«Είναι η επόμενη εκδοχή της χώρας». Ετσι του έγραψαν οι λογογράφοι, έτσι δήλωσε ο Μητσοτάκης για τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, που θεωρητικά θα στηρίξει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αυτό άλλωστε τεκμαίρεται και από την παρουσία «φρέσκων» προσώπων σε δημόσιες συζητήσεις για τα συγκεκριμένα κονδύλια. Οπως ο CEO της Τράπεζας Πειραιώς Χ. Μεγάλου, των κρατικών ανακεφαλαιοποιήσεων και του γενικότερου φεσώματος του Δημοσίου. Η Αθηνά Χατζηπέτρου, πρώην CEO της COCA COLA και νυν διοικήτρια της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Ο Χ. Μπρουμίδης, CEO της Vodafone των υποκλοπών. Ο κατάλογος μπορεί να γίνει μακρύς, αλλά ένα είναι το «απόσταγμα»: είναι αδιαμφισβήτητο το πόσο ταγμένοι είναι οι μεγαλοκαρχαρίες του κεφαλαίου στην καθιέρωση της ευημερίας των πολιτών και της οικονομίας!
Αυτός είναι καμβάς του Ταμείου Ανάκαμψης. Μεγάλοι καπιταλιστικοί όμιλοι έχουν κάνει ουρά για «φθηνό» κεφάλαιο. Αλλωστε όπως γράψαμε εδώ, «καθοριστικό κριτήριο για τη χορήγηση δανειακών πόρων είναι η φερεγγυότητα της επιχείρησης». Ποιες επιχειρήσεις είναι «φερέγγυες» στον καιρό της πανδημίας; Πάντως όχι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αδυνατούσαν και αδυνατούν να λάβουν χρηματοδότηση.
Το συμπέρασμα αυτό δεν είναι υποθετικό. Ο Στουρνάρας, στις αρχές του μήνα, ξεστόμισε κάποιες αλήθειες ανάμεσα στις αναμενόμενες φιλοφρονήσεις προς την κυβέρνηση. Πρώτον, ότι τα «κόκκινα δάνεια» ανέρχονται σε 47 δισ. η 30% του ΑΕΠ, ποσοστό 12 φορές μεγαλύτερο από τον αντίστοιχο μέσο όρο στην ευρωζώνη. Και δεύτερον, πως οι δανειοδοτήσεις προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι ήδη πάρα πολύ λίγες και ότι αυτή η εικόνα δεν τον ικανοποιεί (sic). Ετσι, έχουμε έτοιμη τη μελλοντική δικαιολογία των τραπεζών: πώς θα δανείσουμε επιχειρήσεις χωρίς να «κοκκινήσουν» περεταίρω τα χαρτοφυλάκια; Εχουμε, επίσης, την παραδοχή για το ποιες επιχειρήσεις απορροφούν και θα απορροφούν κεφάλαια.
Η «ουρά» πρέπει να έχει μεγαλώσει τόσο που στις Βρυξέλλες ζήτησαν διαφορετικές διατυπώσεις στο περιβόητο σχέδιο σχετικά με το πώς οι συστημικές τράπεζες θα διαθέσουν τους πόρους. Θέμα τυπικότητας, βέβαια, γιατί ενώ ζήτησαν εγγυήσεις για την ορθή κατανομή των κονδυλίων, γνωρίζουν πολύ καλά πως αρκετές πολυεθνικές θα χωθούν στο κόλπο και όλοι θα βγουν κερδισμένοι. Παράδειγμα: από τις τέλη του 2020, η ENEL Green Power δήλωνε πως με τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης ενδιαφέρεται για τη μπίζνα της ηλεκτροδότησης των πράσινων λιμανιών. Ποια είναι η συγκεκριμένη εταιρία; Αυτή που έχει τα αιολικά πάρκα στην Εύβοια, στον Καφηρέα. Που είναι μέρος ενός ομίλου με τζίρο 65 δισ. ευρώ το 2020 (μικρομεσαία το δίχως άλλο!).
Τα κονδύλια περιλαμβάνουν επιχορηγήσεις ύψους 17,8 δισ. και δάνεια 12,7 δισ. Ενας σύντομος χάρτης του σχεδίου που κατατέθηκε είναι ο εξής: από το σκέλος των επιχορηγήσεων, 6 δισ. θα αφορούν την πράσινη μετάβαση, 2,1 δισ. την ψηφιακή μετάβαση, 5,2 δισ. απασχόληση, δεξιότητες, κοινωνική συνοχή (Υγεία, Παιδεία, Κοινωνική Προστασία) και 4,8 δισ. ιδιωτικές επενδύσεις. Το σύνολο των δανείων θα οδηγηθεί σε επενδύσεις τύπου ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημοσίου Ιδιωτικού Τομέα) και γενικότερα ιδιωτικές επενδύσεις. Επίσης, ο στόχος-ευχολόγιο είναι ότι στα παραπάνω θα αθροιστούν ιδιωτικές τοποθετήσεις (τράπεζες, καπιταλιστές), έτσι ώστε το σύνολο των επενδύσεων να φτάσει τα 57 δισ. Μαζί με αυτά πάνε και οι υποσχέσεις για 200 χιλιάδες θέσεις εργασίας και αύξηση του ΑΕΠ της τάξης του 7%.
Οι μπίζνες που θα στηθούν είναι πάρα πολλές και με πολλές προεκτάσεις. Και η πορεία τους θα ελέγχεται από τους… εταίρους με προθεσμίες. Για τη λεγόμενη πράσινη ανάπτυξη, επί παραδείγματι, στην οποία θα επενδυθεί το 38% των πόρων, περιλαμβάνονται έργα όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Νάξου-Σαντορίνης, η δημιουργία υποσταθμών στη Μήλο, στη Φολέγανδρο και στη Σέριφο (ολοκλήρωση των συμβολαίων στο δεύτερο τρίμηνο του 2023 και ολοκλήρωση το τέταρτο τρίμηνο του 2025). Αλλο «πρότζεκτ», που σχετίζεται με τον ΔΕΔΔΗΕ, είναι οι έξυπνοι μετρητές, που η εγκατάστασή τους προϋπολογίζεται στα 530 εκατ. ευρώ. Απορία: συνδέεται αυτό το έργο με την πώληση του ΔΕΔΔΗΕ, που έχει πάρει deadline για το τέλος Αυγούστου; Και μνηστήρες είναι funds όπως η Blackrock που διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία αξίας 8,7 τρισ. δολαρίων (και αυτή μικρομεσαία!);
Δεν είναι η πρώτη φορά που δίνεται χρήμα με αυτόν τον τρόπο. Ακόμα και οι αστοί οικονομολόγοι παραδέχονται πως στις περιπτώσεις των «Πακέτων Ντελόρ» και του ΕΣΠΑ δεν απορροφήθηκαν κονδύλια. Και αυτό κυρίως γιατί δεν κινητοποιήθηκαν ιδιωτικά κεφάλαια. Κοινώς, οι καπιταλιστές δεν έβαλαν φράγκο. Οπότε έχουμε το ίδιο μοτίβο και βλέποντας τους άξονες (πράσινη ανάπτυξη, απασχόληση κλπ), υπάρχει πεδίο δόξης λαμπρόν για αρπαχτές. Τα πανηγύρια έχουν αρχίσει ήδη από την κυβέρνηση, καθώς χθες εγκρίθηκε το σχέδιο ανάκαμψης. Ετσι η Ελλάδα θα λάβει μέχρι το τέλος του μήνα 2,3 δισ. επιχορηγήσεις και 1,7 δισ. δάνεια.
Ο Μητσοτάκης έδωσε το σύνθημα: «τώρα ξεκινά η σκληρή δουλειά». Το αποκωδικοποιούμε: «τώρα αρχίζει η μεγάλη κονόμα».
