Ούτε μήνας δεν πέρασε από τότε που ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντεϊσελμπλούμ είχε την κάνει την περιβόητη δήλωση περί «κουρέματος» καταθέσεων και σε άλλες ευρωπαϊκές τράπεζες, κατά το πρότυπο που επιβλήθηκε στην Κύπρο, και το θέμα –που υποτίθεται ότι δεν υφίστατο– επανέρχεται με τον πιο επίσημο τρόπο. Οπως όλοι θυμόμαστε, μετά το σάλο που ξέσπασε, ο Ντεϊσελμπλούμ υποχρεώθηκε να ανασκευάσει χλιαρά τη δήλωσή του, χωρίς όμως και να την πάρει πίσω. Κυριάρχησαν τότε οι δηλώσεις άλλων παραγόντων (από τον πρόεδρο της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι μέχρι διάφορους υπουργούς της Ευρωζώνης), που υποστήριζαν πως η περίπτωση της Κύπρου είναι μοναδική και δεν υπάρχει περίπτωση να εφαρμοστεί στο τραπεζικό σύστημα άλλης χώρας.
Ηρθε, όμως, ο επίτροπος Μισέλ Μπαρνιέ, πρόσωπο καθόλου τυχαίο, καθώς εδώ και χρόνια διαχειρίζεται οικονομικά κομισαριάτα, να δηλώσει στη γερμανική Sueddeutsche Zeitung, ότι από το 2015 στη διάσωση των τραπεζών που αντιμετωπίζουν προβλήματα κεφαλαιακής επάρκειας θα συμμετέχουν πρώτα οι μέτοχοι, κατόπιν οι επενδυτές, κατόπιν οι καταθέτες με ποσά άνω των 100.000 ευρώ και στο τέλος τα εθνικά ταμεία εξυγίανσης που θα δημιουργηθούν, ενώ ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθεροποίησης (ESM) θα χρησιμοποιείται μόνο ως ύστατη λύση.
«Πρώτα θα πληρώνουν οι μέτοχοι της τράπεζας, έπειτα οι επενδυτές, άρα και οι ομολογιούχοι. Εάν αυτό δεν είναι αρκετό, θα χρησιμοποιούνται οι καταθέτες με ποσά άνω των 100.000 ευρώ. Στη συνέχεια, τα κεφάλαια θα προέρχονται από τα μελλοντικά εθνικά ταμεία εξυγίανσης των τραπεζών, στα οποία θα συνεισφέρουν όλες οι τράπεζες» δήλωσε ο Μπαρνιέ. Οπως γράφει η γερμανική εφημερίδα, ο επίτροπος παρουσίασε την πρότασή του στο Ecofin στο Δουβλίνο και ζήτησε την έγκρισή της το συντομότερο δυνατό, ώστε ν' αρχίσει να εφαρμόζεται από το 2015 (ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε έναρξη το 2018).
Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε είπε το ίδιο πράγμα με άλλα λόγια. Συγκεκριμένα, δήλωσε ότι μια τράπεζα που έχει ανάγκη κεφαλαιακής ενίσχυσης θα πρέπει πρώτα να ενισχύεται από τη χώρα προέλευσής της, πριν απευθυνθεί στον ESΜ. Επιβεβαίωσε, δε, πως αυτό που συζητείται στο Eurogroup τώρα είναι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλισης καταθέσεων. Ο Ντεϊσελμπλούμ από την πλευρά του δεν δίστασε να προαναγγείλει αλλαγή της Συνθήκης της ΕΕ προκειμένου να ικανοποιηθούν η Γερμανία και οι σύμμαχοί της και να προχωρήσει η τραπεζική ένωση. «Οι Γερμανοί έχουν δηλώσει ξεκάθαρα πως δε θα μπορέσουν να στηρίξουν τη δημιουργία του μηχανισμού εκκαθάρισης των ευρωπαϊκών τραπεζών χωρίς μία αλλαγή της Συνθήκης», είπε ο Ολλανδός για να συμπληρώσει: «Εάν οι Γερμανοί έχουν σταθερή θέση γι' αυτό, και τους έχω μάθει πολύ καλά έως τώρα, τότε αυτό είναι ένα πραγματικό πρόβλημα. Θα πρέπει να εξετάσουμε μία μικρή αλλαγή της Συνθήκης».
Οι εξελίξεις αυτές μας επαναφέρουν στους πανηγυρισμούς που είχαν ξεσπάσει (ιδιαίτερα στη χώρα μας) πριν από δεκατέσσερις μήνες, για τη «μεγάλη νίκη του Νότου». Πρόκειται για την απόφαση που είχε πάρει η σύνοδος κορυφής της ΕΕ που έγινε στις 28-29 Ιούνη του 2012, σύμφωνα με την οποία ο EFSF (προσωρινός Μηχανισμός Σταθεροποίησης) και ο ESM που θα τον αντικαταστήσει θα μπορούν να χορηγούν απευθείας δάνεια για την ανακεφαλαίωση τραπεζών της Ευρωζώνης. Ετσι, αυτός ο δανεισμός δε θα προστίθεται στο δημόσιο χρέος της χώρας προέλευσης της τράπεζας. Ο ΣΥΡΙΖΑ, που μιλούσε τότε για «παράδειγμα του "διαπραγματεύεσθαι"», και ο αστικός Τύπος, που μιλούσε για «νέες δυνατότητες μετά την ενιαία εμφάνιση των χωρών του Νότου», έκρυψαν από τον ελληνικό λαό δυο σημαντικές «λεπτομέρειες». Πρώτον, ότι και τα απευθείας δάνεια προς τις τράπεζες θα συνοδεύονται με Μνημόνιο (το είχε δηλώσει ευθέως η Μέρκελ, καθησυχάζοντας με ομιλία της τη γερμανική Βουλή), και δεύτερον, ότι για να λειτουργήσει αυτό το σύστημα θα πρέπει πρώτα να δημιουργηθεί ενιαίος εποπτικός μηχανισμός των ευρωπαϊκών τραπεζών.
Η δημιουργία αυτού του ενιαίου εποπτικού μηχανισμού υποτίθεται ότι θα έπρεπε να εξεταστεί «κατεπειγόντως» μέχρι τα τέλη του 2012, περάσαμε όμως και το πρώτο τετράμηνο του 2013 και ακόμη δεν έχει γίνει τίποτα. Η «νίκη του Νότου» δεν ήταν καν Πύρρειος. Ηταν μια νίκη στον τομέα της προπαγάνδας, όπως είχαμε επισημάνει τότε. Το θέμα σέρνεται και τροφοδοτεί νέους ανταγωνισμούς ανάμεσα στα βασικά ιμπεριαλιστικά κέντρα της Ευρωζώνης.
Η πίεση που ασκούν οι Γερμανοί και οι σύμμαχοί τους είναι τεράστια και ήδη έφερε τα πρώτα αποτελέσματα. Η Αυστρία υποχώρησε στο θέμα του τραπεζικού απορρήτου και ανακοίνωσε ότι προτίθεται να το διατηρήσει μόνο για αυστριακούς πολίτες και να διαβιβάζει ταχύτερα τα στοιχεία ξένων καταθετών στις αυστριακές τράπεζες. Ο σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος Βέρνερ Φάιμαν δεν παρέλειψε να καλέσει τους Σόιμπλε και Μοσκοβισί «ν’ ασχοληθούν με τον βρετανό πρωθυπουργό Ντ. Κάμερον και τη Βρετανία, διότι εκεί υπάρχουν νησιά φοροδιαφυγής, εκεί υπάρχουν εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων, εκεί υπάρχει προστασία για φορολογικούς "παραδείσους"». Το Λουξεμβούργο διεξάγει μια μάχη οπισθοφυλακών, παραπέμποντας στο G20, που δεν κατάφερε ακόμη ν’ αποφασίσει την αυτόματη ανταλλαγή τραπεζικών και φορολογικών υπηρεσιών. Τους επόμενους μήνες θα δούμε κι άλλα επεισόδια σ’ αυτόν τον πόλεμο ελέγχου των τραπεζών.
