Σα δυο σταγόνες νερό μοιάζουν οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν στην εκπαίδευση, στις χώρες όπου εισέβαλε η τρόικα.
Τούτες τις μέρες, που ετοιμάζεται πυρετωδώς η απόλυση των δημόσιων υπάλληλων (και εκπαιδευτικών) και εκεί στο υπουργείο Παιδείας απεργάζονται νέα μέτρα που θα στραγγαλίσουν κυριολεκτικά ό,τι απέμεινε από το δημόσιο σχολείο (δραστικότατες συγχωνεύσεις και καταργήσεις σχολείων και τμημάτων -1799 λιγότερες οργανικές θέσεις δασκάλων και νηπιαγωγών μόνο στην Περιφέρεια Αττικής, σύμφωνα με τη λογιστική λογική του υπουργείου Παιδείας για την εκπαίδευση- πολυπληθή τμήματα, αλλαγή του τοπίου στις εργασιακές σχέσεις των εκπαιδευτικών, άρση ουσιαστικά της μονιμότητας με την αποδέσμευση του υπάλληλου από την οργανική θέση, υποχρεωτικές μεταθέσεις σε όλο το μήκος και το πλάτος της χώρας, αξιολόγηση με σκοπό τη βαθμολογική και μισθολογική καθήλωση και τη νομιμοποίηση των απολύσεων, ένταση της τρομοκρατίας και της πειθάρχησης, αύξηση του διδακτικού ωράριου των εκπαιδευτικών, διάλυση της ειδικής αγωγής, κ.λπ.), θυμηθήκαμε τα όσα ανέφερε ότι εφαρμόστηκαν στη δημόσια εκπαίδευση της Πορτογαλίας (εκεί ντε που επεκτείνεται η συμμαχία των χωρών του Νότου, την οποία προτείνει ο Τσίπρας) ο Μάριο Νογκέιρα, Γενικός Γραμματέας της Εθνικής Ομοσπονδίας Εκπαιδευτικών (FENPROF) της Πορτογαλίας, στη γενική συνέλευση των προέδρων των ΕΛΜΕ πριν από 3 χρόνια (28 Ιουνίου 2010) και τα οποία δημοσιεύσαμε στην «Κόντρα».
Ιδού το σχετικό απόσπασμα:
«Η Πορτογαλία, μετά από τον Κρατικό Προϋπολογισμό του 2010, που επέβαλε η μειοψηφική κυβέρνηση του Σοσιαλιστικού Κόμματος, με την υποστήριξη της δεξιάς, αμέσως αποφάσισε να παγώσει τους μισθούς της Δημόσιας Διοίκησης, μειώνοντας την αξία της συνταξιοδότησης και επιδεινώνοντας τις συνθήκες συνταξιοδότησης ορίζοντας την ηλικία των 65 χρόνων και αναγκάζοντας πολλούς να εργαστούν πολύ περισσότερο από 40 χρόνια. Αυτόν τον Κρατικό Προϋπολογισμό ακολούθησαν δύο Προγράμματα Σταθερότητας και Ανάπτυξης (PEC) και ανακοινώνεται κι ένα τρίτο, ακόμα πιο βίαιο, το οποίο απαιτείται από τις Βρυξέλλες. Κι αυτό συμβαίνει, τη στιγμή που τα πλοκάμια του ΔΝΤ (Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου) αρχίζουν να αγκαλιάζουν τα ευαίσθητα και αδύναμα σημεία της Χώρας και ετοιμάζονται να τη σφίξουν και, αν το καταφέρουν, να την καταπνίξουν.
Αλλά η επίθεση στους εργαζόμενους, ιδιαίτερα σε αυτούς της Δημόσιας Διοίκησης, δεν είναι σημερινό φαινόμενο· συμβαίνει εδώ και πολύ καιρό…
Από τους περίπου 150.000 πορτογάλους καθηγητές, περίπου οι 40.000 δεν είναι μόνιμοι. Στο λύκειο, το ποσοστό μη μόνιμων καθηγητών φτάνει το 70%. Αυτοί οι μη μόνιμοι δεν έχουν οργανική θέση σε κανένα σχολείο, ως εκ τούτου μπορούν να μετατίθενται σε άλλο σχολείο κάθε χρόνο ή και, απλά, να μένουν άνεργοι. Αυτοί δεν έχουν καριέρα. Εχουν λιγότερα δικαιώματα και υφίστανται ένα καθεστώς αξιολόγησης που τους οδηγεί στο να δέχονται σχεδόν τα πάντα, έτσι ώστε να μη χάσουν τη δουλειά τους…
Για να καταλάβετε καλύτερα, μεταξύ 2007 και 2010 πήραν σύνταξη περίπου 15.000 καθηγητές και μπήκαν στα σχολεία για να τους αντικαταστήσουν λιγότεροι από 400. Το αντιστάθμισμα της κατάστασης που προκλήθηκε μετά την αποχώρηση τόσων καθηγητών είναι τώρα ευθύνη των μη μόνιμων… Τα ωράρια εργασίας χειροτέρευσαν κι έχουν γίνει σήμερα πραγματικά ανυπόφορα όσον αφορά τον παιδαγωγικό προγραμματισμό, αλλά και τα σχολεία, αν εξαιρέσουμε κάποια αναβάθμιση των κτιρίων και κάποιου τεχνολογικού εξοπλισμού. Χειροτέρευσαν όσον αφορά στις συνθήκες που απαιτούνται για να ανταποκριθούν ικανοποιητικά στις ανάγκες που αντιμετωπίζουν και που είναι πολλές. Τα τμήματα έχουν πολλούς μαθητές, χιλιάδες μαθητές με ειδικές ανάγκες έχασαν την ιδιαίτερη βοήθεια που λάμβαναν, μειώθηκαν οι ανθρώπινοι πόροι αφού υπάρχουν λιγότεροι υπάλληλοι και λιγότεροι καθηγητές, οι οικογένειες γίνονται ολοένα και φτωχότερες λόγω της ανεργίας και των χαμηλών μισθών (ο βασικός μισθός ανέβηκε φέτος στα 475 ευρώ και μετά από πολλές αντιδράσεις) και δεν υπάρχει κατάλληλη σχολική κοινωνική δράση για να ανταποκριθεί στις ανάγκες…
Γι’ αυτούς αλλά και για άλλους λόγους η Πορτογαλία, ενώ έχει πολύ υψηλά ποσοστά σχολικής αποτυχίας και εγκατάλειψης, από τα πιο υψηλά της Ευρωπαϊκής Ενωσης, εξακολουθεί να μη δρομολογεί την κατάλληλη πολιτική ώστε να οδηγηθεί στη λύση αυτών των σοβαρών προβλημάτων. Η υποχρεωτική φοίτηση στο σχολείο είναι 9 χρόνια (στο μέλλον θα γίνει 12), αλλά περισσότερο από το 20% των μαθητών δεν το ολοκληρώνει και, απ’ αυτούς, περίπου το 40% δεν προχωρά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Το ποσοστό παρακολούθησης στο Λύκειο είναι της τάξεως του 12% και από όσους το παρακολουθούν και το ολοκληρώνουν, περισσότερο από το 50%, δε βρίσκουν δουλειά ή τουλάχιστον μια δουλειά αντίστοιχη των προσόντων τους. Είναι συνηθισμένο να βλέπουμε καθηγητές να εργάζονται στα ταμεία των σούπερ μάρκετ ή σε καταστήματα εμπορικών κέντρων υπό άθλιες συνθήκες, με υπερβολικά χαμηλούς μισθούς και με ιδιαίτερα παρατεταμένα ωράρια εργασίας…
Με σκοπό να σπάσει τον αγώνα και να κάνει αντίποινα στους καθηγητές, η Κυβέρνηση επέβαλε ένα γραφειοκρατικό και θλιβερό μοντέλο αξιολόγησης, αντικατέστησε τη δημοκρατική διοίκηση των σχολείων με ένα διευθυντή που έχει υπερβολικές εξουσίες, άλλαξε το νόμο έτσι ώστε να περιορίσει τα συνδικαλιστικά δικαιώματα και τη συνδικαλιστική ελευθερία, αλλά δεν κατάφερε να σπάσει την ικανότητα αντίστασης και αγωνιστικότητας των καθηγητών…
Αυτή τη στιγμή, όσον αφορά τα σχολεία, δρομολογείται η διαδικασία κλεισίματος όλων των σχολείων του πρώτου Κύκλου Βασικών Σπουδών (της παλιάς Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης) που έχουν λιγότερους από 21 μαθητές. Κι αυτά είναι χιλιάδες, διασκορπισμένα σε διάφορες περιοχές μιας τεράστιας αγροτικής ζώνης που υπάρχει στην Πορτογαλία. Οι θυσίες που επιβάλλονται στα παιδιά είναι τεράστιες, γιατί αναγκάζονται να διανύουν καθημερινά τεράστιες αποστάσεις και να μένουν όλη τη μέρα εκτός σπιτιού. Η Κυβέρνηση προσπαθεί να ενώσει σχολεία που να φτάνουν τους 3.000 μαθητές και περισσότερους από 400 καθηγητές και, μ’ αυτόν τον τρόπο, με μοναδική κατεύθυνση μια γεωγραφική περιοχή που είναι πολύ μεγάλη και περιλαμβάνει διάφορες εγκαταστάσεις, να στραφεί σε μια διοίκηση ανθρώπινων πόρων τέτοια που, σύντομα, όταν αρχίσει ο καινούργιος χρόνος, να μεταφραστεί στην απόλυση πολλών χιλιάδων εργαζομένων καθηγητών και μη.
Οσον αφορά τους καθηγητές ο αντίκτυπος είναι τρομερός, κυρίως στο μισθό τους, στο ωράριο εργασίας τους, στην επαγγελματική τους σταθερότητα, και στα κοινωνικά και εργασιακά τους δικαιώματα. Από τα διάφορα Προγράμματα Σταθερότητας και Ανάπτυξης (PEC) ήδη προέκυψε αύξηση τόσο στους άμεσους φόρους όσο και στους έμμεσους, ακόμα μεγαλύτερη υποτίμηση της αξίας της σύνταξης, πάγωμα μισθών ως το 2013, μείωση των κοινωνικών υπηρεσιών, ειδικά στους άνεργους, και πάγωμα διαφόρων εργασιών και συμπληρωματικών επιδομάτων, πάγωμα πρόσληψης στη Δημόσια Διοίκηση… Και ανακοινώνονται νέα Προγράμματα Σταθερότητας και Ανάπτυξης (PEC), ενώ υπάρχουν ήδη ενδείξεις μερικού ή ολικού παγώματος στα επιδόματα αδείας και Χριστουγέννων, αλλά και απευθείας μείωση μισθών».
Τη συνέχεια στη δημόσια εκπαίδευση της Πορτογαλίας δεν την ξέρουμε, όμως μπορούμε κάλλιστα να την φανταστούμε, παίρνοντας τώρα αντίστροφα παράδειγμα από τα εφαρμοζόμενα στη χώρα μας.
