕΠ των χωρών της ζώνης του ευρώ (με βάση το ΑΕΠ στο τέλος του 2019). Τα χρήματα θα τα πάρουν οι χώρες μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM, «με τυποποιημένους όρους που θα συμφωνηθούν προκαταβολικά με τα όργανα διοίκησης του ESM» (σημείο 16 της έκθεσης του Eurogroup «για την ολοκληρωμένη οικονομική απάντηση στην πανδημία COVID-19» βλ. https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2020/04/09/report-on-the-comprehensive-economic-policy-response-to-the-covid-19-pandemic/).
Μπορεί η έκθεση του Eurogroup να ορίζει ότι η μόνη προϋπόθεση για να έχει πρόσβαση το κάθε κράτος μέλος της ευρωζώνης σε αυτά τα λεφτά (που για την Ελλάδα δεν είναι πάνω από 3.7 δισ. ευρώ) θα είναι να δεσμευτεί ότι θα τα διαθέσει για τις άμεσες και έμμεσες δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης, θεραπείας και πρόληψης, που σχετίζονται με την COVID 19, και ότι μόλις δοθεί η εντολή από τους ευρωπαίους ηγέτες, τα λεφτά θα είναι διαθέσιμα ενδεχομένως και εντός δύο βδομάδων, δηλαδή άμεσα, δε θα είναι όμως χωρίς επιτήρηση. Η έκθεση αναφέρει ρητά ότι θα τηρηθούν οι διατάξεις της Συνθήκης του ESM. Για να το κάνουμε λίγο πιο λιανά, θα θυμίσουμε ότι μία από τις διατάξεις της συνθήκης αυτής (βλ. https://www.esm.europa.eu/sites/default/files/20150203_-_esm_treaty_-_el.pdf, άρθρο 13 παρ. 3) προβλέπει «μνημόνιο κατανόησης, στο οποίο θα περιγράφονται αναλυτικά οι όροι που θα συνδέονται με τη διευκόλυνση χρηματοπιστωτικής συνδρομής». Αν σας θυμίζει κάτι, καλώς σας θυμίζει!
Τα λεφτά αυτά θα δοθούν μέχρι να λήξει η περίοδος της υγειονομικής κρίσης της COVID 19. Από κει και πέρα… «ο θεός βοηθός». Ο «θεός» στην προκειμένη περίπτωση θα είναι… οι ευρωπαίοι ηγέτες, στους οποίους το Eurogroup πέταξε το μπαλάκι για τα περαιτέρω. Δίκαια ο ολλανδός υπουργός Οικονομικών, Χόπκε Χούκστρα, χαρακτήρισε «συνειδητά ασαφή» τη διατύπωση για τα «καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα» που θα πρέπει να αποφασιστούν από τους ευρωπαίους ηγέτες. Μας θύμισε την μπαρουφάκεια «δημιουργική ασάφεια»!
Αυτή η ασάφεια έχει εισαχθεί «τεχνηέντως» στο σημείο 19 της έκθεσης του Eurogroup, που αφορά σε ένα «ταμείο ανάκαμψης», το οποίο θα «διασφαλίσει» υποτίθεται την «αλληλεγγύη στα πλέον πληττόμενα κράτη μέλη της ΕΕ». Πρόκειται για το ταμείο για το οποίο μιλούσε προ ημερών ο γάλλος υπουργός Οικονομικών, Μπρούνο Λε Μερ; Ενα ταμείο με χρονικό ορίζοντα 5-10 χρόνων,που θα δίνει χρήμα στα κράτη για να ανακάμψουν; Με τί όρους; Αυτό θα το δούμε στην απόφαση των ηγετών το επόμενο διάστημα.
Για την ώρα, δεν έχει αποφασιστεί τίποτα: ούτε οι πηγές χρηματοδότησης αυτού του ταμείου, ούτε η σχέση του με τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ούτε οι υπόλοιπες νομικές πτυχές του. Υπό την καθοδήγηση των ηγετών της ΕΕ θα προετοιμαστεί το έδαφος για μια απόφαση πάνω σ’ αυτά τα θέματα! Αυτό το αναφέρει ρητά η έκθεση του Eurogroup. Πράγμα που σημαίνει ότι το παζάρι παίρνει παράταση. Με δεδομένη πάντως την αντίδραση της Γερμανίας (κι από κοντά της Ολλανδίας, της Αυστρίας και της Φιλλανδίας), δεν υπάρχει περίπτωση το ταμείο αυτό να εκδώσει τα περιβόητα κορονο-ομόλογα, δηλαδή όλοι να δανείζονται με τους ίδιους όρους και επιτόκια.
Για την ώρα, ο δανεισμός θα γίνεται στο πλαίσιο του ESM, που σημαίνει όρους και επιτήρηση, πράγμα που -σύμφωνα με τους Financial Times της περασμένης Τετάρτης (βλ. https://www.ft.com/content/da14114c-bf28-4016-9a79-b2c2d9bd9876), σε άρθρο με τον εύγλωττο τίτλο: «Το Eurogroup παλεύει ενάντια στο αδιέξοδο για την απάντηση στην πανδημία»- δεν το ήθελε με τίποτα ο υπουργός Οικονομικών της Ιταλίας, Ρομπέρτο Γκουαλτιέρι. Ο Γκουαλτιέρι είχε δηλώσει ότι η κυβέρνησή του δε θα δεχτεί να σταλεί έκθεση προς τους ηγέτες, χωρίς ξεκάθαρη αναφορά στην «αμοιβαιότητα» του χρέους, ως εργαλείου για την οικονομική ανάκαμψη, και στη χρήση των δανείων από τον ESM χωρίς όρους και μνημόνια. Αυτά τα έκανε τελικά… γαργάρα. Οσο κι αν ψάξετε στην έκθεση του Eurogroup, τη λέξη «αμοιβαιότητα» δε θα τη βρείτε! Ο καθένας θα δανείζεται με τους όρους που… του αρμόζουν. Σιγά μη γίνουν όλοι… Γερμανία!
Ξέρετε τι θα βρείτε στην έκθεση; Το περιβόητο πρόγραμμα “SURE”, για το οποίο καμάρωνε την πρωταπριλιά η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν. Το πρόγραμμα δεν ήταν… πρωταπριλιάτικο αστείο. Το αποφάσισε η Κομισιόν μία μέρα μετά και προβλέπει δάνεια ύψους 100 δισ. ευρώ στα κράτη μέλη με «ευνοϊκούς όρους» (βλ. https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-and-fiscal-policy-coordination/eu-financial-assistance/loan-programmes/sure_el).
Τα δάνεια αυτά θα τα χρησιμοποιήσουν τα κράτη για να χρηματοδοτήσουν τις θέσεις μερικής απασχόλησηςπου θα δημιουργηθούν κατά την κρίση. Αυτό το παρουσίασαν με… τυμπανοκρουσίες ως μέγα ευεργέτημα στους εργαζόμενους, για να μη χάσουν τη δουλειά τους! Τι θα γίνει δηλαδή; Οι καπιταλιστές θα βάζουν τους εργαζόμενους να δουλεύουν λιγότερες ώρες και θα τους πληρώνει το κράτος μέσω των χρημάτων του προγράμματος. Αυτό δεν είναι επιδότηση των εργαζόμενων αλλά των καπιταλιστών!
Αν ήθελαν να επιδοτήσουν τους εργαζόμενους, θα αύξαναν τα επιδόματα ανεργίας και θα υποχρέωναν τους καπιταλιστές να κρατήσουν τους εργαζόμενους, απαγορεύοντας τις απολύσεις και εξαναγκάζοντάς τους να μειώσουν τα κέρδη τους. Ομως αυτό είναι «ιερό και απαραβίαστο» στην καπιταλιστική Ευρώπη. Αυτή κόπτεται για την ιδιωτική πρωτοβουλία με… κρατικά λεφτά!
Για να μη μείνουν παραπονεμένοι οι καπιταλιστές, το Eurogroup τους έταξε άλλα 200 δισ. ευρώ, μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕ)!
Ετσι, από τα 540 δισ. ευρώ που διαφημίστηκαν δεόντως από τα ΜΜΕ ως… κοσμοϊστορική απόφαση του Eurogroup της Πέμπτης, τα 300 θα είναι για τους καπιταλιστές (100 μέσω του προγράμματος SURE και 200 μέσω της ΕΤΕπ) και τα άλλα 240 θα είναι δάνεια (με Μνημόνια και όρους) από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), που θα φορτωθούν στις πλάτες του εργαζόμενου λαού.
Η «ευρωπαϊκή αλληλεγγύη» δεν είναι παρά αλληλεγγύη στο κεφάλαιο, βάσει της δύναμης πυρός που διαθέτει σε κάθε χώρα. Οι πιο ισχυροί καπιταλιστές θα πάρουν το κυρίως πιάτο, οι μικρότεροι το επιδόρπιο και τα αποφάγια οι εργαζόμενοι, οι οποίο όμως θα χρεωθούν όλο το λογαριασμό!
