Με το βλέμμα στραμμένο στον παρατεταμένο προεκλογικό αγώνα για τις γερμανικές εκλογές του ερχόμενου Σεπτέμβρη, ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε προανήγγειλε δυο μέρες πριν την ολονυχτία των Τσακαλωτοχουλιαράκηδων με την τρόικα, την επιτυχή ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης για τη δεύτερη αξιολόγηση του τρίτου Μνημόνιου. Σε συνέντευξη που έδωσε στη «Ντι Βελτ» και στην «Ομάδα των Μέσων Φούνκε», είχε τον αέρα του νικητή: «Διαπραγματευθήκαμε επίμονα. Η ελληνική κυβέρνηση αποδέχτηκε την προσαρμογή των συντάξεων στα δεδομένα της οικονομίας. Δέχτηκε, επίσης, να βελτιώσει το φορολογικό σύστημα, για να αυξηθούν τα φορολογικά έσοδα από το 2020. Ιδιαίτερα η νέα αναπροσαρμογή των συντάξεων δεν ήταν εύκολη, το γνωρίζω αυτό». Ηταν σαν να έλεγε στο «διψασμένο για αίμα» γερμανικό εκλογικό σώμα, ότι για μια ακόμα φορά η μούρη του Τσίπρα έφαγε χώμα, γιατί ο ίδιος (ο Σόιμπλε) δεν άφησε περιθώρια και υπερασπίστηκε με προτεσταντική αφοσίωση «τα συμφέροντα του γερμανού φορολογούμενου».
Στην ίδια συνέντευξη, ο Σόιμπλε προανήγγειλε και την παραμονή του ΔΝΤ στο ελληνικό «πρόγραμμα». «Το ΔΝΤ θα ανακοινώσει και επίσημα την απόφασή του μέσα στις επόμενες εβδομάδες» είπε με σιγουριά που εξέπληξε κάποιους. Οχι πάντως εμάς. Εδώ και πολύ καιρό είχαμε δεδομένο πως το ΔΝΤ θα παραμείνει, όπως ακριβώς ζητά η γερμανική κυβέρνηση, επειδή ο Σόιμπλε έχει διαβεβαιώσει τους Γερμανούς πως το ΔΝΤ είναι ο κέρβερος που εξασφαλίζει ότι το σκληρό μνημονιακό πρόγραμμα θα τηρηθεί επακριβώς. Αν το ΔΝΤ αποχωρούσε από το ελληνικό «πρόγραμμα» μεσούσης της προεκλογικής περιόδου στη Γερμανία, θα στελνόταν το μήνυμα ότι «το ελληνικό πρόγραμμα δε βγαίνει», άρα ο Σόιμπλε δεν έκανε καλά τη δουλειά του και τα «χρήματα των γερμανών φορολογούμενων» θα πάνε στον κουβά. Το κόμμα των Μέρκελ-Σόιμπλε δε θα ήθελε να «παίξει» κάτι τέτοιο στην προεκλογική περίοδο, οπότε ήταν δεδομένο ότι θα κατέληγε σε μια συμφωνία με το ΔΝΤ.
Στο ιμπεριαλιστικό τραπέζι μπαίνουν πολλά και σημαντικότερα από το ζήτημα του ελληνικού χρέους και δεν υπήρχε περίπτωση να τα χαλάσουν σ' αυτή τη λεπτομέρεια, εκτός αν πηγαίναμε σε μια ρήξη Γερμανίας-ΔΝΤ (ΗΠΑ). Τέτοια ρήξη δε διαφαινόταν, οπότε η ιστορία των αντιθέσεων μεταξύ Γερμανίας και ΔΝΤ ήταν σε σημαντικό βαθμό υποκριτική, με σκοπό να υποχρεώσει τους Τσιπραίους σε απόλυτη υποταγή στο πιο σκληρό σενάριο. Το λέμε αυτό γιατί η ιστορία της υποτιθέμενης «γραφειοκρατικής εμμονής» του ΔΝΤ στη «βιωσιμότητα» του χρέους είναι σκέτη μούφα. Από το 2010, που το ΔΝΤ συμμετέχει στα ελληνικά «προγράμματα», ήταν ποτέ «βιώσιμο» το ελληνικό χρέος; Οχι, φυσικά. Ομως το ΔΝΤ συμμετείχε κανονικότατα και τα μπαλαμούτια που έκαναν για να δείχνουν το χρέος «βιώσιμο» ξεπερνούν την περιβόητη «δημιουργική λογιστική» για την οποία κατηγορούσαν τις ελληνικές κυβερνήσεις στο παρελθόν. Το 2011, για να δείξουν ότι το χρέος είναι «βιώσιμο», ισχυρίστηκαν από τις ιδιωτικοποιήσεις το ελληνικό κράτος θα πάρει 50 δισ. ευρώ μέσα σε ενάμιση χρόνο! Φυσικά, δεν πήρε τίποτα, όμως το περιβόητο DSA (Debt Sustainability Analysis – Ανάλυση Βιωσιμότητας Χρέους) έδειχνε μια χαρά στα χαρτιά. Το 2012, όταν διαπίστωσαν ότι και με το PSI το χρέος δε γίνεται «βιώσιμο», το Eurogroup πήρε εκείνη την περιβόητη απόφαση για λήψη συμπληρωματικών μέτρων αναδιάρθρωσης του χρέους, αν χρειαστεί. Και το ΔΝΤ έφτιαξε και πάλι ένα… άψογο DSA, ξέροντας φυσικά ότι τίποτα το συγκεκριμένο δεν υπάρχει.
Εκτοτε, το ΔΝΤ ντύθηκε με τη χλαμύδα του Πόντιου Πιλάτου και άφησε τον Σόιμπλε να «κάνει καλά» τις ελληνικές κυβερνήσεις. Η άποψη του Σόιμπλε είναι οικονομικά ορθή, από τη σκοπιά μιας ιμπεριαλιστικής δύναμης. Τι έλεγε; Μέχρι το 2021 σας έχουμε ρυθμίσει τις τοκοχρεολυτικές δόσεις έτσι που να μην έχετε κίνδυνο χρεοκοπίας, αν εφαρμόζετε πιστά το «πρόγραμμα». Μέχρι το 2022, που οι τοκοχρεολυτικές δόσεις αρχίζουν και γίνονται απαγορευτικές, μη εξυπηρετίσιμες ακόμα κι αν πέσει πείνα σε όλη την Ελλάδα, έχουμε καιρό να το κουβεντιάσουμε και να κάνουμε τις ρυθμίσεις μας. Και συνέχιζε ο πονηρός γερμανός ιμπεριαλιστής: Ξέρω πως είναι θέμα πρεστίζ για την κυβέρνησή σας, να πουλήσει στον ελληνικό λαό και μια επιτυχία. Οτι ναι μεν αποδέχτηκε ένα ακόμα σκληρό πρόγραμμα, όμως ταυτόχρονα πέτυχε ρυθμίσεις για το χρέος. Δεν έχουμε, λοιπόν, παρά να επαναλάβουμε τη δέσμευση που ανέλαβε το Eurogroup το Νοέμβρη του 2012, ότι θα γίνει νέα αναδιάρθρωση του χρέους, αν χρειαστεί.
Την περίοδο που υπογράφηκε το τρίτο Μνημόνιο, οι Τσιπραίοι προπαγάνδιζαν στην αρχή ότι θα πάρουν και λύση για το χρέος, όμως εκείνο που πήραν ήταν ότι… θα το ξαναδούμε μερά τον Αύγουστο του 2018 που ολοκληρώνεται το τρίτο Μνημόνιο. Το ΔΝΤ ήταν εκεί και δεν εξέφρασε καμιά διαφωνία. Μετά, φτάσαμε στα Eurogroup του Απρίλη και του Μάη του 2016, που ο Σόιμπλε «υποχώρησε» στην τριχοτόμηση των νέων μέτρων για το χρέος: βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα, μακροπρόθεσμα. Τα βραχυπρόθεσμα είναι άνευ σημασίας (τα έχει ήδη πάρει ο ESM), ενώ τα μεσομακροπρόθεσμα, που θα έχουν χαρακτήρα αναδιάρθρωσης του χρέους (επιμήκυνση λήξεων, ενδεχομένως και μετατροπή κάποιων κυμαινόμενων επιτοκίων σε σταθερά), θα συζητηθούν μετά τη λήξη του τρίτου «προγράμματος», τον Αύγουστο του 2018.
Ολη αυτή την περίοδο το ΔΝΤ εμφανιζόταν να διαφωνεί «επί της αρχής», αλλά να συμφωνεί «επί της διαδικασίας». Δήλωνε ότι είναι τάχα υπέρ της αναδιάρθρωσης του χρέους, το οποίο θεωρεί «μη βιώσιμο», όμως από τη στιγμή που η ελληνική κυβέρνηση συμφώνησε στο Eurogroup ότι τα μεσομακροπρόθεσμα μέτρα θα συζητηθούν το 2018, δεν του πέφτει λόγος. Γι' αυτό κάνει τους λογαριασμούς με τα σημερινά δεδομένα και βρίσκει ότι πρέπει να ληφθούν πρόσθετα μέτρα. Ομως, η νέα αναδιάρθρωση του χρέους θα αφορά την περίοδο μετά το 2021, επομένως δεν επηρεάζει σε τίποτα τη δημοσιονομική πολιτική μέχρι τότε. Γιατί το ΔΝΤ ζήτησε προ-νομοθέτηση πρόσθετων μέτρων για το 2019-2020; Αντιλαμβάνεστε ότι πρόκειται για κοροϊδία. Επί της ουσίας δεν είχαμε καμιά ριζική διαφωνία ανάμεσα στη Γερμανία και το ΔΝΤ, αλλά ένα μοίρασμα ρόλων μεταξύ τους, που οδήγησε στο κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης με την επιβολή νέων αντιλαϊκών μέτρων και αφήνοντας ανοιχτή την πόρτα για νέα μέτρα και παράταση της επιτροπείας, όταν μπει στο τραπέζι -πρακτικά πια κι όχι σε θεωρητικό επίπεδο- η νέα αναδιάρθρωση του χρέους. 'Η φαντάζεστε ότι οι ιμπεριαλιστές θα προχωρήσουν στη νέα αναδιάρθρωση, εγκαταλείποντας την αποικιοκρατικού τύπου επιτροπεία που έχουν κερδίσει όλ' αυτά τα χρόνια;
Μόλις, λοιπόν, οι Τσιπραίοι παράτησαν τις τσιριτσάντσουλες της «σκληρής διαπραγμάτευσης», κρίνοντας ότι έφτασε ο καιρός να πουν ξανά το «ναι σε όλα», εξαφανίστηκαν ως διά μαγείας και οι αντιθέσεις Γερμανίας-ΔΝΤ, που συμφώνησαν σε ένα νέο μπαλαμούτι. Το ΔΝΤ δε θα κάνει οριστικό, αλλά προσωρινό DSA. Η Γερμανία θα δεχτεί να περιγραφούν κάπως τα μεσοπρόθεσμα μέτρα (που -το ξαναλέμε- έχουν περιγραφεί από το Νοέμβρη του 2012), χωρίς καμιά ποσοστικοποίηση, όμως, και το ΔΝΤ στην προσωρινή ανάλυση βιωσιμότητας θα τα βρει όλα εντάξει, υπό την αίρεση ότι θα γίνει η νέα αναδιάρθρωση του χρέους. Οταν φτάσουμε στο τέλος του τρίτου Μνημόνιου (το καλοκαίρι του 2018), θα καθοριστούν αυτά τα μέτρα (συνοδευόμενα και από κάποιο Μνημόνιο υποχρεώσεων του ελληνικού κράτους, φυσικά) και τότε το ΔΝΤ θα κάνει την οριστική έκθεση βιωσιμότητας (DSA). Αυτά πρέπει να είπε ο Σόιμπλε στους γερμανούς δημοσιογράφους που έδωσε συνέντευξη, αν κρίνουμε απ' όσα έγραψε η «Ντι Βελτ». Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της γερμανικής φυλλάδας, η υποχώρηση του Βερολίνου θα είναι να περιγραφεί από τώρα ο μηχανισμός της νέας αναδιάρθρωσης (επιμήκυνση λήξεων, περίοδος χάριτος, σταθερά επιτόκια), χωρίς άλλη συγκεκριμενοποίηση (ποσοτικοποίηση).
Αυτό θα προσπαθήσουν να πουλήσουν σαν επιτυχία οι Τσιπραίοι, μολονότι θα πρόκειται για επανάληψη της απόφασης του Νοέμβρη του 2012 (είναι σαν ν' ακούμε τον Βενιζέλο να σκίζει τα ρούχα του και να φωνάζει ότι αυτό το είχε κερδίσει ο ίδιος το 2012). Ο Τζανακόπουλος το είπε στο briefing της περασμένης Τρίτης: «Η εκτίμησή μου είναι ότι θα καταλήξουμε σε μια συμφωνία η οποία θα είναι τόσο γενική, ώστε να μη δημιουργεί πολιτικό πρόβλημα στη Γερμανία ενόψει και των εκλογών του Σεπτεμβρίου. Και από την άλλη μεριά, τόσο ειδική ώστε να έχει τη δυνατότητα το ΔΝΤ να ολοκληρώσει μια θετική μελέτη βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους και από εκεί και πέρα να μπορέσουμε να εντάξουμε τα ελληνικά ομόλογα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ και να ανακτήσουμε την πρόσβασή μας στις αγορές»!
Φυσικά, ακόμα και αυτή η γενική και αόριστη διατύπωση, θα έχει και «ουρές». Θα συνοδεύεται από τη συμφωνία της ελληνικής κυβέρνησης για πλεονάσματα ύψους 3,5% του ΑΕΠ για κάποια χρόνια. Τη διάρκεια του τέταρτου Μνημόνιου θα τη μάθουμε όταν συμφωνηθεί (είτε στις 22 Μάη είτε λίγο μετά), όμως εκείνο που πρέπει να κρατήσουμε υπόψη είναι πως θα πρόκειται για κάποια ακόμα χρόνια σκληρής δημοσιονομικής πολιτικής, που θα απαιτήσει πρόσθετα αντιλαϊκά μέτρα, γιατί το σενάριο έχει φτιαχτεί με βάση κάποια ποσοστά ετήσιας ανάπτυξης που αποκλείεται να τα πιάσει για σειρά ετών ο ελληνικός καπιταλισμός.
Το χρέος θα παραμείνει στο ίδιο δυσθεώρητο ονομαστικό ύψος. «Κούρεμα» απαγορεύεται κι αυτό είναι συμφωνημένο από τον Ιούλη του 2015 και έκτοτε επαναλαμβάνεται σταθερά σε κάθε απόφαση του Eurogroup που αναφέρεται στο χρέος. Ούτε είναι βλάκες οι Γερμανοί να κάνουν αναδιάρθρωση για όλα τα χρόνια μέχρι τη λήξη του σημερινού χρέους. Οπως έχει αποδείξει η συμπεριφορά των ιμπεριαλιστών δανειστών μέχρι τώρα, τις ρυθμίσεις τις κάνουν με το σταγονόμετρο όσον αφορά τη διάρκεια, για να μπορούν -κάθε φορά που προκύπτει ζήτημα νέας αναδιάρθρωσης- να εξασφαλίζουν τη συνέχιση της επιτροπείας. Αλλωστε, οι ιμπεριαλιστές γνωρίζουν πολύ καλά ότι στο άναρχο τοπίο του παγκόσμιου καπιταλισμού κανένας δεν μπορεί να κάνει μακροπρόθεσμες προβλέψεις και να δεσμεύεται απ' αυτές.
