Δεν πρόκειται να σχολιάσουμε προσχέδιο συμφωνίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, γιατί απλούστατα τέτοιο προσχέδιο δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα. Αυτά που δημοσίευσε το Axios προέρχονται από την αμερικάνικη πλευρά και σίγουρα υπηρετούν την ιμπεριαλιστική προπαγάνδα των ΗΠΑ. Αντίθετα, οι Ιρανοί, που δεν έχουν να αποδείξουν κάτι, είναι φειδωλοί στις δηλώσεις τους.
Οταν για παράδειγμα δηλώνει ιρανός αξιωματούχος ότι δεν συζητούν την επιβολή τελών διέλευσης από το Ορμούζ, αλλά την καταβολή δαπανών για υπηρεσίες διέλευσης, ξέρουμε ότι λέει αλήθεια. Τέλη διέλευσης δεν επιτρέπεται να επιβληθούν εν καιρώ ειρήνης. Μπορεί, όμως να επιβληθεί καταβολή δαπανών για υπηρεσίες διέλευσης, στο κράτος που έχει υπό την ευθύνη του το ναυτικό σημείο και παρέχει αυτές τις υπηρεσίες.
Ο,τι ακριβώς ισχύει για τη διέλευση από τα Δαρδανέλεια και τον Βόσπορο, ανελλιπώς από το 1936 που ψηφίστηκε η Συνθήκη του Μοντρέ μέχρι σήμερα, με δικαιοδοσία της Τουρκικής Δημοκρατίας στον ανά έτος καθορισμό του αντίτιμου αυτών των υπηρεσιών. Σε σχετικό πρόσφατο άρθρο μας το τονίσαμε αυτό:
Αγνοεί ο Μητσοτάκης ότι για τη διέλευση από τα Δαρσανέλεια και τον Βόσπορο καταβάλλονται τέλη στο τουρκικό κράτος; Τα τέλη καθιερώθηκαν από τη Συνθήκη του Μοντρέ του 1936 και αναπροσαρμόζονται από την Τουρκική Δημοκρατία κάθε 1η Ιούλη. Την 1η Ιούλη του 2025 διαμορφώθηκαν σε 5,83 δολάρια ανά καθαρό τόνο φορτίου. Δεν αντίκεινται στην αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας σε καιρό ειρήνης, διότι είναι ανταποδοτικά τέλη ναυσιπλοΐας για υπηρεσίες σήμανσης, υγειονομικού ελέγχου και διάσωσης.
Γιατί, λοιπόν, το Ιράν και το Ομάν, που βρίσκονται εκατέρωθεν του Στενού του Ορμούζ, να μην εισπράττουν ανάλογα ανταποδοτικά τέλη; Ιδιαίτερα το Ιράν που υπέστη μεγάλες καταστροφές από έναν πόλεμο που εξαπέλυσαν εναντίον του οι αγαπημένοι του Μητσοτάκη αμερικάνοι ιμπεριαλιστές και ισραηλινοί σιωναζιστές;
Ο ιρανός αξιωματούχος που έκανε τις σχετικές δηλώσεις είπε ακριβώς αυτό. Θα καθιερωθεί αντίτιμο για τις υπηρεσίες που παρέχονται στα πλοία που διέρχονται από το Ορμούζ, απόφαση που είναι απόλυτα συμβατή με το Δίκαιο της Θάλασσας. Και που την αποδέχονται οι μεγάλες εταιρίες ενέργειας, θα συμπληρώσουμε.
Μ’ αυτόν τον τρόπο, βέβαια, η κυριαρχία του Ιράν (και του Ομάν που βρίσκεται στην άλλη όχθη του Στενού) θα επικυρωθεί με κάθε διεθνή επισημότητα.
Συμφωνούν οι αμερικάνοι ιμπεριαλιστές σ’ αυτό; Δεν το γνωρίζουμε ούτε όμως ακούσαμε να εκφράζεται καμιά διαφωνία από αμερικανικής πλευράς. Επιπλέον, θυμόμαστε μια δήλωση του Τραμπ, όταν άρχισε ο διπλωματικός πόλεμος, που είπε ότι θα μπορούσαν να επιβάλουν τέλη και να μοιραστούν τα έσοδα Ιράν και ΗΠΑ. Το τελευταίο, βέβαια, ήταν για αμερικάνικη εσωτερική κατανάλωση, καθώς δεν υπάρχει ούτε σπιθαμή αμερικανικού εδάφους στις ακτές που περιβάλλουν το Ορμούζ, ώστε να θεμελιώνεται αμερικάνικο δικαίωμα.
Αντί, λοιπόν, να επιδιδόμαστε σε σεναριολογία επί σχεδίων που διοχετεύουν στα μεγάλα διεθνή μίντια οι αμερικάνοι ιμπεριαλιστές, προτιμάμε να δούμε τη μεγάλη εικόνα.
Είναι βέβαιο ότι στον ενάμιση μήνα που μεσολάβησε από τη συνάντηση των Βανς-Γουίτκοφ-Κούσνερ με τους Γαλιμπάφ-Αραγτσί (που συνοδεύονταν από 70μελή αντιπροσωπεία ειδικών σε κάθε θέμα της διαπραγμάτευσης), στο Ισλαμαμπάντ στις 11 Απρίλη, οι διαπραγματεύσεις δεν σταμάτησαν ποτέ. Διεξάγονταν με έμμεσο τρόπο, με διαμεσολαβητές τον πρωθυπουργό και τον αρχηγό του στρατού του Πακιστάν.
Ποια ήταν η δημόσια εικόνα; Ενα εκκρεμές δηλώσεων του Τραμπ. Τη μια μέρα κραύγαζε ότι το Ιράν δεν έχει ακόμα «πληρώσει αρκετά μεγάλο τίμημα» και θα φρόντιζε να το κάνει. Την άλλη μέρα διακήρυσσε ότι το «Σχέδιο Ελευθερία» θα επέτρεπε στα παγιδευμένα πλοία και τα πληρώματά τους να διαφύγουν από τον Κόλπο. Την επομένη ανακοίνωνε ότι «έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος προς μια πλήρη και οριστική συμφωνία», επομένως το «Σχέδιο Ελευθερία» διακόπτεται για να δοθεί μια ευκαιρία στις διαπραγματεύσεις. Την επομένη έλεγε πως το Ιράν πρέπει να αποδεχτεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου αλλιώς θα αντιμετωπίσει ένα νέο κύμα βομβαρδισμών των ΗΠΑ «σε πολύ υψηλότερο επίπεδο και ένταση από ό,τι πριν». Μετά έβγαινε στο Fox News και δήλωνε αισιόδοξος ότι η συμφωνία είναι πολύ κοντά. Οριζε νέο χρονικό τελεσίγραφο, αλλά λίγο προτού εκπνεύσει και αυτό (όπως συνέβη και με όλα τα προηγούμενα), ανακοίνωνε ότι του τηλεφώνησαν οι ηγέτες των αραβικών κρατών του Κόλπου και τον παρακάλεσαν να αναβάλει το πάτημα του κουμπιού, γιατί το Ιράν άρχισε να βάζει μυαλό.
Τη μια έλεγε ότι θα έχει μια μακρά συνομιλία με τον Σι Τζινπίνγκ για τον πόλεμο στο Ιράν και την άλλη ότι «δεν χρειαζόμαστε τη βοήθεια της Κίνας με το Ιράν». Γύριζε από την Κίνα χωρίς να υπάρξει καμιά σχετική δήλωση του Σι Τζινπίνγκ ή άλλου κινέζου ιμπεριαλιστή ηγέτη και ξαναδήλωνε πως «το Ιράν είτε θα κάνει το σωστό, είτε θα τελειώσουμε τη δουλειά».
Καμιά σοβαρή ανάλυση δεν μπορεί να στηριχτεί, βέβαια, στο εκκρεμές των αντιφατικών και αντικρουόμενων δηλώσεων του ξεμωραμένου πορτοκαλομαλλιά φασίστα. Αντίθετα, ο ήρεμος τόνος με τον οποίο οι ιρανοί ηγέτες έλεγαν «αν τολμάτε ελάτε, σας περιμένουμε και τα πλήγματα που θα υποστείτε θα είναι ισχυρότερα από την προηγούμενη φορά», ήταν απόλυτα συμβατός με την εικόνα μιας ισχυρής περιφερειακής χώρας, που δέχτηκε μια σφοδρή πολεμική επίθεση από τον ισχυρότερο στρατό του κόσμου σε συνεργασία με την ισχυρότερη στρατιωτική μηχανή της Μέσης Ανατολής και όχι μόνο άντεξε, αλλά μπόρεσε να αντεπιτεθεί βάσει σχεδίου και να αποκτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων στο πολεμικό μέτωπο και κατ’ επέκταση στο διπλωματικό μέτωπο.
Μια ιμπεριαλιστική δύναμη που αισθάνεται ότι έχει το πάνω χέρι σε μια σύγκρουση δεν εκλιπαρεί για ειρήνη. Αντίθετα, αυξάνει την πολεμική πίεση για ν’ αναγκάσει τον αντίπαλο να παραδοθεί. Αυτό κάνει η Ρωσία στην Ουκρανία. Ο Πούτιν, μολονότι ο ρωσικός στρατός δεν έχει εκμηδενίσει τον αντίπαλο, αρνείται κάθε διαπραγμάτευση και διεκδικεί παράδοση των Ουκρανών άνευ όρων. Μπορεί να μην έχει νικήσει, αλλά έχει την πρωτοβουλία στο μέτωπο, ενώ δεν αντιμετωπίζει σοβαρό οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα. Το ρωσικό ιμπεριαλιστικό κράτος μπορεί και απορροφά και το οικονομικό κόστος και την κοινωνική διαμαρτυρία.
Αντίθετα, οι Αμερικάνοι εκλιπαρούν το Ιράν να υπογράψει συμφωνία ειρήνευσης και μένουν προσκολημμένοι στην κατάπαυση του πυρός. Oι λόγοι δεν είναι μόνο οικονομικοί αλλά και στρατιωτικοί. Αν μπορούσαν ν’ ανοίξουν το Ορμούζ, που τροφοδοτεί καθημερινά μια παγκόσμια κρίση με όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις, θα το είχαν κάνει. Απλούστατα δεν μπορούν. Γι’ αυτό και προσπαθούν να φτάσουν σε μια συμφωνία με το Ιράν, που ο Τραμπ θα προσπαθήσει να την «πουλήσει» σαν νίκη στα πιο καθυστερημένα στρώματα των αμερικανών ψηφοφόρων, ενόψει και των ενδιάμεσων εκλογών για Γερουσία και Βουλή τον ερχόμενο Νοέμβρη.
Αυτή είναι η μεγάλη εικόνα στο μέτωπο του Περσικού Κόλπου και στα αποτελέσματα που παρήγαγε η πολεμική επίθεση των αμερικανοσιωνιστών στο Ιράν. Περιμένουμε τις πραγματικές εξελίξεις, λοιπόν, για να τις σχολιάσουμε. Ολα δείχνουν ότι δε θ’ αργήσουν.
