Με πολλά ταρατατζούμ ανακοινώθηκε από τις οικογένειες Σκλαβενίτη και Μαρινόπουλου η δημιουργία μιας νέας εταιρίας, στην οποία θα ενταχθούν τα 33 υπερμάρκετ του Μαρινόπουλου. Κάθε όμιλος θα έχει 50% στη νέα εταιρία, ενώ οι Μαρινόπουλοι θα πάρουν τον μη εκτελεστικό πρόεδρο της νέας εταιρίας και οι Σκλαβενίτηδες το διευθύνοντα σύμβουλο.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για εξαγορά των «φιλέτων» του ομίλου Μαρινόπουλου από τον Σκλαβενίτη, που θα ασκεί τη διοίκηση. Μετά την αποχώρηση του γαλλικού ομίλου «Καρφούρ», τα μαγαζιά του Μαρινόπουλου πήγαιναν κατά διαόλου και τελευταία «βάραγαν μύγες», καθώς οι πελάτες δεν έβρισκαν βασικά προϊόντα που αγοράζει κανείς από ένα σούπερ μάρκετ. Το φαινόμενο δεν είναι πρωτοφανές, αν σκεφτούμε ότι το ίδιο πρόβλημα αντιμετώπιζαν και τα σούπερ μάρκετ της άλλοτε κραταιάς αλυσίδας του Βερόπουλου, που πωλήθηκαν τελικά στον όμιλο ΜΕΤΡΟ, αφού προηγουμένως χάλασε «στο τσακ» το ντιλ με τον Σκλαβενίτη (όπως φαίνεται από τότε είχαν αρχίσει τα παζάρια για την αγορά του Μαρινόπουλου).
Δε χρειάζονται ειδικές γνώσεις για να κατανοήσει κανείς ότι η κατάρρευση δυο μεγάλων ομίλων της λιανικής ήρθε ως αποτέλεσμα της βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης. Ο τζίρος έπεσε κατακόρυφα (ακόμα και στα τρόφιμα, πόσο μάλλον στα υπόλοιπα είδη που έχουν και το μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους στη λιανική), η πίτα μίκρυνε και κάποιοι από τους «μεγάλους παίκτες» της αγοράς θα την πλήρωναν. Με τις συγχωνεύσεις έμειναν στο χώρο του συγκεκριμένου λιανεμπόριου τρεις μεγάλοι όμιλοι (Σκλαβενίτης, Βασιλόπουλος, ΜΕΤΡΟ). Πρόκειται για μια τυπική διαδικασία συγκεντροποίησης του κεφάλαιου, την οποία επέβαλε η κρίση. Οι ισχυρότεροι, αυτοί που ανταποκρίθηκαν με επιτυχία στην κρίση, επιβάλλουν τους όρους τους σ' εκείνους που έχασαν.
Αυτό το τυπικό οικονομικό φαινόμενο, όμως, δεν είναι χωρίς συνέπειες για την εργατική τάξη. Ας αναρωτηθούμε αν ο όμιλος Μαρινόπουλου, που δεν μπόρεσε να κρατήσει ζωντανά τα υπερμάρκετ του, θα μπορέσει να κρατήσει τα δεκάδες μικρότερα καταστήματα που διαθέτει. Αν αυτά τα καταστήματα είχαν οποιοδήποτε επιχειρηματικό ενδιαφέρον, θα τα είχαν περιλάβει στη συμφωνία με τον Σκλαβενίτη. Αρα, το επόμενο βήμα θα είναι το κλείσιμό τους, γιατί απλούστατα δε θα μπορούν να σταθούν με τη μέγιστη κερδοφορία δίπλα στα μεγάλα μαγαζιά των δύο ομίλων, που θα έχουν μεν διαφορετικό όνομα, θα λειτουργούν όμως υπό ενιαία διοίκηση (των Σκλαβενίτηδων). Ηδη, από τον περασμένο Σεπτέμβρη είχε ανακοινωθεί ότι οι Μαρινόπουλοι σκόπευαν να κλείσουν είκοσι απ' αυτά τα μικρότερα μαγαζιά (τα πρώην DIA), ενώ έδιναν υποσχέσεις στους εργαζόμενους ότι δε θα απολυθούν, αλλά θα απορροφηθούν σε άλλα μαγαζιά ή -όσοι είναι κοντά στη σύνταξη- θα μπουν σε κάποιο πρόγραμμα «εθελούσιας εξόδου». Δείγμα για το τι πρόκειται να γίνει αποτελεί η απόφαση των Μαρινόπουλων να αποσύρουν το σήμα τους από τα περίπου 150 σούπερ μάρκετ της αλυσίδας Καρυπίδη στη Βόρεια Ελλάδα. Αυτό σημαίνει πως οι Μαρινόπουλοι παραδέχτηκαν την ήττα τους στη συγκεκριμένη αγορά και θα περιοριστούν πλέον στο 50% των μετοχών στην εταιρία των υπερμάρκετ, που θα τη διαχειρίζεται ο όμιλος Σκλαβενίτη.
Ετσι κινείται και έτσι θα εξακολουθήσει να κινείται ο καπιταλισμός. Οι μεγάλες αναταράξεις των κρίσεών του αυξάνουν ακόμη πιο γρήγορα τον εργατικό εφεδρικό στρατό. Η εργατική άμυνα σ' αυτή τη στοιχειακή διαδικασία της συγκεντροποίησης του κεφαλαίου μοιάζει με μάχη οπισθοφυλακών, που μόνο να καθυστερήσει την επίθεση του αντίπαλου μπορεί. Η εργατική τάξη πρέπει να βάλει στόχο της το ίδιο το σύστημα και όχι τις συνέπειές του.
Στο βαθμό τέλος που οι κεφαλαιοκράτες αναγκάζονται από την κίνηση που περιγράψαμε πιο πάνω να εκμεταλλεύονται σε μεγαλύτερη κλίμακα τα υπάρχοντα γιγάντια μέσα παραγωγής και να βάλουν σε κίνηση για το σκοπό αυτό όλους τους μοχλούς της πίστης, στον ίδιο βαθμό πληθαίνουν οι βιομηχανικοί σεισμοί, που στη διάρκειά τους ο εμπορικός κόσμος κρατιέται μονάχα με το ότι θυσιάζει στους θεούς του κάτω κόσμου ένα μέρος του πλούτου, των προϊόντων, κι ακόμα και των παραγωγικών δυνάμεων –με μια λέξη δυναμώνουν οι κρίσεις.
Οι κρίσεις γίνονται πιο συχνές και πιο έντονες από το γεγονός και μόνο ότι στον ίδιο βαθμό που αυξάνει η μάζα των προϊόντων, δηλαδή η ανάγκη για την επέκταση των αγορών, όλο και στενεύει η παγκόσμια αγορά, υπολείπονται όλο και λιγότερες νέες αγορές για εκμετάλλευση, γιατί κάθε κρίση που προηγήθηκε υπόταξε στο παγκόσμιο εμπόριο μια ως τώρα μη κατακτημένη ή από το εμπόριο επιφανειακά μονάχα εκμεταλλευόμενη αγορά.
Ομως το κεφάλαιο δεν ζει μονάχα από την εργασία. Ενας κύριος που είναι ταυτόχρονα και ευγενής και βάρβαρος σέρνει μαζί του στον τάφο τα πτώματα των δούλων του, ολάκερες εκατόμβες από εργάτες, που καταποντίζονται στις κρίσεις. Βλέπουμε λοιπόν: όταν μεγαλώνει το κεφάλαιο γρήγορα, τότε μεγαλώνει ασύγκριτα πιο γρήγορα ο συναγωνισμός ανάμεσα στους εργάτες, δηλαδή όσο γρηγορότερα μεγαλώνει το κεφάλαιο τόσο περισσότερο λιγοστεύουν σχετικά τα μέσα απασχόλησης, τα μέσα συντήρησης για την εργατική τάξη, και όμως η γρήγορη ανάπτυξη του κεφαλαίου αποτελεί τον πιο ευνοϊκό όρο για τη μισθωτή εργασία.
Καρλ Μαρξ
Μισθωτή εργασία και κεφάλαιο
