Οσοι σπεύσουν να μιλήσουν για αποκλιμάκωση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, επειδή τον Ιούνιο έπεσε κατά 0,3% σε σχέση με το Μάη, είναι ή βαθιά νυχτωμένοι ή πολιτικοί απατεώνες. Ο Ιούνης παραδοσιακά είναι μήνας μικρής πτώσης του ΔΤΚ, λόγω μειώσεων των τιμών στα νωπά φρούτα και λαχανικά. Για παράδειγμα, πέρυσι τον Ιούνη είχαμε επίσης μικρή μείωση του ΔΤΚ σε σχέση με το Μάη. Πέρυσι τον Ι-ούνη, όμως, ο ΔΤΚ «έτρεχε» με ρυθμό 0,5% και φέτος «έτρεχε» με ρυθμό 5,2%.
Σε μέσα επίπεδα δωδεκαμήνου, ο ΔΤΚ φέτος τον Ιούνη παρουσίασε αύξηση 2,7%, ενώ τον ίδιο μήνα πέρυσι παρουσίαζε αύξηση 2,4%.
Εχουμε, λοιπόν, για δεύτερο συνεχή μήνα τον ΔΤΚ σταθερά πάνω από το 5%, πριν μπουν οι νέες αυξήσεις στον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (καύσιμα-ποτά-τσιγάρα). Μόλις αρχίσουν να λειτουργούν και αυτές οι αυξήσεις, θα έχουμε νέα εκτίναξη του ΔΤΚ προς τα πάνω, που Σεπτέμβρη-Οκτώβρη αναμένεται να ξεπεράσει το 7%. Και από την αρχή του 2011 θα έχουμε νέα αύξηση, λόγω της μετάταξης τουλάχιστον του 30% των αγαθών και υπηρεσιών από το χαμηλό (11%) στον κανονικό (23%) συντελεστή ΦΠΑ, όπως προβλέπει το Μνημόνιο. Γιατί, βέβαια, η καπιταλιστική αγορά δεν πρόκειται να «απορροφήσει» τις αυξήσεις στους έμμεσους φόρους, αλλά θα τις ενσωματώσει στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Από την άποψη αυτή, είναι ενδιαφέρουσες ορισμένες ποιοτικές μετρήσεις της ΕλΣτατ (πρώην ΕΣΥΕ). Η αύξηση του ΔΤΚ κατά 5,2% τον Ιούνη του 2010 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Ιούνη 2009 προήλθε από την αύξηση των εξής επιμέρους δεικτών: Κατά 18,9% της ομάδας «Αλκοολούχα ποτά και καπνός». Κατά 7,9% της ομάδας «Στέγαση», λόγω αύξησης των τιμών του πετρέλαιου θέρμανσης, των ενοικίων και των ειδών και υπηρεσιών επισκευής και συντήρησης. Κατά 18,2% της ομάδας «Μεταφορές», λόγω αύξησης των τιμών στα αυτοκίνητα, τα τέλη κυκλοφορίας, τα διόδια, τα καύσιμα αυτοκινήτου, τα ανταλλακτικά, τη συντήρηση και επισκευή.
Κατά 3,7% της ομάδας «Επικοινωνίες», λόγω αύξησης των τιμών κινητής τηλεφωνίας, που εν μέρει αντισταθμίστηκε από τη μείωση στις τιμές σταθερής τηλεφωνίας.
Εχουμε γράψει πολλές φορές, ότι ο επίσημος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή είναι αναξιόπιστος, διότι στηρίζεται σε κάλπικη βάση. Είναι το περιβόητο «καλάθι της νοικοκυράς». Ενα σύνολο προϊόντων και υπηρεσιών, βάσει των οποίων καταρτίζεται ο Δείκτης. Το σύνολο αυτό προκύπτει από την Ερευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών, η οποία γίνεται διαταξικά και καταλήγει σε μέσους όρους, με μια στάθμιση της πλάκας. Συνυπολογίζονται δηλαδή τα εντελώς διαφορετικά καταναλωτικά πρότυπα των μισθοσυντήρητων και συνταξιούχων, των μικροαστών και των αστών και βγαίνει ένας μέσος όρος, που φυσικά δεν έχει καμιά σχέση με την πραγματικότητα. Ετσι, σε απόλυτα μεγέθη ο ΔΤΚ δεν αποτυπώνει το μέγεθος των ανατιμήσεων που αφορούν τους εργαζόμενους.
Ομως, οι συγκρίσεις μήνα με μήνα και χρόνο με χρόνο έχουν μια σχετική αξία, γιατί μας δείχνουν τις τάσεις. Η τάση, λοιπόν, δείχνει ότι, παρά τη βαθιά «ύφεση», παρά την πτώση της κατανάλωσης, οι τιμές καλπάζουν. Καλπάζουν πρώτο γιατί αυξάνονται συνεχώς οι έμμεσοι φόροι, ορισμένοι από τους οποίους προκαλούν και αλυσιδωτές αυξήσεις τιμών (κυρίως τα καύσιμα). Καλπάζουν δεύτερο γιατί ο ελεύθερος ανταγωνισμός έχει προ πολλού πάψει να λειτουργεί στον καπιταλισμό. Οι τιμές καθορίζονται μονοπωλιακά. Γι’ αυτό και σε συνθήκες κρίσης έχουμε το φαινόμενο που οι αστοί οικονομολόγοι αποκαλούν «στασιμοπληθωρισμό». Δηλαδή, πτώση της παραγωγής και της εν γένει οικονομικής δραστηριότητας και ταυτόχρονα αύξηση των τιμών αγαθών και υπηρεσιών, μέσω της οποίας το κεφάλαιο ενισχύει τη δική του τάση προς το μέγιστο κέρδος.
